کشت برنج در میانه؛ فعالیتی پرهزینه با منطق اقتصادی ضعیف

به گزارش یازاکو، جعفر ساعی‌نیا_ شهرستان میانه به‌عنوان یکی از قطب‌های تولید برنج در آذربایجان شرقی معرفی شده است، اما در پس این تصویر تولیدی، مجموعه‌ای از چالش‌های ساختاری وجود دارد که تداوم این فعالیت را از منظر اقتصادی زیر سوال می‌برد.
نخستین مسئله، شدت بالای مصرف آب در شرایطی است که منطقه با محدودیت منابع آبی و کاهش آورد رودخانه‌ها مواجه است. برنج در مقایسه با بسیاری از محصولات زراعی، یکی از پرمصرف‌ترین الگوهای کشت محسوب می‌شود و در شرایط اقلیمی نیمه‌خشک میانه، این ویژگی باعث افزایش هزینه‌های تأمین آب و فشار بر منابع سطحی و زیرزمینی شده است.
از سوی دیگر، هزینه تمام‌شده تولید برنج در میانه نسبت به مناطق شمالی کشور بالاتر است. وابستگی به آبیاری، هزینه نیروی کار، و مقیاس محدود تولید باعث می‌شود حاشیه سود کشاورزان کاهش یافته و در برخی موارد، درآمد خالص تولیدکننده با ریسک‌های اقلیمی به شدت نوسان داشته باشد.
در سطح بازار نیز، برنج تولیدی میانه با وجود کیفیت مناسب، توان رقابت ساختاری با برندهای تثبیت‌شده شمال کشور را ندارد. این موضوع موجب می‌شود بخش قابل توجهی از ارزش افزوده در زنجیره بازار به واسطه‌های تجاری منتقل شده و سهم کشاورز کاهش یابد.
از منظر سیاست‌گذاری منابع آب، کارشناسان بارها تأکید کرده‌اند که ادامه کشت محصولات آب‌بر در مناطق کم‌آب، نوعی تخصیص غیربهینه منابع طبیعی محسوب می‌شود. در چنین شرایطی، جایگزینی الگوهای کشت کم‌آب‌بر و دارای ارزش افزوده بالاتر می‌تواند هم به پایداری محیط‌زیست کمک کند و هم درآمد کشاورزان را تثبیت نماید.
در مجموع، هرچند کشت برنج در میانه ریشه در سنت کشاورزی منطقه دارد، اما از منظر اقتصاد کشاورزی مدرن، ادامه توسعه این الگو در مقیاس فعلی، با منطق بهره‌وری منابع و پایداری اقتصادی هم‌راستا نیست و نیازمند بازنگری جدی در سیاست‌های حمایتی و الگوی کشت منطقه است.