خنده‌ای که از «آبگوشت زهرماری» قاجاری می‌جوشد

به گزارش یازاکو به نقل از ایرنا ، فائزه قره پور ، نمایش «آبگوشت زهرماری» به نویسندگی آرش آبسالان و کارگردانی علی منافی، مخاطب را به آشپزخانه‌ دربار قاجار می‌برد. جایی که آشپزها و خدمه، هرکدام در سودای رسیدن به جایگاهی بالاتر، وارد بازی قدرت می‌شوند. اما این فضای تاریخی برای تماشاگر امروزی قابل لمس تر است زیرا نمایش تلاش می‌کند میل همیشگی انسان به قدرت، دیده‌شدن و تغییر جایگاه خود را در قالب کمدی روایت کند.

ارتباط نمایش با مخاطب، حتی پیش از آنکه داستان به معنای معمول آغاز شود، شکل می‌گیرد. بازیگران از همان ابتدای ورود تماشاگر، فاصله میان صحنه و سالن را کم می‌کنند و با استقبال مستقیم از مخاطبان، او را به بخشی از فضای نمایش تبدیل می‌کنند. همین انتخاب باعث می‌شود تماشاگر احساس نکند قرار است تنها نظاره‌گر ماجرایی باشد که روی صحنه اتفاق می‌افتد بلکه خود را در دل این آشپزخانه شلوغ و پرهیاهو پیدا می‌کند.

داستان آبگوشت زهرماری

آبگوشت زهرماری از همان لحظه آغاز، مخاطب را درگیر فضای پرتحرک خود می‌کند؛ آشپزهایی که مدام در رفت‌ وآمد هستند، سرآشپزی که از دست اوضاع به ستوه آمده و آشپزخانه‌ای که آرام و قرار ندارد. ماجرا از جایی جدی‌تر می‌شود که مدتی است جناب شاه نتوانسته غذای همایونی را میل بفرماید؛ اتفاقی که برای آشپزخانه دربار کم از یک بحران سیاسی نیست.

اهمیت آشپزخانه دربار در مناسبات قدرت، دستمایه شکل‌گیری قصه‌ای می‌شود که در آن، آشپزها کم‌ کم از واقعیت فاصله می‌گیرند و وارد دنیای خیال و رویا می‌شوند. اگر کسی بتواند از همین آشپزخانه راهی به صدارت و وزارت پیدا کند و حتی روزی بر تخت پادشاهی بنشیند، چه کسی می‌تواند مانعش شود؟

همین خیال، بازی تازه‌ای را میان آشپزها شکل می‌دهد. آن‌ها برای روزی که شاید قدرت به دستشان برسد، تمرین می‌کنند. هرکدام نقشی برای خود می‌سازد و در این بازی، مرز میان واقعیت و خیال آرام‌آرام کمرنگ می‌شود. نمایش در همین نقطه، قصه‌ای درباره قدرت را به زبان کمدی روایت می‌کند؛ قدرتی که برای شخصیت‌ها آنقدر وسوسه‌انگیز است که حتی در آشپزخانه هم می‌توان برای رسیدن به آن نقشه کشید.

یکی از جذابیت‌های «آبگوشت زهرماری»، استفاده از ظرفیت زبان و شوخی‌های روزمره است. در میان دیالوگ‌های فارسی، تکه‌هایی از مثل‌ها و شوخی‌های ترکی نیز وارد فضای نمایش می‌شود و در چند موقعیت، ارتباط مستقیم بازیگران با تماشاگران، فضای سالن را از یک اجرای صرف صحنه‌ای به تجربه‌ای تعاملی نزدیک می‌کند و خنده مخاطب، بخشی از ریتم اجرا می‌شود.

ترکیب بازیگران جوان و باتجربه

تعداد زیاد بازیگران نیز از ویژگی‌هایی است که در طول اجرا به چشم می‌آید. حضور گروهی از بازیگران جوان در کنار چهره‌های باتجربه، ترکیبی از انرژی و تجربه را روی صحنه شکل داده است. جوانانی که در کنار بازیگران باسابقه، فرصت حضور در یک اجرای گروهی را پیدا کرده‌اند و می‌توان انتظار داشت بخشی از آینده تئاتر تبریز را شکل دهند.

در کنار بازیگران، حضور نوازندگان زنده نیز به فضای اجرا جان دیگری بخشیده است. موسیقی در همراهی با حرکت و ریتم بازیگران، به حفظ فضای شاد و پرتحرک اثر کمک می‌کند. حضور همزمان بازیگران و نوازندگان روی صحنه، حال‌وهوایی نزدیک به گونه‌های نمایشی ایرانی ایجاد کرده و به اثر هویتی متفاوت داده است.

«آبگوشت زهرماری» البته در پس این همه شوخی و خنده، تنها به دنبال سرگرم کردن مخاطب نیست. سودای قدرت، تلاش برای عبور از جایگاه موجود، حس دیده نشدن و خیال رسیدن به موقعیتی متفاوت، مفاهیمی هستند که در لایه زیرین داستان جریان دارند. شخصیت‌هایی که در ظاهر برای تصاحب قدرت با یکدیگر رقابت می‌کنند، در واقع تصویری طنزآمیز از آدم‌هایی هستند که گاهی بیش از آنکه با واقعیت بجنگند، با تصویری که از خود در ذهن ساخته‌اند درگیر هستند.

شاید مهم‌ترین امتیاز چنین اجرایی در روزگار فعلی همین باشد، اینکه نمایش بتواند بدون ادعای سنگین و بدون فاصله گرفتن از مخاطب، ساعتی خنده را به سالن بیاورد. تماشاگر وارد سالن می‌شود، با استقبال بازیگران مواجه می‌شود، در میان شوخی‌ها و دیالوگ‌ها می‌خندد، گاهی بخشی از اجرای بازیگران می‌شود و در نهایت، برای مدتی کوتاه از فضای سنگین بیرون فاصله می‌گیرد.

بازیگران این نمایش را معصومه عباسی، امید پوررضا، فرزاد پورنوری، سید سینا حسینی اقدم، میرحسام کاظمی، احسان جمشیدی، معین مجتهدزاده، مهدی تاپ‌دوقی، امین راحمی، آران عبداللهی، مجتبی مددی، رها زارعی، ژاسمین ابراهیم‌نژاد، صبا سلمانزاده، کوثر سلمانزاده، شیدا فصیح‌فر، مبینا رضاپور، فاطمه آزادی، آیلار نصیری و پرنیا نقدی تشکیل می‌دهند.

معصومه عباسی، دستیار کارگردان، یاسمین جم، منشی صحنه و گروه موسیقی نیز متشکل از فاطمه حیدری و آتنا شیخی است.

این نمایش هر شب ساعت ۱۹ در سالن قبه زرین تئاتر شهر تبریز به روی صحنه می‌رود.

در نهایت، «آبگوشت زهرماری» را می‌توان تلاشی برای پیوند دادن طنز، موسیقی زنده، بازی گروهی و رگه‌هایی از نمایش ایرانی دانست؛ اجرایی که در آن نسل جوان تئاتر در کنار بازیگران باتجربه قرار گرفته‌اند تا قصه‌ای درباره قدرت را با زبان خنده روایت کنند. شاید تاج و تخت این آشپزخانه قاجاری برای شخصیت‌های نمایش اهمیت زیادی داشته باشد، اما سهم تماشاگر از این سفر، چیزی ساده‌تر و در عین حال ارزشمندتر است. چند لحظه خندیدن در روزهایی که خنده گاهی سخت به دست می‌آید.