افت ۲۷ درصدی ارزش صادرات گمرکی اردبیل در هفت ماه اول سال جاری
یازاکو- ارزش صادرات گمرکی استان اردبیل در هفت‌ماهه نخست سال جاری ۲۷ درصد کاهش یافته است؛ آماری که در کنار افت ۶ درصدی وزن کالاهای صادراتی و رشد ۲۵ درصدی ترانزیت خروجی، تصویری متفاوت از عملکرد تجاری استان و ظرفیت‌های مغفول آن در تجارت خارجی ترسیم می‌کند.
به گزارش یازاکو، بررسی عملکرد تجارت خارجی استان اردبیل در هفت‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد صادرات از گمرکات استان با وجود برخورداری از ظرفیت‌های کشاورزی، صنعتی و موقعیت جغرافیایی مناسب برای تجارت با کشورهای همسایه، با کاهش ارزش مواجه شده است.
بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی وحدت‌الله وردی، ناظر گمرکات استان و مدیرکل گمرک اردبیل، در این مدت ۲۲۸ هزار تن کالا به ارزش ۱۱۰ میلیون دلار از گمرکات استان به کشورهای هدف صادر شده است. کاهش ۲۷ درصدی ارزش صادرات در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، در کنار افت وزنی صادرات، از تضعیف عملکرد این بخش حکایت دارد.
محصولات کشاورزی و صنعتی در صدر صادرات اردبیل
محصولات کشاورزی و صیفی‌جات، سیب‌زمینی، محصولات پتروشیمی، هیدروکربن، متانول، نئوپان، لاستیک، رنگ، ام‌دی‌اف ملامینه، کاشی و سرامیک، انواع توپ، فولاد و آهن از مهم‌ترین اقلام صادراتی استان در این دوره بوده‌اند.
بخش عمده این کالاها به کشورهای جمهوری آذربایجان، عراق، روسیه، ترکمنستان و گرجستان صادر شده‌اند؛ بازارهایی که به دلیل همجواری جغرافیایی و ارتباطات تجاری، ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه صادرات استان اردبیل دارند.
تنوع اقلام صادراتی نشان می‌دهد اقتصاد استان صرفاً به محصولات کشاورزی وابسته نیست و بخشی از صنایع تولیدی نیز در بازارهای منطقه‌ای حضور دارند. با این حال، کاهش ارزش صادرات می‌تواند ضرورت بررسی ترکیب کالاهای صادراتی، میزان ارزش افزوده محصولات و موانع دسترسی تولیدکنندگان به بازارهای خارجی را برجسته کند.
رشد واردات و ترانزیت؛ تصویر متفاوت تجارت خارجی
در بخش واردات نیز طی هفت‌ماهه نخست سال جاری، هفت هزار تن کالا به ارزش ۵۶ میلیون دلار از طریق گمرکات استان وارد کشور شده است. بخش مهمی از کالاهای وارداتی استان را ماشین‌آلات، مواد اولیه و کالاهای مورد نیاز واحدهای تولیدی تشکیل می‌دهند.
در مقابل، عملکرد گمرکات اردبیل در بخش ترانزیت خارجی با روند افزایشی همراه بوده است. میزان ترانزیت خارجی مبدأ در این مدت به ۴۷۲ هزار تن رسیده که از نظر وزنی ۱۰ درصد افزایش دارد. ارزش کالاهای ترانزیتی نیز با رشد ۲۵ درصدی به ۹۳۵ میلیون دلار رسیده است.
این تفاوت در عملکرد صادرات و ترانزیت، اهمیت موقعیت جغرافیایی اردبیل و ظرفیت آن در اتصال بازارهای منطقه‌ای را نشان می‌دهد؛ ظرفیتی که می‌تواند در صورت توسعه زیرساخت‌های مرزی، حمل‌ونقل و لجستیک، نقش بیشتری در اقتصاد استان ایفا کند.
ضرورت بازنگری در سیاست‌های توسعه صادرات
کاهش ارزش صادرات در استانی که از ظرفیت‌های کشاورزی، صنعتی و مرزی برخوردار است، ضرورت بررسی دقیق‌تر موانع تجارت خارجی را مطرح می‌کند. به‌ویژه آنکه رشد ترانزیت به‌تنهایی نمی‌تواند جایگزین توسعه صادرات محصولات تولیدی استان شود.
توسعه صنایع تبدیلی کشاورزی، افزایش سهم کالاهای دارای ارزش افزوده، بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل و تسهیل فرایندهای گمرکی از جمله محورهایی هستند که می‌توانند در تقویت جایگاه صادراتی اردبیل مؤثر باشند.
در این میان، منطقه ویژه اقتصادی اردبیل نیز از ظرفیت‌های بالقوه برای جذب واحدهای تولیدی و تقویت صادرات برخوردار است. فراهم بودن زیرساخت‌های اولیه و اعلام آمادگی برای انعقاد قرارداد با تولیدکنندگان، می‌تواند زمینه‌ای برای پیوند فعالیت‌های صنعتی با تجارت خارجی استان باشد.
با این حال، شاخص اصلی ارزیابی عملکرد تجاری استان، صرفاً افزایش حجم ترانزیت یا تعداد واحدهای مستقر در مناطق اقتصادی نیست؛ بلکه میزان رشد صادرات، ارزش افزوده تولیدات و توان بنگاه‌های اقتصادی برای حضور پایدار در بازارهای خارجی اهمیت دارد.
