تبریز و ترابزون در مسیر همکاریهای اقتصادی و شهری/شورای شهر به خواهرخواندگی دو شهر رأی داد
شورای اسلامی شهر تبریز با تصویب لایحه شهرداری، گام تازهای برای گسترش روابط شهری با ترابزون ترکیه برداشت؛ ارتباطی که با تکیه بر پیشینه تاریخی مسیر تجاری تبریز–ترابزون و ظرفیتهای مشترک دو شهر، میتواند زمینه همکاری در حوزههای اقتصادی، حملونقل، لجستیک، گردشگری، فرهنگی و ورزشی را فراهم کند.
به گزارش یازاکو، اعضای شورای اسلامی شهر تبریز در جلسه بررسی لایحه شهرداری درباره انعقاد تفاهمنامه خواهرخواندگی میان تبریز و ترابزون، با این لایحه موافقت کردند.
رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای اسلامی شهر تبریز در این جلسه با اشاره به اشتراکات فرهنگی و زبانی و سابقه دیرینه ارتباط میان ایران و ترکیه اظهار کرد: این ظرفیتها میتواند زمینه افزایش تعامل میان شهروندان، نهادهای شهری و فعالان اقتصادی دو شهر را فراهم کند.
احد صادقی با اشاره به جایگاه تاریخی تبریز در تجارت منطقهای گفت: تبریز از ظرفیتهای قابل توجهی در حوزه اقتصاد و تجارت برخوردار است و ترابزون نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی و برخورداری از بندر، ظرفیت مهمی برای ارتباطات تجاری دارد. پیوند این دو ظرفیت میتواند همکاریهای عملی در زمینه تجارت، حملونقل و لجستیک را تقویت کند.
وی افزود: وجود ظرفیتهای مشترک اقتصادی و ارتباطی میان دو شهر این امکان را ایجاد میکند که تفاهمنامههای همکاری از سطح روابط رسمی و تشریفاتی فراتر رفته و به زمینهای برای توسعه مبادلات اقتصادی و تجاری تبدیل شود.
صادقی یکی از محورهای مهم همکاری را استفاده از ظرفیت ترابزون برای انتقال کالا عنوان کرد و گفت: تبریز میتواند از موقعیت بندری ترابزون برای تسهیل صادرات و دسترسی کالاهای تولیدی و صادراتی این شهر به بازارهای منطقهای و بینالمللی استفاده کند.
رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر تبریز ادامه داد: مسیر تبریز–ترابزون از گذشته یکی از مسیرهای مهم تجارت و ترانزیت منطقه بوده و فعال شدن دوباره ظرفیتهای آن میتواند به تقویت زیرساختهای لجستیکی، کاهش موانع حملونقل و افزایش ارتباط میان فعالان اقتصادی دو طرف کمک کند.
وی همچنین ظرفیتهای ورزشی را یکی دیگر از زمینههای همکاری میان دو شهر دانست و اظهار کرد: وجود باشگاههای پرطرفداری مانند تراکتور آذربایجان و ترابزوناسپور میتواند بستری برای افزایش تعاملات فرهنگی، اجتماعی و ورزشی میان شهروندان دو شهر باشد.
صادقی تأکید کرد: خواهرخواندگی زمانی میتواند به یک رابطه پایدار و مؤثر تبدیل شود که از چارچوب تشریفات اداری عبور کرده و به پروژهها و همکاریهای مشخص در حوزههای اقتصادی، تجاری، لجستیکی، فرهنگی و ورزشی منجر شود.
پیشینه تاریخی رابطه تبریز و ترابزون
ارتباط تبریز و ترابزون سابقهای بسیار قدیمیتر از توافقهای مدیریت شهری دارد. این دو شهر در دو سوی مسیر تاریخی تجارت ایران و دریای سیاه قرار گرفتهاند و مسیر تبریز–ارزروم–ترابزون در سده نوزدهم یکی از راههای مهم انتقال کالا میان ایران، عثمانی و اروپا به شمار میرفت.
بر اساس پژوهشهای تاریخی، در دهه ۱۸۳۰ ارزش سالانه کالاهای مبادلهشده در این مسیر به حدود یک میلیون پوند میرسید و در حدود سال ۱۸۸۰ نیز ارزش تجارت عبوری از تبریز حدود ۱۰ میلیون تومان برآورد شده بود.
در دوره معاصر نیز تلاشهایی برای تقویت روابط میان دو شهر انجام شده است. در خرداد ۱۳۹۴، صادق نجفی، شهردار وقت تبریز، در جریان برگزاری «روزهای فرهنگی ترابزون در تبریز» از امضای تفاهمنامه همکاری و خواهرخواندگی میان دو شهر خبر داده بود. او در آن زمان با اشاره به قرار گرفتن تبریز و ترابزون در مسیر تاریخی جاده ابریشم، هدف از این ارتباط را توسعه همکاریهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی عنوان کرده بود.
تبادل برنامههای فرهنگی نیز بخشی از این روابط بوده است. در سال ۱۳۹۳ یک هیئت ۶۵ نفره فرهنگی و هنری از تبریز در ترابزون برنامه اجرا کرد و در سال بعد، برنامههای فرهنگی ترابزون در تبریز برگزار شد.
با این حال، در اسناد بینالمللی حوزه مدیریت شهری، وضعیت حقوقی رابطه دو شهر در مقاطعی متفاوت از عنوان «خواهرخواندگی» ثبت شده است. در خبرنامه سال ۲۰۱۸ سازمان شهرها و دولتهای محلی متحد، بخش خاورمیانه و غرب آسیا، تبریز دارای قرارداد خواهرخواندگی با ۹ شهر و دارای پروتکل دوستی و همکاری با دو شهر از جمله ترابزون معرفی شده بود. از این رو، در بررسی سوابق این رابطه باید میان «خواهرخواندگی» و «پروتکل دوستی و همکاری» تمایز قائل شد.
مسیر تاریخی تجارت؛ از تبریز تا دریای سیاه
اهمیت رابطه تبریز و ترابزون تنها به حوزه فرهنگی محدود نمیشود. مطالعات تاریخی نشان میدهد مسیر ترابزون–ارزروم–تبریز در دورههای مختلف یکی از مسیرهای اصلی انتقال کالا میان اروپا و ایران بوده است؛ مسیری که کالاهای اروپایی را به شرق و مواد خام و کالاهای شرقی را به بازارهای اروپایی منتقل میکرد.
پژوهشهای دانشگاهی نیز مسیر تبریز–ارزروم–ترابزون را یکی از محورهای مهم تجارت خارجی ایران در شمال معرفی کردهاند؛ مسیری که در دورههای مختلف نقش مهمی در ارتباط تجاری ایران با منطقه قفقاز، آناتولی و اروپا داشته است.
پرواز مستقیم؛ حلقه تازه ارتباطی
ارتباط میان ایران و ترابزون در سال ۲۰۲۶ بار دیگر در حوزه حملونقل مورد توجه قرار گرفت. در ۱۲ اوت ۲۰۲۶ پرواز مستقیم تهران–ترابزون راهاندازی شد و نخستین پرواز این مسیر با ۱۴۰ مسافر انجام گرفت. برنامه اعلامشده برای این مسیر، دو پرواز در هفته در روزهای سهشنبه و جمعه بود.
همزمان مقامهای ترابزون بر سابقه روابط این شهر با ایران تأکید کردند و اعلام شد که تبریز در فهرست شهرهای خواهر ترابزون قرار گرفته است.
راهاندازی پرواز مستقیم تهران–ترابزون میتواند از منظر گردشگری نیز اهمیت داشته باشد؛ زیرا ترابزون یکی از مقاصد شناختهشده گردشگران ایرانی در منطقه دریای سیاه است و اتصال هوایی مستقیم، دسترسی گردشگران شمالغرب ایران به این شهر را آسانتر میکند.
در این میان، آمار اعلامشده درباره میلیونها سفر میان ایران و ترکیه مربوط به کل روابط گردشگری دو کشور است و نباید آن را به صورت اختصاصی به تبریز و ترابزون نسبت داد.
در مجموع، سابقه تاریخی تجارت، نزدیکی جغرافیایی، ظرفیت بندری ترابزون، جایگاه اقتصادی تبریز و اشتراکات فرهنگی و ورزشی، مجموعهای از ظرفیتها را پیش روی دو شهر قرار داده است؛ ظرفیتی که در صورت تبدیل تفاهمهای شهری به برنامههای اجرایی مشخص، میتواند ابعاد اقتصادی و اجتماعی بیشتری پیدا کند.
