کریدور نوردوز–جلفا؛ فرصت ملی، مطالبه فراموششده
یازاکو- در روزگاری که رقابت کشورها بر سر تصاحب مسیرهای ترانزیتی به اوج رسیده، محور نوردوز–جلفا میتواند به یکی از مهمترین شاهراههای ارتباطی ایران با قفقاز، اوراسیا و اروپا تبدیل شود؛ اما این ظرفیت همچنان گرفتار کندی پروژههای عمرانی، کمبود زیرساختها و نبود یک برنامه جامع توسعه است. اگر امروز برای این کریدور تصمیمگیری نشود، فردا سهم ایران از تجارت منطقهای کاهش خواهد یافت.
به گزارش یازاکو، جعفر ساعینیا_ تحولات ژئوپلیتیکی قفقاز طی سالهای اخیر، نگاهها را بیش از هر زمان دیگری به مرز نوردوز و منطقه آزاد ارس معطوف کرده است. امروز دیگر نوردوز تنها یک مرز زمینی نیست؛ بلکه دروازه ایران به بازارهای اروپایی محسوب میشود. کارشناسان حملونقل و تجارت بارها تأکید کردهاند که محور جلفا–نوردوز میتواند به یکی از مهمترین کریدورهای ترانزیتی غرب کشور تبدیل شود، مشروط بر آنکه زیرساختهای آن متناسب با این جایگاه توسعه یابد.
با وجود این اهمیت، واقعیت میدانی چیز دیگری است. هنوز بخشهایی از این مسیر از نظر ایمنی، ظرفیت عبور کامیونهای ترانزیتی و کیفیت راه پاسخگوی افزایش حجم تجارت نیست. پروژههای اصلاح مسیر، حذف نقاط حادثهخیز، توسعه پایانههای مرزی و تکمیل زیرساختهای لجستیکی با سرعتی کمتر از نیازهای امروز پیش میروند؛ در حالی که کشورهای منطقه با سرعت در حال تکمیل مسیرهای جایگزین هستند.
نباید فراموش کرد که رقابت بر سر کریدورهای بینالمللی، رقابتی بر مبنای زمان است. سرمایهگذار و شرکت حملونقل منتظر تکمیل پروژههای نیمهتمام نمیماند؛ او کوتاهترین، ایمنترین و ارزانترین مسیر را انتخاب میکند. بنابراین هر روز تأخیر در تکمیل محور نوردوز–جلفا، به معنای از دست دادن بخشی از بازار ترانزیت منطقه خواهد بود.
از سوی دیگر، توسعه این کریدور صرفاً یک پروژه عمرانی نیست؛ بلکه موتور محرک اقتصاد آذربایجان شرقی است. رونق صادرات، افزایش درآمدهای گمرکی، جذب سرمایهگذاری، توسعه صنایع لجستیکی، ایجاد شهرکهای خدماتی، اشتغالزایی در منطقه آزاد ارس و تبدیل جلفا به هاب ترانزیتی شمالغرب، تنها بخشی از دستاوردهای این مسیر خواهد بود. ارتقای جایگاه گمرک نوردوز نیز نشان میدهد که ظرفیت این مرز بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است، اما این اقدام باید با توسعه زیرساختهای حملونقل همراه شود.
مطالبه امروز فعالان اقتصادی، اتاق بازرگانی، رانندگان ترانزیت و مردم منطقه روشن است؛ دولت باید محور نوردوز–جلفا را در اولویت ملی توسعه کریدورهای بینالمللی قرار دهد. تخصیص اعتبارات ویژه، تسریع در تکمیل پروژههای جادهای، توسعه پایانههای مرزی، برنامهریزی برای اتصال ریلی و ایجاد مراکز لجستیکی مدرن، اقداماتی هستند که دیگر نباید به آینده موکول شوند.
اگر ایران میخواهد در معادلات ترانزیتی قفقاز و اوراسیا نقشآفرین باشد، باید از نوردوز و جلفا آغاز کند. این کریدور یک انتخاب نیست؛ ضرورتی راهبردی برای آینده اقتصاد کشور و آذربایجان شرقی است. فرصتها منتظر نمیمانند و تأخیر در توسعه این مسیر، هزینهای خواهد داشت که جبران آن آسان نخواهد بود.
