چرا نرخ تورم در استان‌های مختلف کشور متفاوت است؟
یازاکو- تورم در ایران پدیده‌ای ملی است، اما شدت آن در همه استان‌ها یکسان نیست. تفاوت نرخ تورم میان استان‌ها را نمی‌توان صرفاً به سیاست‌های پولی و رشد نقدینگی نسبت داد؛ ساختار اقتصادی مناطق، الگوی مصرف خانوارها، هزینه حمل‌ونقل، میزان وابستگی به واردات و شرایط عرضه و تقاضا نیز در شکل‌گیری این اختلاف نقش دارند.
به گزارش یازاکو_ تورم اگرچه از متغیرهای کلان اقتصادی مانند رشد نقدینگی، کسری بودجه و کاهش ارزش پول ملی تأثیر می‌پذیرد، اما اثر این عوامل در مناطق مختلف کشور یکسان نیست. به همین دلیل ممکن است یک شوک اقتصادی مشترک، در استانی فشار قیمتی بیشتری ایجاد کند و در استانی دیگر با شدت کمتری ظاهر شود.
یکی از مهم‌ترین دلایل این تفاوت، ترکیب سبد مصرفی خانوارهاست. شاخص قیمت مصرف‌کننده بر اساس وزن کالاها و خدمات در هزینه خانوار محاسبه می‌شود. بنابراین، در استانی که سهم خوراکی‌ها از مخارج خانوار بیشتر است، افزایش قیمت مواد غذایی تأثیر بیشتری بر تورم کل خواهد داشت. تفاوت سهم مسکن، حمل‌ونقل و خدمات نیز می‌تواند نتایج متفاوتی ایجاد کند.
عامل دیگر، ساختار تولید و توزیع است. میزان وابستگی استان‌ها به تأمین کالا از سایر مناطق، فاصله از مراکز تولید و توزیع، هزینه حمل‌ونقل و دسترسی به زیرساخت‌های لجستیکی بر قیمت نهایی کالاها اثر می‌گذارد. همچنین، محدودیت رقابت و تمرکز عرضه در برخی بازارهای محلی می‌تواند انتقال شوک‌های قیمتی به مصرف‌کننده را تشدید کند.
عامل سوم، تفاوت در ساختار اقتصادی و میزان رقابت بازارهاست. استان‌هایی که به تعداد محدودی از تولیدکنندگان یا تأمین‌کنندگان وابستگی دارند، ممکن است در برابر اختلال عرضه آسیب‌پذیرتر باشند. در مقابل، تنوع عرضه‌کنندگان و دسترسی به بازارهای رقابتی می‌تواند از شدت برخی فشارهای قیمتی بکاهد.
از سوی دیگر، شوک‌های اقتصادی میان استان‌ها نیز منتقل می‌شوند. شبکه تجارت داخلی، زنجیره تأمین و ارتباط بازارهای منطقه‌ای باعث می‌شود افزایش قیمت در یک استان به سایر مناطق سرایت کند. پژوهش‌های اقتصادی درباره ایران نیز نشان می‌دهند انتقال شوک‌های تورمی میان استان‌ها پدیده‌ای قابل‌توجه و پویاست.
تفاوت تورم استانی حاصل برهم‌کنش عوامل ملی و ویژگی‌های اقتصادی هر منطقه است. بنابراین، برای شناخت دقیق‌تر تورم در کشور، علاوه بر سیاست‌های کلان پولی و مالی، باید ساختار مصرف، تولید، توزیع و شرایط بازارهای محلی نیز مورد توجه قرار گیرد. تورم یک مسئله ملی است، اما هزینه آن در همه جغرافیای ایران به یک اندازه توزیع نمی‌شود.
