رونق سرمایهگذاری در نخجوان نشانهای از تحول گستردهتر اقتصادی است
یازاکو-شاخصهای اقتصادی منتشرشده از جمهوری خودمختار نخجوان در هفت ماه نخست سال ۲۰۲۶، روایتی قابلتوجه از احیای منطقهای و گسترش راهبردی این منطقه ارائه میکنند. در طیف گستردهای از شاخصهای کلیدی از رشد تولید ناخالص داخلی گرفته تا تشکیل سرمایه و حجم تجارت، نخجوان در حال تجربه یک تغییر ساختاری به سوی توسعهای گستردهتر و متکی بر پایههای متنوعتر است. این ارقام را نباید صرفاً مجموعهای از دادههای آماری مجزا تلقی کرد؛ بلکه باید آنها را دستاوردهای ملموسِ جهتگیری منسجم سیاستی، تمرکز نهادی هدفمند و تخصیص برنامهریزیشده منابع دانست که با هدف ادغام پویاتر نخجوان در چارچوب اقتصادی ملی و منطقهای صورت گرفته است.
به گزارش واحد ترجمه پایگاه خبری یازاکو به نقل از آذرنیوز، در مرکز این روند رشد واقعی ۳.۱ درصدی تولید ناخالص داخلی قرار دارد که به بیش از ۱.۰۲۵ میلیارد منات رسیده است. نکته مهم این است که این نرخ رشد بهطور محسوسی از شاخص ملی ۱.۴ درصدی در همین دوره بالاتر است. رشد نزدیک به ۳ درصدی تولید ناخالص داخلی سرانه که آن را به ۲۱۷۰ منات رسانده، نیز نشان میدهد که این گسترش اقتصاد کلان به افزایش تولید سرانه در سطح گستردهتر منجر شده است. چنین عملکردی بیانگر آن است که پایه اقتصادی منطقه نه از طریق تداوم خودکار روندهای گذشته، بلکه از طریق جذب فعال سرمایه و ایجاد تولید در بخشهای اصلی مولد در حال گسترش است.
یکی از عوامل اصلی تداوم این شتاب اقتصاد کلان، جهش چشمگیر سرمایهگذاری است. تخصیص سرمایه ثابت نسبت به سال گذشته نزدیک به ۳۱ درصد افزایش یافته و به ۱۵۶.۷ میلیون منات رسیده است؛ بیش از چهارپنجم این منابع نیز به فعالیتهای ساختمانی و مونتاژ اختصاص یافته است. در اقتصاد توسعه منطقهای تشکیل سرمایه ثابت یکی از مهمترین شاخصهای پیشنگر برای سنجش ظرفیت تولیدی بلندمدت محسوب میشود. تمرکز قابلتوجه سرمایه در پروژههای تولیدمحور و زیرساختهای مسکونی نشاندهنده تعهدی دوگانه است. از یک سو افزایش ظرفیت صنعتی و فیزیکی تولید و از سوی دیگر نوسازی بافت شهری و اجتماعی مورد نیاز برای پشتیبانی از نیروی کار رو به رشد. این تعمیق سرمایهای اثرات چندبرابری مهمی در سراسر زنجیرههای تأمین محلی ایجاد میکند؛ بهگونهای که ضمن افزایش اشتغال در کوتاهمدت، پایههای لازم برای ظرفیت تولیدی آینده را نیز فراهم میسازد.
تحولات مثبت مشابهی در بخشهای پایه و صنعتی نیز مشاهده میشود. تولید صنعتی رشد باثباتی را ثبت کرده که عمدتاً ناشی از فعالیتهای فرآوری و تولیدی بوده است؛ این فعالیتها بیش از ۸۳ درصد کل تولید صنعتی را تشکیل میدهند. در همین حال تولیدات کشاورزی با رشدی چشمگیر بیش از ۹ درصد افزایش یافته و این رشد میان کشت محصولات زراعی و دامداری توزیع شده است. این توسعه متوازن در بخشهای اولیه و ثانویه نشاندهنده وجود یک پایه اقتصادی جامع است که در آن توانمندیهای سنتی کشاورزی با ظرفیت رو به گسترش فرآوری تقویت میشوند. همراه با عملکرد باثبات در شاخصهای حملونقل بار و مسافر این دادهها از وجود یک شبکه لجستیکی کارآمد حکایت دارند که توانایی پشتیبانی از افزایش جابهجایی کالا و افراد را دارد.
گسترش قابلتوجه گردش تجارت خارجی که بیش از ۳۱ درصدرشد کرده و از ۹۰ میلیون دلار فراتر رفته است، بیانگر ادغام عمیقتر نخجوان در تجارت با شرکای منطقهای است. افزایش چشمگیر حجم کلی تجارت که عمدتاً ناشی از رشد واردات کالاهای سرمایهای و نهادههای تجاری بوده با مرحله گسترده سرمایهگذاری که هماکنون در جمهوری خودمختار در جریان است، همخوانی دارد. با گسترش پروژههای زیرساختی و نصب تجهیزات مدرن تولیدی، افزایش واردات تجهیزات، ماشینآلات تخصصی و مواد اولیه، از نظر ساختاری یکی از ویژگیهای طبیعی توسعه شتابان صنعتی محسوب میشود. افزایش حجم تجارت خردهفروشی – که از ۸۶۹ میلیون منات فراتر رفته – نیز نشاندهنده تقاضای قدرتمند داخلی مصرفکنندگان است که بر پایه قدرت خرید باثبات خانوارها و اعتماد مصرفکنندگان شکل گرفته است.
البته اقتصادهای منطقهای که در حال گذار و نوسازی ساختاری هستند، اغلب سرعتهای متفاوتی را در زیربخشهای مختلف نشان میدهند. تغییرات قابلتوجه مشاهدهشده در برخی حوزهها مانند بخش اطلاعات و ارتباطات بیش از آنکه نشاندهنده رکود یا بیتحرکی ساختاری باشد، بازتابی از تنظیم مجدد دوره گذار، تغییرات اداری یا بازسازی آماری است. چنین تغییراتی از ویژگیهای معمول حوزههایی است که فعالانه در حال بازطراحی ساختار خدمات و چارچوبهای مقرراتی خود برای انطباق با استانداردهای مدرن حکمرانی هستند.
در مجموع دادههای اقتصادی هفت ماه نخست سال ۲۰۲۶ تصویری از منطقهای ارائه میکنند که در حال ورود به مرحلهای بالاتر از بلوغ اقتصادی است.
نخجوان با بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد و تمرکز نهادی خود با موفقیت در حال ایجاد زیرساخت اقتصادی مدرن و سرمایهبر است. رشد همزمان تولید، سرمایهگذاری و حجم تجارت نشاندهنده یک راهبرد روشن است: تبدیل سرمایهگذاریهای اولیه به تابآوری اقتصادی و توان تولیدی بلندمدت. با به ثمر رسیدن این سرمایهگذاریها و ادغام کامل آنها در اقتصاد محلی، جمهوری خودمختار نخجوان از موقعیت مناسبی برخوردار خواهد بود تا بهعنوان یک موتور اقتصادی مهم و خوداتکا در چشمانداز گستردهتر قفقاز جنوبی ایفای نقش کند.
