نخود می‌کاریم، ارزش افزوده را دیگران برداشت می‌کنند

به گزارش یازاکو، جعفر ساعی‌نیا_ پیش‌بینی برداشت بیش از ۴۵ هزار تن نخود، جایگاه آذربایجان‌غربی را به‌عنوان یکی از قطب‌های تولید این محصول در کشور تثبیت می‌کند، اما پرسش اساسی این است که سهم استان از زنجیره ارزش این محصول چقدر است؟ آیا آذربایجان‌غربی تنها تولیدکننده نخود است یا از فرآوری، بسته‌بندی، برندسازی و صادرات آن نیز بهره می‌برد؟
واقعیت این است که بخش عمده محصولات کشاورزی کشور همچنان به‌صورت خام یا با حداقل فرآوری راهی بازار می‌شوند. در چنین شرایطی، سود اصلی نه نصیب تولیدکننده، بلکه نصیب کارخانه‌های بسته‌بندی، برندهای تجاری، واسطه‌ها و حتی استان‌ها یا کشورهای دیگر می‌شود که محصول را با ارزش افزوده بالاتر روانه بازار می‌کنند.
این در حالی است که نخود، محصولی نیست که تنها برای مصرف سنتی کاربرد داشته باشد. از تولید آرد نخود و کنسرو گرفته تا انواع فرآورده‌های غذایی، صنایع تبدیلی می‌توانند چندین برابر فروش محصول خام برای استان درآمد و اشتغال ایجاد کنند. با این حال، سرمایه‌گذاری در این حلقه همچنان ضعیف است و کشاورز، سهم ناچیزی از ارزش واقعی محصول خود دریافت می‌کند.
نکته قابل توجه دیگر این است که امسال با وجود کاهش سطح زیرکشت، میزان تولید افزایش یافته است؛ موضوعی که نشان می‌دهد ارتقای بهره‌وری امکان‌پذیر است. اما اگر همزمان بازارهای صادراتی، صنایع فرآوری و زیرساخت‌های تجاری توسعه پیدا نکنند، افزایش تولید می‌تواند به مازاد عرضه، افت قیمت و کاهش درآمد کشاورزان منجر شود.
آذربایجان‌غربی به واسطه همجواری با ترکیه، عراق و دسترسی به بازارهای منطقه، ظرفیت تبدیل شدن به قطب صادرات محصولات کشاورزی را دارد؛ ظرفیتی که تنها با عبور از خام‌فروشی و حرکت به سمت تولید محصولات فرآوری‌شده و برنددار محقق خواهد شد.
رشد تولید، خبر خوبی است؛ اما توسعه واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که آذربایجان‌غربی فقط نخود نکارد، بلکه ارزش افزوده آن را نیز در داخل استان خلق کند. تا زمانی که زنجیره ارزش کامل نشود، محصول در مزارع استان برداشت می‌شود، اما سود آن در جای دیگری درو خواهد شد.