به گزارش یازاکو، در تاریخ معاصر آذربایجان برخی ایام گذشته مملو از غم و اندوه برای مردمان سخت کوش شهرها و روستاهایمان بوده است و ۹۵سال پیش در چنین روزهایی دیلمقان یا کهنه شهر یا به تعبیر دوره پهلوی شاهپور وتعبیر امروزی سلماس ،شاهد یکی از خوفناک ترین زمين لرزه های طول تاریخ ایران بوده است که سازمان جهانی زلزله شناسي وقوع و خسارات و شدت آن رادر فهرست زلزله های مرگبار دنیا ثبت کرده است. در اینجا یکبار دیگر آیه مبارکه ۴۱ سوره شریفه فاطر را که به هنگام زلزله خوانده میشود با هم می خوانیم.《خداوند آسمانها و زمین را نگاه میدارد تا از نظام خود منحرف نشوند و هرگاه منحرف گردند، کسی جز او نمیتواند آنها را نگاه دارد؛ او بردبار و غفور است.»
در این میان هنوز داغ دل سلماسيها، ديلمقانيها، كهنه شهريها و روستاهاي اطراف آن التيام نیافته و داغ عزیزان در هر خانواده و ایل و تباربا سپری شدن عمر چند نسل هنوز در ذهن ها تداعی می کند و دریادهاست.
ولي بزرگان وقت کشور و آذربایجان بعد از این مصیبت و در کاستن از آلام مردم طرحی نو انداختند و سلماسي نوین ديگری را پايه ريزي ﻛﺮﺩند.در تاریخ معاصر می خوانیم بعد از حدود سه ماه از این حادثه دهشتناک، مجلس شورای ملی بیش از یک میلیون متر ارضی ملی نزدیک این شهر کنونی را برای ایجاد شهر شاهپور اختصاص داد.
زنده یاد مهندس اسداله خاور زمين، طرح اوليه سلماس نوين را طراحي و به رویت پادشاه وقت رضاخان رساند. سلماس نوین در پنج كيلومتري ديلمقان با ١٨ خيابان و ٤ ميدان شامل ٤ خيابان ٣٠ متري و بقيه ٢٠ متري بصورت شطرنجی و هندسی و مهندسی حساب شده بنیان نهاده ميشود.
كميسيون إعمار سلماس با پشتیبانی استاندار وقت آذربایجان در تبریز و ارومیه و سلماس تشكيل ميشود و کمک های مهندسی و مایحتاج عمومی از تبریز به منطقه سرازیر می شود.و علاوه بر آن در مدت کوتاهی زمين جهت احداث خانه در اختيار مردم قرار داده می شود.
رياست اين كمسيون با شادروان ميرزا مهدي ناصر هيئت که از ١٣٠٩ تا ١٣١٣ اولين شهردار سلماس انتخاب شده نام می برند. و حالا بعداز ۹۵ سال هنوز داغ دل ديلمقانيها و سلماسيها و بخشهاي ديگر سلماس از آن زلزله وحشتناک تازه است و خواست افکار عمومی و شهروندان فهیم آن تزریق اعتبارات ملی و ایجاد طرح های زیر بنایی در آن است.
هم اکنون این شهر فرزندان و دانشمندان بزرگی در رشته های علوم پزشکی ، فنی مهندسی، علوم انسانی، اقتصاددانان خبره ، ورزشکاران و هنر مندان، شعرا و ادبا در دامن خود تربیت کرده است. بسیاری از کارشناسان خبره آن در سایر استانها در پست های کلیدی مدیریتی و اساتید دانشگاهی و حتی وزارتخانه ها مشغول خدمت به کشور مان هستند.
خلاصه کلام اینکه همه تسلیم حکمت الهی و در مصیبتها و گزند روزگار راسختر و با عزم پولادین بر گذر از سختی ها طبیعی مصمم ایم و ریشه دار بودن مردمان آذربایجان علاوه بر داشتن هویت والای فرهنگی ، انسانی و تمدنی از همین جا نشات میگیرد.
