در حالیکه جهش قیمت گوشت قرمز بسیاری از خانوادهها را از مصرف آن دور کرده، تولید گوشت مرغ در مرغداری های صنعتی، نقش مهمی در تأمین پروتئین، اشتغالزایی و عدالت غذایی دارد.
به گزارش یازاکو به نقل از ایرنا، با گرانتر شدن گوشت قرمز، گوشت مرغ جایگزین مناسبی برای اقشار مردم با درآمد متوسط و پایین محسوب میشود. گوشت مرغ همچو گوشت گوساله و گوسفند سرشار از پروتئین است؛ ماده مغذی که بدن برای ساختن و ترمیم بافتها و سلولهای حیاتی استفاده میکند و از نظر ارزش غذایی میتواند جزئی از یک رژیم غذایی سالم باشد. مصرف پروتئین برای سلامتی حیاتی بدن بسیار مهم است و میزان توصیهشده روزانه، مصرف ۰.۸ گرم برای هر کیلوگرم وزن بدن است، بهعنوان مثال اگر فردی ۸۰ کیلوگرم وزن داشته باشد، میزان پروتئین مورد نیاز او ۶۴ گرم در روز خواهد بود.
در همین حال کارشناسان تغذیه معتقدند گوشت مرغ به دلیل داشتن کالری کمتر، گزینه مناسبتری برای کاهش وزن و جلوگیری از چاقی است. تقریباً صد گرم سینه مرغ پخته شده حاوی ۱۶۵ کیلوکالری انرژی است و ۳۱ گرم پروتئین دارد، در حالی که صد گرم فیله گوسفندی حاوی ۲۰۴ کیلوکالری انرژی و ۲۸ گرم پروتئین است. به لحاظ قیمت نیز قیمت گوشت مرغ در یک ماه گذشته بین ۱۹۹ تا ۲۳۰ هزار تومان در هر کیلوگرم در نوسان بوده که در مقایسه با قیمت گوشت قرمز که از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان تا ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان در نوسان بوده، تقریباً یک دهم قیمت آن است و به لحاظ اقتصادی ارزانتر و باصرفهتر محسوب میشود.
نقش کلیدی در امنیت غذایی
بر این اساس، تولید گوشت مرغ به عنوان یکی از ارکان اصلی تأمین پروتئین، نقش مهمی در امنیت غذایی کشور دارد. شرکت پروتئینگستر سینا، واحد تولید مرغ خانگی در حومه شهر ارومیه است که زیرمجموعه بنیاد مستضعفان با فعالیت مستمر در حوزه پرورش و عرضه گوشت مرغ، سهم مؤثری در تأمین نیاز بازار داخلی ایفا کرده و سود حاصل از فعالیت این شرکت در راستای مأموریتهای اجتماعی بنیاد مستضعفان، صرف توسعه و حمایت از مناطق محروم و کمبرخوردار کشور میشود. کارشناسان معتقدند تداوم فعالیت چنین واحدهایی، علاوه بر تقویت امنیت غذایی، به عدالت اجتماعی و حمایت از تولید داخلی نیز کمک میکند.
اشتغالزایی تولیدی
رضا حسینی پویا مدیر اجرایی یک واحد مرغداری می گوید: این واحد با ظرفیت تولید ۴۰ هزار قطعه در ساعت طرح اهدایی مقام معظم رهبری است؛ از سال ۱۳۷۶ کارهایش، انجام و ۱۳۷۸ افتتاح شده و موجب اشتغال ۱۵۰ نفر به صورت مستقیم و ۴۰۰ نفر به صورت غیر مستقیم شده است. کارگران در این واحد معمولاً از ساعت ۱۰ شب سر کار آمده و بعد از آمادهشدن از ساعت ۱۰:۳۰ استارت کار زده شده و تولید آغاز میشود. بسته به میزان تولید اگر تولید ۴۰ تن باشد تا ساعت ۶ صبح و در صورت ۷۰-۶۰ تن بودن میزان تولید، کارشان تا ساعت ۱۰ صبح ادامه مییابد.
حسینی پویا ،با اشاره به نبود زیرساخت مرغداری صنعتی میافزاید: همه مرغداریها در کشور به صورت نیمه صنعتی است. او میزان تولید مرغ خانگی در ارومیه را چنین تشریح میکند که: کشتار در این واحد هر شب زیر ۱۵ هزار مرغ نبوده و بالای ۳۵ هزار مرغ نمیرسد.
روایت از خط تولید و مراحل کار
بعد از پوشانیدن لباسها با کاورهای آبی رنگ مخصوص، گذاشتن کلاه، زدن ماسک و پوشیدن کاورهای مخصوص کفش، شبیه سلاخی در لباس آبی شدم؛ که در مقایسه با لباس مشکی و سفید بقیه رنگی شاعرانهتر داشت. در بدو ورود به بخش تولید، کامیونهایی حاوی قفسهای زرد رنگ جلوی اولین سالن پارک کرده و در حال تخلیه بارهایشان هستند.
قبل از این مرحله در مرغداریها اتفاق میافتد که طی بازدیدهای قبلیام برای تهیه عکس شاهد آن بودهام. کارگران در سالنهای مرغداری را برای نترسیدن و فرار مرغها در تاریکی گشوده و هر یک چند مرغ در دست راست و چپشان گرفته و میچپانندشان درون قفسهای زرد. هر سبد ۲۵ کیلو بوده و به نسبت وزن و اندازه مرغها حاوی ۶ تا ۸ مرغ است. کامیونها به نسبت بزرگی و کوچکی به ظرفیت ۱۹۰ تا ۳۰۰ قفس هم میرسند.
کارگرهای حمل قفسها تا دستگاه، ۸ سبد روی هم گذاشته و به طور متوسط حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ کیلو را تا دم دستگاه میکشند. در آنجا گیرههای فلزی در طول خط تولید مرغها را به شکل آکروباتیک (سر و ته) تا مرگ و ادامه مراحل تولید تا پایان آن در بخش قطعهبندی و بستهبندی حرکت میدهند.
سه نفر که سر و رویشان پر از کُرک و گرد سفید رنگ تقلای مرغها است؛ انگار از ترسی که مرغها به هنگام آویختنشان به دستگاه میکشند، رنگ بر رخسار کارگران سفید میشود. مرتضی نجفی که ۱۵ سال در اینجا مشغول به کار است، در پاسخ به سوالم مبنی بر اینکه آیا از آویختن مرغها به قلاب ناراحت میشوی یا نه؟ میگوید: آدم اوایل از آویختن مرغها ناراحت میشود، ولی با گذشت زمان برایمان عادی شده است. این حیوان برای غذای انسان پرورش داده میشود و زندگی اش اینطور است.
ذبح شرعی و نظارت دینی
کنار دستگاه، حاج آقا محرم محمدزاده، روحانی و ناظر ذبح شرعی، مراحل اولیه تولید را چنین شرح میدهد: از اول بدو ورود در تخلیه بار، حیات حیوان را کنترل میکنیم. سپس در قلابزنی قبل از اینکه قلابزنی کنند، حیات حیوان باید برایمان محرز شود. مرغهای مرده معدوم شده به پودر خشک تبدیل میشود. حیوان زنده به حوضچه شوک رفته و در حین ذبح نظارت میکنیم که چاقو از زیر وداج (استخوان گلو، حلقوم) بخورد تا ذبح به صورت شرعی انجام شود. باید جزء روی سر بماند، اگر مری، نای و دو رگ (حلقوم) روی لاشه باشد، حرام است.
وی با اشاره به آیه ۱۱۴ سوره نحل که در مورد غذای حلال در قرآن کریم آمده، میگوید: خداوند متعال میفرمایند: «فَکُلُوا مِمَّا رَزَقَکُمُ اللَّهُ حَلَالًا طَیِّبًا وَاشْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ إِنْ کُنْتُمْ إِیَّاهُ تَعْبُدُونَ» از نعمتهایی که خدا روزی شما کرده است، حلال و پاکیزه بخورید و نعمت خدا را سپاس گزارید اگر تنها خدا را میپرستید. باهم آنسوی دیوار میرویم. از تفاوت گرمای اینسو و سرمای محیط قبلی لنز دوربینم بخار میکند. شاید دوربین هم نمیخواهد این صحنهها را تماشا کند. کمی کنار حاج آقا منتظر میمانم و بعد لنز را با دستمال پاک کرده و شروع به عکاسی میکنم.
شرایط کار و روحیه کارگران
حجتالاسلام محمدزاده در حالیکه بر مراحل ذبح مرغها نظارت میکند، درباره کارگران این بخش میگوید: شغل ذابحی کراهت دارد، قسیالقلب میشوند و به لحاظ روحی و روانی تأثیر منفی بر آنان میگذارد. باید به کارگران این بخش بیشتر توجه شود. در بخش قصابی، مرغها در حالیکه از ترس بر خود میلرزند، برای نرسیدن به قصابهای سیاهپوش ماسک به چهره و چاقو بهدست که برای بریدن گردنهای نحیفشان به صف ایستادهاند، در تقلا هستند.
روایت ادامه تولید و بستهبندی
یکی از سلاخها، ماسک از چهره برداشته، جایش را به همکارش داده و میگوید: تا دم چاقوهامان برسند، شوک الکتریکی ۴۰ درصدی به مرغها داده میشود تا زیاد تکان نخورند و به صورت نیمهجان و با لرزش کمی گلویشان را میبریم. هرچند دقیقه یکی از سلاخها از صف خارج شده و از تشت آب روی ماسک شیشهایاش میپاشد تا کثافات مرغها مانع دیدشان نشود. بر رخ خونینشان آبی زده، چاقوهاشان را تیز کرده و به صف مرگ باز میگردند. مرغها نیز در گیرهها بال میزنند، اما توان گشودن بال ندارند. گردنهای نیمهجانشان در کف دست سلاخ قرار گرفته، با دست دیگر خطی تیز، بر رنگ سفید گلوهایشان خطی سرخ میاندازد و رها میشوند که در هپروت تا آخرین قطره خونشان بریزد.
از نقالهای که مرغها را سمت مخزن یخ میبرد، از یکسو مرغها آویزان و از پشت پاهای بریده مرغها به صف میگذرند. از زیر هر دستگاه که رد میشوی، صدای مهیب دستگاه در حال سوت کشیدن و ضجه زدن به جای مرغها است و باران از نعش مرغان بر سر و رویت میبارد. این طرف، ده پانزده نفری دور تا دوره نقاله که از گیرههایش مرغهای بیجان آویزانند، ایستاده بر پاها درون مرغها را شکافته و سنگدان، دل و جگر مرغها را در میآورند و چند کارگر سبدهای حاوی آن اجزا را به بخش نهایی بستهبندی منتقل میکنند.
دیدگاه کارگران بخش حمل و تولید
آقای فتحعلی حقیپور، راننده درباره روزهای وقوع جنگ میگوید: در جنگ ۱۲ روزه بکوب کار کردیم، امیدوارم جنگ رخ ندهد و اینجا پابرجا بماند تا بتوانیم مثل همیشه سر موقع حقوقهایمان را دریافت کنیم و زندگیمان را بگذرانیم.
غلامرضا پورمناف نیز در مورد کار در اینجا می گوید: مشکل خاصی نداریم؛ شب تا صبح اینجا کار میکنم. بعضاً روزها میخوابم و بعضاً پارهوقت در مغازه مرغفروشی و پروتئینی بیخَز کاری میکنم (گوشت را از استخوان جدا کردن را بیخزکاری میگویند).
در بخش آخر، عدهای در حال قطعهبندی و بستهبندی مرغها هستند؛ از بال و کتف و ران گرفته تا دل و جگر و سنگدان یا مرغ کامل تا سفارش مشتریان را برای عرضه در بازار آماده تحویل کنند.
ساعت ۴ صبح شده و خودروهای یخچالدار در انتظار تحویل گرفتن سفارشاتشان ایستادهاند. بر روی دیوار ساختمان ورودی نوشته است: «مشتریان ما خانواده و فرزندان ما هستند؛ با تولید محصولات سالم، بهداشتی و با کیفیت سلامتشان را تضمین کنیم.»
