نقشه راه تبریز برای نفوذ به بازار شرق آفریقا
در نشست مشترک سفیر جمهوری اسلامی ایران در اوگاندا با اعضای اتاق بازرگانی تبریز، راهکارهای برونرفت از «صادرات مقطعی» و جایگزینی آن با «حضور پایدار» در بازارهای آفریقایی بررسی شد؛ در این جلسه طرح تأسیس «مرکز تجاری تبریز» در اوگاندا به عنوان زیرساختی کلیدی برای کاهش هزینههای لجستیک و تسهیل دسترسی فعالان اقتصادی به بازار چندصد میلیونی شرق آفریقا نهایی شد.
به گزارش یازاکو به نقل از ایرنا، همکاریهای اقتصادی آذربایجان شرقی با قاره آفریقا، فراتر از یک رویکرد گذرا، در سالهای اخیر به یک استراتژی سیستماتیک بدل شده است. تبریز که پیشتر در تعاملات اقتصادی با این قاره بیشتر به عنوان صادرکننده موردیِ ماشینآلات شناخته میشد، اکنون با تغییر ریلِ دیپلماسی اقتصادی، به دنبال تثبیت جایگاه خود به عنوان یک بازیگر پایدار و استراتژیک در بازارهای نوظهور این قاره است.
سنگ بنای این روابط را میتوان در صنایع سنگین و بهویژه «گروه تراکتورسازی ایران» جستوجو کرد. از اوایل دهه ۱۳۹۰، صادرات محمولههای تراکتور و ادوات کشاورزی به آفریقای جنوبی و راهاندازی مراکز خدمات پس از فروش در این کشور، نخستین گامهای جدی برای نفوذ به بازارِ مکانیکیِ قاره سیاه بود. این تجربه موفق در سالهای اخیر با مذاکرات گسترده صنعتی با کشورهایی نظیر زیمبابوه و سایر کشورهای شرق آفریقا تکرار شده است؛ جایی که طرفهای آفریقایی نه تنها به دنبال خرید ماشینآلات، بلکه مشتاق انتقال فناوری و راهاندازی خطوط مونتاژ تحت لیسانس تبریز هستند.
آنچه این پیوندها را در مقطع کنونی متمایز میکند، تغییر استراتژی نهادهای اقتصادی استان است. اتاق بازرگانی تبریز در پی آن است که از اعزام هیئتهای تجاری مقطعی که اغلب دستاوردهای ناپایداری داشتند فاصله بگیرد و با تأسیس «مرکز تجاری تبریز» در اوگاندا، حضور فیزیکی و مستمری را رقم بزند. این ابتکار که با حمایت وزارت امور خارجه و شورای رؤسای اتاقهای کشور همراه شده، نشاندهنده تغییر نگاه استان از «صادراتِ صرف» به «تأسیس هاب لجستیک» است. در این نقشه راه، اوگاندا نه فقط یک بازار مصرف، بلکه دروازه ورود به جامعه شرق آفریقا با جمعیتی ۳۰۰ میلیونی تعریف شده است.
در کنار صنایع سنگین، تبریز با اتکا به تنوع تولیدات خود، ظرفیتهای قابلتوجهی برای توسعه این روابط دارد. از محصولات صنایع غذایی، شیرینی و شکلات که با استانداردهای جهانی تولید میشوند، تا اقلام ساختمانی، قیر و عایقهای رطوبتی، همگی در لیست کالاهای مورد نیاز بازارهای در حال توسعه آفریقایی قرار دارند. همچنین موضوع «کشت فراسرزمینی» در اراضی حاصلخیز کشورهایی مانند تانزانیا و اوگاندا، به عنوان یک محور استراتژیک در مذاکرات دو طرف مطرح است تا در قبال خدمات فنی و مهندسی متخصصان تبریزی، امنیت غذایی و نهادههای دامی مورد نیاز کشور تأمین شود.
در نشست امروز اتاق بازرگانی تبریز هم که با هدف بررسی فرصتهای بکر تجاری در قاره آفریقا برگزار شد، بر ضرورت تغییر رویکرد از اعزام هیئتهای تجاری موردی به سمت ایجاد مراکز متمرکز عرضه و انبارداری تأکید شد.
اوگاندا؛ هاب تجاری برای نفوذ به شرق آفریقا
«رضا نوریان»، سفیر جمهوری اسلامی ایران در اوگاندا، با بیان اینکه آفریقا فرصتی کمنظیر و حیاتی برای اقتصاد ایران است، گفت: امروز قدرتهای اقتصادی جهان همچون چین، ترکیه، روسیه و آمریکا سرمایهگذاریهای سنگینی را در این قاره آغاز کردهاند و ایران نیز باید با شناخت دقیقِ بازار، نگاهی بلندمدت به این منطقه داشته باشد.
وی با اشاره به ثبات سیاسی و رشد اقتصادی اوگاندا افزود: موقعیت این کشور تنها به بازار داخلی آن محدود نمیشود، بلکه اوگاندا به عنوان عضوی از اتحادیه شرق آفریقا، میتواند دروازه ورود محصولات ایرانی به بازاری با جمعیت چندصد میلیونی باشد.
نوریان با استقبال از طرح تأسیس مرکز تجاری توسط اتاق تبریز، تصریح کرد: محور اصلی همکاریها باید بر پایه امنیت غذایی، کشاورزی، دامپروری و کشت فراسرزمینی استوار باشد و سفارت ایران نیز متعهد است مسیرهای اداری و اجرایی لازم را برای تحقق این مرکز تسهیل کند.
مرکز تجاری؛ راهکار برونرفت از هزینههای بالای بازاریابی
در بخش دیگری از این نشست، اعضای هیئترئیسه اتاق بازرگانی تبریز با تشریح موانع صادراتی، بر اهمیت «حضور مستمر» تأکید کردند.
«مسعود بنابیان»، نایبرئیس اتاق بازرگانی تبریز، با اشاره به هزینههای سربارِ اعزام هیئتهای تجاری و نمایشگاههای کوتاهمدت گفت: یکی از بزرگترین چالشهای بخش خصوصی، هزینههای بالای بازاریابی و ایجاد شبکه ارتباطی در کشورهای هدف است. ما به دنبال ایجاد مرکزی هستیم که در آن محصولات استان به صورت دائمی معرفی و عرضه شوند تا خریداران اوگاندایی در هر زمان به کاتالوگ و نمونه کالاهای ایرانی دسترسی داشته باشند.
«جعفر محرمپور»، دبیر اتاق بازرگانی تبریز، نیز با ارائه جزئیات فنی این طرح، اظهار کرد: در طراحی این مرکز، مجموعهای کامل شامل انبار، فضای نمایشگاهی، لجستیک و آمفیتئاتر جهت برگزاری نشستهای مذاکراتی در نظر گرفته شده است تا تجار محلی بتوانند بدون واسطه با تولیدکنندگان ایرانی ارتباط بگیرند.
ظرفیتهای صنعتی تبریز برای بازار آفریقا
در ادامه این نشست، فعالان اقتصادی استان به توانمندی های موجود اشاره کردند. «یونس اکبرپور پایدار»، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی تبریز، با تأکید بر اینکه بسیاری از محصولات تولیدی استان قابلیت رقابت در بازار آفریقا را دارند، گفت: «لوازم خانگی، چرم و کفش، ماشینآلات و ادوات کشاورزی و قطعات خودرو» از جمله مزیتهای رقابتی تبریز هستند که میتوانند به عنوان کالاهای استراتژیک در فاز نخست ورود به بازار اوگاندا قرار گیرند.
«قاسم خلیلنژاد قویدل»، عضو هیئترئیسه اتاق بازرگانی تبریز، نیز با اشاره به پیشینه تجاری آذربایجان، بر ضرورت تقویت «فرهنگ حضور در بازارهای بینالمللی» تأکید کرد و افزود: باید با تکیه بر توانمندیهای بومی و برنامهریزی هدفمند، از ظرفیتهای بالقوه استان در جهت توسعه صادرات بهره بگیریم.
در مجموع می توان گفت آنچه امروز در روابط تجاری تبریز و آفریقا در جریان است، فراتر از معاملات سنتی، گذار به یک دیپلماسی اقتصادیِ عملگراست. این مسیر، آذربایجان شرقی را از یک صادرکننده سنتی و پراکنده، به یک بازیگر فعال، مستقر و بلندمدت در بازارهای نوظهور قاره سیاه تبدیل خواهد کرد.
