بازار عراق مقصد جذاب کالاهای آذربایجان غربی

به گزارش یازاکو، جعفر ساعی‌نیا_ آذربایجان غربی از معدود استان‌های کشور است که چندین مرز فعال و مستقیم با کشورهای همسایه دارد و در میان آنها، مرز تمرچین مسیر اصلی تجارت استان با عراق و اقلیم کردستان محسوب می‌شود. همین موقعیت جغرافیایی، هزینه و زمان دسترسی تولیدکنندگان استان به بازار عراق را کاهش می‌دهد و می‌تواند مزیتی برای توسعه صادرات ایجاد کند.
بر اساس اعلام ناظر گمرکات آذربایجان غربی، در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ بیش از ۲ میلیون و ۶۴۰ هزار تن کالا به ارزش ۲ میلیارد و ۳۱۲ میلیون دلار از گمرکات استان صادر شده است. ارزش صادرات در این مدت ۶ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته بوده و عراق در کنار ترکیه، آلمان، ارمنستان و روسیه در میان مقاصد اصلی صادرات استان قرار داشته است.
نکته مهم اما ترکیب کالاهای صادراتی است. میله و شمش مسی و فولادی، میلگرد آجدار، مصنوعات پلاستیکی، پلی‌اتیلن، مفتول مسی، شمش روی و شمش برنجی از جمله کالاهای اصلی صادراتی آذربایجان غربی در این مدت بوده‌اند.
این سبد با بخشی از نیاز بازار عراق نیز همپوشانی دارد. بر اساس آمار منتشرشده درباره صادرات ایران به عراق، در سال ۱۴۰۲ میله‌های آهنی و فولادی، کاشی و سرامیک، شمش آهن و فولاد، کامپاند پلی‌اتیلن و سیب درختی در میان کالاهای عمده صادراتی ایران به عراق قرار داشته‌اند. محصولات پلاستیکی، لوله و شیلنگ پلی‌اتیلنی، پروفیل و برخی محصولات غذایی نیز در این بازار صادراتی حضور داشته‌اند.
از سوی دیگر، تمرچین نیز نشان داده که ظرفیت تجارت با بازار عراق تنها به چند قلم کالای خاص محدود نیست. طبق آمار اعلام‌شده درباره عملکرد این مرز، مصالح ساختمانی از جمله کاشی و سرامیک، آهن‌آلات و مقاطع فولادی، محصولات معدنی و میوه و تره‌بار از کالاهایی هستند که از این مسیر به اقلیم کردستان عراق صادر می‌شوند.
باید بررسی کرد که چه میزان از ظرفیت تولید استان می‌تواند به بازار عراق متصل شود و چه کالاهایی امکان افزایش سهم بیشتری دارند.
در بخش کشاورزی، سیب یکی از نمونه‌های قابل توجه است؛ محصولی که آذربایجان غربی در تولید آن ظرفیت بالایی دارد و در عین حال در سبد صادرات ایران به عراق نیز جایگاه قابل توجهی داشته است. در بخش صنعتی نیز فولاد، فلزات، محصولات پلاستیکی و پلی‌اتیلن در هر دو سوی این زنجیره حضور دارند.
به این ترتیب، بازار عراق می‌تواند برای آذربایجان غربی تنها یک مقصد صادراتی نباشد؛ بلکه فرصتی برای فروش بیشتر محصولات صنعتی و کشاورزی، توسعه صنایع تبدیلی و افزایش ارزش افزوده تولید استان باشد. البته تحقق این ظرفیت به عواملی مانند استاندارد محصولات، بسته‌بندی، ثبات مقررات، هزینه حمل‌ونقل، زیرساخت‌های مرزی و شناخت دقیق بازار عراق وابسته است. با وجود تولید فولاد، محصولات پتروشیمی و پلاستیکی، سیب و دیگر محصولات کشاورزی در آذربایجان غربی، چه میزان از بازار این کالاها در عراق در اختیار تولیدکنندگان استان است و چه مقدار از آن همچنان در اختیار سایر استان‌ها قرار دارد؟