تبریز؛ شهری که دفتر مرکزی شرکتها از آن کوچ کرده است
یازاکو- تبریز سالهاست یکی از مهمترین قطبهای تولید، صنعت و صادرات ایران به شمار میرود، اما بخش قابل توجهی از شرکتهای بزرگی که ریشه در این شهر دارند، امروز تصمیمهای کلان اقتصادی خود را در تهران میگیرند. انتقال دفاتر مرکزی به پایتخت، به معنای خروج بخشی از سرمایه، اشتغال، درآمدهای خدماتی و قدرت تصمیمگیری از آذربایجان شرقی است.
به گزارش یازاکو، جعفر ساعینیا_ هر کارخانه تنها محل تولید نیست؛ دفتر مرکزی یک شرکت نیز بخشی از زنجیره ارزش آن محسوب میشود. جایی که مدیران ارشد مستقر هستند، قراردادهای بزرگ منعقد میشود، خدمات مالی، حقوقی، تبلیغاتی و فناوری خریداری میشود و نیروهای متخصص در آن مشغول به کار هستند.
در سالهای اخیر، بسیاری از شرکتهای بزرگ که فعالیت تولیدی یا ریشه تاریخی آنها در تبریز و آذربایجان شرقی است، دفاتر مرکزی یا بخش عمده فعالیتهای مدیریتی خود را به تهران منتقل کردهاند. نتیجه این روند، کاهش سهم استان از فعالیتهای اقتصادی با ارزش افزوده بالا و افزایش تمرکز تصمیمگیری در پایتخت بوده است.
تمرکز امکانات اداری، بانکها، سازمانهای دولتی، بازار سرمایه، شرکتهای بزرگ مشاوره و دسترسی آسانتر به نهادهای تصمیمگیر، از مهمترین دلایل این جابهجایی عنوان میشود. در چنین شرایطی، حتی شرکتهایی که همچنان در تبریز تولید میکنند، برای تصمیمگیریهای راهبردی ناچار به حضور در تهران هستند.
این روند تنها یک تغییر جغرافیایی نیست. زمانی که دفتر مرکزی از یک استان خارج میشود، فرصتهای شغلی در حوزه مدیریت، امور مالی، بازاریابی، فناوری اطلاعات، حقوقی و خدمات تخصصی نیز بهتدریج از همان استان خارج میشود. در نتیجه، اقتصاد محلی بیشتر به محل تولید تبدیل میشود تا محل خلق ارزش و تصمیمسازی.
آذربایجان شرقی با برخورداری از زیرساختهای صنعتی، نیروی انسانی متخصص، دانشگاههای معتبر و موقعیت ممتاز در تجارت با کشورهای همسایه، ظرفیت آن را دارد که علاوه بر تولید، به مرکز مدیریت بنگاههای اقتصادی نیز تبدیل شود. تحقق این هدف اما نیازمند کاهش تمرکزگرایی، تقویت خدمات مالی و اداری در استانها و ایجاد مشوقهایی برای استقرار دفاتر مرکزی شرکتها در محل فعالیت واقعی آنهاست.
تا زمانی که تولید در تبریز انجام شود اما تصمیمگیری، سرمایهگذاری و مدیریت در تهران متمرکز بماند، نمیتوان از توسعه متوازن سخن گفت. حفظ دفاتر مرکزی در استانها، تنها یک مطالبه محلی نیست؛ بلکه بخشی از راهبرد ملی برای توزیع عادلانه فرصتهای اقتصادی و کاهش تمرکز در پایتخت است.
