جلبک؛ ابرغذای آینده که آذربایجان شرقی را پیشتاز کشور کرد

به گزارش یازاکو به نقل از ایرنا، پرورش جلبک و صدرنشینی در تولید آن در سطح کشور و کسب رتبه نخست کشوری در تولید خمیر جلبک برای استانی که عمده فعالیت کشاورزان آن تولید محصولات زراعی و باغی است، نشان از ظرفیت آذربایجان شرقی برای رونق این صنعت در کنار انجام سایر فعالیت‌های کشاورزی، دامپروری، مرغداری، محصولات گلخانه‌ای و آبزی‌پروری دارد.

آذربایجان شرقی با برخورداری از یک میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی و ۱۳۰ هزار هکتار اراضی باغی و اختصاص ۳۱ درصد از وسعت استان به این اراضی، در سال‌های اخیر در تولید ۱۷ محصول کشاورزی، باغی و فرآورده‌های دامی رتبه‌های اول تا سوم کشور را به خود اختصاص داده و به کانون مهم صادراتی کشاورزی تبدیل شده است و اکنون نیز در زمینه پرورش و تولید جلبک پیشگام شده و برگ زرین دیگری از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های این خطه را به نمایش گذاشته است.

به گفته کارشناسان جهاد کشاورزی استان، آذربایجان شرقی در حوزه فرآوری عسل، فرآوری و بسته‌بندی تخم‌مرغ، فرآوری لپه و نخودچی، گوشت قرمز، سماق، قیسی، لپه، نهال لیبل‌دار، زردآلو، عدس و سنجد رتبه اول، سیب، گوجه‌سبز، آلبالو، گردو، زغال‌اخته و عسل رتبه دوم کشور و تخم‌مرغ و شفتالو رتبه سوم کشور را دارد.

همچنین این استان دارای ۳۷۷ هکتار گلخانه است و با تولید انواع محصولات گلخانه‌ای از جمله سبزی و صیفی در محیط‌های کنترل‌شده، رتبه نخست کشور را در توسعه این بخش به خود اختصاص داده است و با وجود نداشتن یک اصله نهال خرما، رتبه برتر کشور در بسته‌بندی و فرآوری خرما را دارد.

در آذربایجان شرقی ۲ مرکز پرورش و تولید جلبک از نوع اسپیرولینا وجود دارد که سالانه بیش از ۱۴۳ تن محصول از این مراکز تولید می‌شود و گام‌های اولیه برای صادرات این محصول به کشورهای خارجی از جمله ترکیه آغاز شده است.

جلبک‌ها فواید متعددی برای سلامتی و محیط زیست دارند که از مهم‌ترین مزایای آن‌ها در بخش سلامت می‌توان به منبع غنی مواد مغذی و داشتن ویتامین‌های A، C، E، K و ویتامین‌های گروه B و مواد معدنی مانند ید، کلسیم، منیزیم، پتاسیم، آهن و روی و اسیدهای آمینه ضروری اشاره کرد.

بسیاری از جلبک‌ها حاوی آنتی‌اکسیدان‌های قوی مانند فوکوئیدان، فوکوگزانتین و بتاکاروتن هستند که به مبارزه با رادیکال‌های آزاد و کاهش استرس اکسیداتیو در بدن کمک می‌کنند و به علت داشتن خواص ضدالتهابی به کاهش التهاب در بدن کمک کرده و برای پیشگیری از بیماری‌های مزمن مفید هستند.

جلبک‌ها به ویژه انواع دریایی آن، منبع عالی ید هستند که برای عملکرد صحیح غده تیروئید و تولید هورمون‌های آن ضروری است و برخی از ترکیبات جلبک‌ها مانند پلی‌ساکاریدها می‌توانند به تقویت و تنظیم سیستم ایمنی بدن کمک کنند.

جلبک ها علاوه بر فواید مهم برای سلامتی و محیط زیست، دارای کاربردهای صنعتی و تجاری هستند

کارشناس مسئول امور فنی آبزی‌پروران مدیریت شیلات آذربایجان شرقی در گفت‌وگو با ایرنا با بیان اینکه در این استان ۲ واحد تخصصی پرورش جلبک (اسپیرولینا) وجود دارد، گفت: یکی از مراکز پرورش در شهرستان میانه و دیگری در تبریز فعال بوده و کل تولید جلبک اسپیرولینای استان در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۴۳ تن است.

علی خدایی با اشاره به فواید مهم جلبک‌ها در سلامتی بدن انسان افزود: فیبر موجود در جلبک‌ها می‌تواند به بهبود هضم و سلامت روده کمک کند و برخی مطالعات نشان داده‌اند که مصرف جلبک‌ها ممکن است به کاهش سطح کلسترول LDL (کلسترول بد) کمک کند.

وی اظهار کرد: پرورش جلبک علاوه بر فواید سلامتی برای بدن، مزایای زیست‌محیطی مختلفی دارد و این گیاهان، به‌ویژه فیتوپلانکتون‌ها، بخش قابل توجهی از اکسیژن تولیدشده در کره زمین را تأمین می‌کنند و دی‌اکسید کربن را از اتمسفر جذب کرده و به کاهش اثرات گلخانه‌ای کمک می‌کنند.

کارشناس مسئول امور فنی آبزی‌پروران مدیریت شیلات آذربایجان شرقی گفت: برخی از انواع جلبک‌ها می‌توانند مواد مغذی اضافی و آلاینده‌ها را از آب جذب کرده و به تصفیه آن کمک کنند و منبع تجدیدپذیر و پایداری برای تولید بیودیزل، خوراک دام و طیور، کود و مواد شیمیایی زیستی هستند.

خدایی با بیان اینکه جلبک‌ها همچنین دارای کاربردهای صنعتی و تجاری هستند، ادامه داد: این گیاهان به عنوان رنگ‌دهنده طبیعی، غلظت‌دهنده (مانند آگار و آلژینات) و افزودنی در محصولات غذایی مختلف استفاده می‌شوند.

وی یادآور شد: استفاده در صنایع دارویی و آرایشی به دلیل خواص دارویی و مواد مغذی، در تولید داروها، مکمل‌های غذایی و محصولات آرایشی و بهداشتی از دیگر کاربردهای صنعتی و تجاری جلبک‌ها به شمار می‌رود و همچنین به عنوان کود طبیعی و اصلاح‌کننده خاک در بخش کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

اخذ مجوز صادرات جلبک به ترکیه در مراحل نهایی است

مدیرعامل یک شرکت دانش‌بنیان و پرورش‌دهنده جلبک در تبریز در گفت‌وگوی اختصاصی با ایرنا با بیان اینکه از سال ۹۱ کارهای تحقیقاتی برای راه‌اندازی پرورش جلبک در این شهر را آغاز کرده‌ایم، گفت: از سال ۹۸ موفق به تولید و برداشت محصول شدیم و از سال ۱۴۰۰ این روند توسعه یافت.

انور ایزدی افزود: برای پرورش و تولید جلبک از نوع اسپیرولینا اقدام به اختراع و ابداع یک محیط کشت به صورت استخر کرده و آن را بومی‌سازی کردیم و هم‌اکنون در سطح ۲ هزار مترمربع کشت انجام می‌شود و اخیراً نیز یک هزار و ۲۰۰ مترمربع به وسعت آن اضافه کرده‌ایم.

وی با بیان اینکه سالانه ۱۸ تن محصول جلبک از این استخر پرورشی برداشت می‌شود، اظهار کرد: برای راه‌اندازی این محیط کشت بیش از ۱۵۰ میلیارد ریال سرمایه‌گذاری شده که از این میزان ۲۰ میلیارد ریال تسهیلات بانکی است.

مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان گفت: در زمان کنونی حدود ۲۰ نفر در این مجموعه مشغول به کار هستند و تلاش می‌شود در آینده نزدیک وسعت این مجموعه به پنج هزار مترمربع افزایش یابد.

ایزدی ادامه داد: محصولات تولیدی این مجموعه در صنایع غذایی از جمله تولید ماکارونی و بیسکویت، دارویی مانند قرص و کپسول، آرایشی و بهداشتی از جمله تهیه شامپو، تونیک و ماسک، فرآورده‌های طبیعی و خوراک آبزیان و نیز در بخش صنعتی و تجاری از جمله تصفیه آب مورد استفاده قرار می‌گیرد.

وی یادآور شد: علاوه بر عرضه تولیدات این مجموعه در داخل کشور، اقدامات لازم برای اخذ مجوزهای صادراتی برای عرضه محصولات در بازارهای خارجی در حال انجام است و در این راستا رایزنی‌های لازم برای صادرات به ترکیه انجام شده است.

رتبه نخست کشوری آذربایجان شرقی در تولید خمیر جلبک

مدیر شیلات و امور آبزیان سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی نیز با اشاره به کسب رتبه نخست کشوری این استان در تولید خمیر جلبک گفت: این استان در سال زراعی گذشته با تکیه بر دانش بومی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بالقوه منطقه بیش از ۱۴۳ تن خمیر جلبک تولید کرده است.

عزیز نوروزی با بیان اینکه مدیریت شیلات استان در توسعه آبزی‌پروری و رونق اقتصادی استان بدون وقفه تلاش می‌کند، افزود: تولید این میزان محصول حاصل اجرای برنامه‌های مدون و هدفمند در حوزه مدیریت، توسعه و افزایش تولید جلبک‌های پرورشی و تلاش شبانه‌روزی کارشناسان و تولیدکنندگان فعال در این حوزه است.

وی با بیان اینکه در این استان ۲ مرکز پرورش و تولید جلبک از نوع اسپیرولینا (Spirulina) در شهرستان‌های تبریز و میانه فعال است، اظهار کرد: تولید جلبک نه تنها از نظر اقتصادی سودآور است، بلکه نقش مهمی در صنایع غذایی، دارویی، آرایشی و بهداشتی و همچنین خوراک دام و طیور ایفا می‌کند.

مدیر شیلات و امور آبزیان سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی گفت: با توجه به ظرفیت‌های موجود این شهرستان‌ها، پیش‌بینی می‌شود در سال‌های آینده سهم استان در تولید محصولات آبزی تخصصی کشور افزایش یابد.

نوروزی با اشاره به اینکه تولید جلبک به عنوان یک منبع تجدیدپذیر و پایدار ظرفیت بالایی برای توسعه اقتصادی و ایجاد اشتغال در مناطق غیرساحلی دارد، ادامه داد: دستیابی به رتبه نخست کشوری در این زمینه فرصتی مغتنم برای استان است تا با حمایت از سرمایه‌گذاران، جایگاه خود را در صنعت پرورش جلبک کشور تثبیت کرده و زمینه را برای حضور در بازارهای بین‌المللی فراهم کند.

وی با اشاره به ارزش غذایی فوق‌العاده جلبک که به عنوان یک «ابرغذا» (Superfood) شناخته می‌شود، یادآور شد: وقتی این جلبک به صورت پرورشی و در محیط‌های کنترل‌شده تولید می‌شود، مزایای آن دوچندان شده و کیفیت محصول نهایی بسیار بالاتر و ایمن‌تر خواهد بود.

به گزارش ایرنا، جلبک اسپیرولینا دارای ارزش غذایی فوق‌العاده و از غنی‌ترین منابع غذایی روی زمین است که حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد وزن خشک آن را پروتئین تشکیل می‌دهد و حاوی تمام اسیدهای آمینه ضروری است.

این گیاه سرشار از ویتامین‌های گروه B (به‌ویژه B۱۲)، ویتامین E و بتاکاروتن (پیش‌ساز ویتامین A) بوده و منبع غنی از آهن، منیزیم، پتاسیم و منگنز است. ترکیب اصلی اسپیرولینا که رنگ آبی آن را ایجاد می‌کند «فیکوسیانین» (Phycocyanin) نام دارد که با رادیکال‌های آزاد مبارزه کرده و از آسیب‌های سلولی جلوگیری می‌کند.

جلبک اسپیرولینا دارای خواص ضدالتهابی قوی است که به کاهش درد و تورم در بیماری‌هایی مانند آرتروز کمک می‌کند و مطالعات نشان داده‌اند مصرف آن باعث تقویت فعالیت سلول‌های ایمنی بدن می‌شود.

این جلبک به افزایش تولید پادتن‌ها و سلول‌های کشنده طبیعی (NK Cells) کمک می‌کند که بدن را در برابر عفونت‌ها و ویروس‌ها مقاوم‌تر می‌سازد. همچنین می‌تواند سطح کلسترول بد (LDL) و تری‌گلیسرید را کاهش داده و کلسترول خوب (HDL) را افزایش دهد.

مصرف منظم آن به بهبود عملکرد دیواره رگ‌ها و کاهش فشار خون کمک می‌کند. تحقیقات متعدد نشان داده‌اند اسپیرولینا می‌تواند در کنترل سطح قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ مؤثر باشد.

اسپیرولینا به دلیل داشتن کلروفیل بالا به دفع سموم و فلزات سنگین (مانند آرسنیک) از بدن کمک کرده و می‌تواند از کبد در برابر آسیب‌های محیطی محافظت کند.

مزیت مهم اسپیرولینای پرورشی نسبت به منابع طبیعی این است که در محیط‌های گلخانه‌ای و استخرهای کنترل‌شده تولید می‌شود. در محیط طبیعی ممکن است این جلبک با سایر جلبک‌های سمی یا آلاینده‌های میکروبی ترکیب شود، اما در محیط پرورشی از ورود هرگونه آلودگی جلوگیری می‌شود.

از سوی دیگر این گیاه جاذب فلزات سنگین است و اگر در آب‌های آلوده رشد کند، این سموم را در خود ذخیره می‌کند؛ در حالی که در محیط پرورشی، آب ورودی به طور دقیق پایش و تصفیه می‌شود و در پرورش گلخانه‌ای می‌توان شرایط را به گونه‌ای تنظیم کرد که مقدار فیکوسیانین یا پروتئین جلبک در بالاترین سطح ممکن باقی بماند.