زمستان در راه است؛ صنایع تبریز با چه میزان محدودیت انرژی روبه‌رو می‌شوند؟
یازاکو- با نزدیک شدن به فصل سرما، نگرانی از تکرار محدودیت‌های گاز و برق بار دیگر به دغدغه اصلی صنعتگران تبریز تبدیل شده است؛ واحدهایی که هنوز از تبعات کمبود برق رهایی نیافته‌اند، حالا باید خود را برای زمستانی دیگر با ابهام در تأمین گاز آماده کنند.
به گزارش یازاکو، بر اساس اظهارات سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران در هفتم آبان‌ماه، از حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت تولید گاز کشور که در پی آسیب به تأسیسات از مدار خارج شده بود، حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب به مدار بازگشته و ۱۳۰ میلیون مترمکعب همچنان احیا نشده است. وی همچنین از احتمال بروز تنش گازی در ۱۱ استان کشور خبر داد و آذربایجان‌شرقی را نیز در میان استان‌های در معرض این وضعیت قرار داد. به گفته او، در صورت افزایش مصرف خانگی و تجاری در روزهای سرد، احتمال استفاده برخی صنایع از سوخت جایگزین وجود دارد.
این اظهارات در کنار افزایش مصرف گاز، نگرانی تولیدکنندگان استان را جدی‌تر می‌کند. طبق اعلام مدیرعامل شرکت ملی گاز، مصرف گاز بخش خانگی، تجاری و صنایع جزء در پنج روز منتهی به هفتم آبان حدود ۷۰ میلیون مترمکعب، معادل ۳۰ درصد افزایش یافته است؛ روندی که با کاهش بیشتر دمای هوا می‌تواند فشار مضاعفی بر شبکه گاز کشور وارد کند. در چنین شرایطی، تأمین گاز بخش خانگی به دلیل اولویت گرمایش منازل، ممکن است به محدودیت مصرف صنایع منجر شود.
در همین راستا، کمیسیون صنایع و انرژی اتاق بازرگانی تبریز نیز پانزدهم مهرماه در نشستی با موضوع آمادگی صنایع برای عبور از فصل سرد، نسبت به وضعیت تأمین انرژی واحدهای تولیدی هشدار داده بود. در این نشست، افزایش سهم آذربایجان‌شرقی از گاز کشور، شفاف‌سازی میزان و زمان محدودیت‌ها، تأمین سوخت دوم و اولویت‌بندی واحدهای صنعتی بر اساس حساسیت فرآیند تولید مورد تأکید قرار گرفت.
فرهاد نیک‌نفس، نایب‌رئیس این کمیسیون، بر ضرورت اطلاع‌رسانی دقیق به بخش خصوصی درباره میزان و نحوه محدودیت‌ها تأکید کرد و پیشنهاد تشکیل کمیته انرژی با مدیریت استانداری و مشارکت اتاق بازرگانی را مطرح کرد. همچنین نماینده استانداری خواستار تأمین سوخت دوم صنایع برای حداقل یک ماه شد. در این نشست، توقف تخصیص سوخت دوم به واحدهای صنعتی نیز به‌عنوان یکی از مسائل نیازمند تعیین تکلیف مطرح شد.
مسئله سوخت جایگزین نیز خود به یکی از چالش‌های جدی صنایع تبدیل شده است. استفاده از گازوئیل به‌جای گاز طبیعی، علاوه بر نیاز به زیرساخت ذخیره‌سازی و تجهیزات سازگار، هزینه‌های عملیاتی واحدهای تولیدی را افزایش می‌دهد. از سوی دیگر، تأمین به‌موقع و کافی سوخت جایگزین برای همه واحدها موضوعی نیست که بتوان آن را صرفاً با توصیه به ذخیره‌سازی حل کرد. آرمان خالقی، دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران نیز در اظهاراتی در مهرماه، نسبت به دشواری تأمین و تحویل سوخت جایگزین هشدار داده و احتمال مواجهه برخی صنایع با محدودیت گاز در بازه یک تا ۴۵ روز را مطرح کرده بود؛ البته این بازه یک برآورد احتمالی است و نه برنامه قطعی اعلام‌شده برای صنایع استان.
در بخش برق نیز اگرچه محور اصلی نگرانی زمستان، تأمین گاز است، اما وضعیت سوخت نیروگاه‌ها می‌تواند بر پایداری شبکه برق تأثیر بگذارد. وزارت نیرو در مهرماه از تدوین ۶۰ برنامه عملیاتی برای تأمین برق دوره سرد سال خبر داده بود. با این حال، آمادگی نیروگاه‌ها و شبکه برق لزوماً به معنای تضمین نبود محدودیت برای مصرف‌کنندگان صنعتی نیست.
برای اقتصاد صنعتی آذربایجان‌شرقی، که زنجیره تأمین، سفارش مشتریان، تعهدات صادراتی و زمان‌بندی تحویل محصولات به یکدیگر وابسته‌اند، توقف یک واحد می‌تواند فعالیت مجموعه‌ای از تأمین‌کنندگان و صنایع پایین‌دستی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. تغییر اجباری شیفت‌ها، استفاده از سوخت گران‌تر و کاهش ظرفیت تولید نیز هزینه‌هایی هستند که در نهایت می‌توانند به قیمت تمام‌شده محصولات منتقل شوند.
ا وجود هشدارهای مطرح‌شده و تجربه چند سال گذشته، آیا صنایع تبریز پیش از آغاز اوج مصرف زمستانی از برنامه مشخص محدودیت‌ها، سهمیه سوخت جایگزین و زمان‌بندی احتمالی قطع گاز اطلاع خواهند داشت؟ صنعتگران برای حفظ تولید به پیش‌بینی‌پذیری نیاز دارند، نه اینکه هر سال با نزدیک شدن به زمستان، برنامه فعالیت کارخانه‌هایشان در انتظار تصمیم‌های روزانه دستگاه‌های تأمین‌کننده انرژی قرار بگیرد.
تا زمان اعلام سهمیه‌بندی و برنامه رسمی محدودیت‌ها، نمی‌توان درباره میزان قطعی کاهش گاز یا برق صنایع تبریز عدد مشخصی ارائه کرد؛ اما هشدارهای شرکت ملی گاز و مطالبات مطرح‌شده در اتاق بازرگانی نشان می‌دهد نگرانی از تکرار محدودیت‌ها جدی است.
