نابینایان، برابری می‌خواهند/اشتغال و مناسب سازی همچنان در صدر مطالبات
جامعه نابینایان و کم‌بینایان با وجود برخورداری از توانمندی‌ها و استعدادهای مختلف، همچنان با چالش‌هایی در زمینه اشتغال، مناسب‌سازی محیط شهری و دسترسی به خدمات عمومی مواجه است که رفع آن‌ها نیازمند توجه بیشتر دستگاه‌های اجرایی و تغییر نگاه جامعه به افراد دارای معلولیت است.
به گزارش یازاکو به نقل از ایرنا، روز جهانی عصای سفید فرصتی برای توجه به مسائل و مطالبات نابینایان و کم‌بینایان و بررسی موانعی است که حضور فعال آن‌ها در جامعه را دشوار می‌کند. این روز یادآور ضرورت فراهم کردن شرایطی است که افراد دارای آسیب بینایی بتوانند بدون وابستگی به دیگران، از امکانات شهری و خدمات اجتماعی بهره‌مند شوند.
افراد دارای آسیب بینایی نیز مانند سایر اعضای جامعه از استعدادها و مهارت‌های مختلفی برخوردار هستند وای نبود فرصت‌های برابر در زمینه اشتغال، آموزش، ورزش و فعالیت‌های فرهنگی می‌تواند مانع شکوفایی توانمندی‌های آن‌ها شود.
مناسب‌سازی معابر و ساختمان‌های عمومی، دسترس پذیری وسایل حمل‌ونقل و خدمات الکترونیکی و فراهم کردن امکان استفاده مستقل از امکانات شهری، از جمله نیازهای مهم نابینایان و کم‌بینایان است. اجرای این اقدامات می‌تواند زمینه حضور آسان تر و مستقل تر این افراد را در جامعه فراهم کند.
در کنار مناسب‌سازی محیط، فرهنگسازی و اصلاح نگرش‌ها نیز اهمیت دارد. برخورداری از فرصت‌های برابر در اشتغال و فعالیت‌های اجتماعی زمانی محقق می‌شود که توانایی‌های افراد دارای معلولیت به رسمیت شناخته شود و موانع موجود در مسیر مشارکت آن‌ها از میان برداشته شود.
موسسه نابینایان بصیر تبریز یکی از ظرفیت‌های مهم و بزرگ حمایت از نابینایان و کم‌بینایان در سطح استان و حتی منطقه است که در بخش‌های مختلف توانمندسازی آموزشی، فرهنگی، اجتماعی، درمانی و ورزشی نابینایان کمک می‌کند.
اشتغال، مهم‌ترین مطالبه نابینایان
قادر فخر رنجبری، رئیس هیات مدیره موسسه نابینایان بصیر تبریز در نشست خبری که به مناسبت روز جهانی عصای سفید برگزار شد، اظهار کرد: مهم‌ترین مشکل نابینایان اشتغال است و قانون سه درصد استخدام افراد دارای معلولیت باید اجرا شود.
وی با اشاره به آمار نابینایان و کم‌بینایان در جهان و کشور، افزود: ۱۳۵ میلیون نفر در دنیا نابینا و کم‌بینا هستند و ایران از نظر این شاخص در میان ۱۶ کشور قرار دارد. در آذربایجان شرقی نیز بیش از ۱۱ هزار نفر از نابینایان و کم‌بینایان دارای پرونده در بهزیستی هستند و استان در این زمینه رتبه پنجم را دارد البته آمار واقعی به‌طور قطع بیشتر از این تعداد است.
وی، برابرسازی فرصت‌ها و رفع تبعیض‌ها را از خواسته‌های جامعه نابینایان عنوان کرد و گفت: برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی می‌توانند در مسیر فرهنگسازی و افزایش آگاهی جامعه نقش موثری داشته باشند.
فخر رنجبری با اشاره به برنامه موسسه بصیر به مناسبت روز جهانی عصای سفید، بیان کرد: قرار است ۳۰ متخصص پزشکی در این موسسه حضور یابند و به نابینایان و کم‌بینایان و خانواده‌های آن‌ها که مشکلات پزشکی دارند، خدمات ارائه می‌دهند. همچنین با تعدادی از داروخانه‌های شهر هماهنگی شده است تا داروها به صورت رایگان در اختیار این افراد قرار گیرد و عمل‌های جراحی مورد نیاز نیز به صورت رایگان انجام شود.
وی درباره ساختمان کنونی موسسه بصیر نیز توضیح داد: این ساختمان در مالکیت مترو قرار دارد و چند سال متروکه و به پاتوق معتادان تبدیل شده بود. قرار بود در این محل ایستگاه مترو ایجاد شود، اما با حضور یعقوب هوشیار، شهردار تبریز، قول داده شد که این ساختمان از طرح ایستگاه خارج شود.
رئیس هیات مدیره موسسه نابینایان بصیر تبریز با بیان اینکه نزدیک به سه میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان برای بازسازی این ساختمان هزینه شده است، ادامه داد: در استان‌های دیگر، خیران برای حمایت از چنین موسساتی، زمین و ساختمان در اختیار آن‌ها قرار داده‌اند. خیران ما نیز آمادگی دارند در صورت اختصاص زمینی با کاربری فرهنگی از سوی شهرداری، آن را برای فعالیت‌های موسسه بسازند.
فعالیت ۱۶۸۰ عضو در موسسه بصیر
حسین پورعلی، مدیرعامل موسسه نابینایان بصیر تبریز نیز با اشاره به تاریخچه فعالیت این مجموعه، اظهار کرد: موسسه بصیر در سال ۱۳۸۸ تاسیس شده و به صورت هیات امنایی اداره می‌شود. این موسسه هفت عضو هیات مدیره دارد که بدون چشمداشت فعالیت می‌کنند.
وی با بیان اینکه یک هزار و ۶۸۰ نفر عضو این موسسه هستند، افزود: ۶۰ درصد اعضا مرد و ۴۰ درصد زن هستند.
پورعلی، هدف از تاسیس این موسسه را شکوفایی توانمندی‌های افراد دارای آسیب بینایی عنوان کرد و گفت: نابینایی پایان توانایی نیست و هر انسانی، فارغ از نوع و میزان معلولیت، استعدادها و توانمندی‌های ارزشمندی دارد که باید شکوفا شود.
وی ادامه داد: پس از ثبتنام افراد در موسسه، استعدادیابی انجام می‌شود و بر اساس علاقه، نیاز و استعداد هر فرد، او را به کلاس‌ها و آموزش‌های مختلف هدایت می‌کنیم تا بتواند از این فرصت‌ها بهره ببرد.
مدیرعامل موسسه نابینایان بصیر تبریز با اشاره به تنوع دوره‌های آموزشی این مجموعه، گفت: بیش از ۱۶۰ نوع کلاس در بصیر برگزار می‌شود که کلاس‌های تقویتی درسی، زبان‌های خارجی، تئاتر، موسیقی، قرآن، کامپیوتر و صنایع دستی از جمله آن‌ها است. اعضای موسسه به ویژه در بخش چرم‌دوزی توانسته‌اند به درآمدزایی برسند.
وی افزود: سال گذشته ۷۴ نفر از اعضای موسسه در کلاس‌های فنی و حرفه‌ای شرکت کردند و مدرک گرفتند. کلاس‌های شیرینی‌پزی، آشپزی و خودآرایی نیز در این مجموعه برگزار می‌شود.
پورعلی با اشاره به خدمات توانبخشی موسسه، اظهار کرد: پس از آموزش، خدمات توانبخشی ارائه می‌شود. استودیویی در اختیار داریم که اعضای افتخاری در آن کتاب‌ها و جزوه‌های صوتی تهیه می‌کنند و در اختیار نابینایان و کم‌بینایان قرار می‌دهند. همچنین ۲ چاپگر بریل داریم که جزوه‌ها با استفاده از آن‌ها به خط بریل چاپ می‌شوند و حتی نخسه‌های تولید شده در سراسر کشور توزیع می‌شود.
وی ادامه داد: مشاوره در زمینه‌های مختلف ارائه می‌شود و کارگروه‌های گوناگونی در بصیر فعالیت می‌کنند که تلاش آن‌ها حل مشکلات اعضا است.
بیکاری در میان نابینایان بیشتر به چشم می‌خورد
مدیرعامل موسسه نابینایان بصیر تبریز با تاکید بر اینکه اشتغال مهم‌ترین هدف این مجموعه است، گفت: سال‌ها در این زمینه تلاش کرده‌ایم تا اعضا به شغل پایدار دست پیدا کنند، اما به نتیجه مورد انتظار نرسیده‌ایم. بیکاری در جامعه آمار بالایی دارد، اما این مسئله در میان نابینایان بیشتر به چشم می‌خورد.
وی با اشاره به ضرورت اجرای قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، اظهار کرد: انتظار داریم حقوق نابینایان در چارچوب این قانون محقق شود.
پورعلی، مناسب‌سازی محیط فیزیکی و اطلاعاتی را از مشکلات اصلی شهر و کشور دانست و افزود: اقداماتی مانند اجرای کفپوش‌های حسی در مناطق مختلف شهری انجام شده است، اما موانعی مانند استاپرهای نصب‌شده در پیاده‌روها، نابینایان و سایر افراد دارای معلولیت را با مشکل حرکتی مواجه کرده است.
وی با اشاره به مشکلات نابینایان در مراجعه به مراکز عمومی، گفت: در بیمارستان‌ها و ادارات، افرادی برای کمک اصولی به نابینایان حضور ندارند. ما آمادگی داریم از نظر علمی و فرهنگی آموزش‌های لازم را ارائه دهیم تا کارکنان این مراکز هنگام مراجعه افراد دارای معلولیت بتوانند به‌درستی به آنان کمک کنند. بر اساس قانون، نابینایان در امور بانکی نیازی به امین ندارند اما این موضوع در عمل رعایت نمی‌شود و همین مسئله باعث تحقیر نابینایان می‌شود.
وی، دسترس‌پذیری اپلیکیشن‌ها و خدمات الکترونیکی را نیز ضروری دانست و گفت: امروزه بخش زیادی از فعالیت‌ها به‌صورت آنلاین انجام می‌شود بنابراین اپلیکیشن‌ها باید ابتدا برای نابینایان دسترس‌پذیر و مناسب‌سازی شوند و سپس مورد استفاده قرار گیرند. در حمل‌ونقل عمومی نیز با اتوبوس‌ها و مترو مشکلاتی داریم. در مترو کفپوش مناسب وجود ندارد و این مسئله به حرکت مستقل نابینایان کمک نمی‌کند.
وی با اشاره به آزمون استخدامی ویژه افراد دارای معلولیت، اظهار کرد: در دوره قبلی، به دلیل مشکلاتی که متقاضیان با آن مواجه شدند، تمامی افراد متقاضی ورود به آموزش و پرورش رد شدند، اما با تعامل‌هایی که انجام گرفت، توانستیم تایید تعدادی از دوستان را بگیریم. نهادهای مختلف با بهانه‌های گوناگون افراد دارای معلولیت را رد می‌کنند و به توانایی‌ها، استعدادها و فرهیختگی آن‌ها توجهی ندارند.
وی با تاکید بر مسئولیت اجتماعی همه نهادهای دولتی و غیردولتی و شهروندان، گفت: این مسئولیت باید به یک عادت تبدیل شود، در حالی که هنوز در شهر ما به‌خوبی جا نیفتاده است. برخی شرکت‌ها نیز در این زمینه فعالیت‌هایی انجام می‌دهند که فق جنبه نمادین دارد.
پورعلی، خواستار مشارکت مستقیم جامعه نابینایان در تصمیم‌گیری‌ها شد و اظهار کرد: می‌خواهیم خودمان برای خودمان تصمیم بگیریم و کارشناسانی از جامعه نابینایان در کارگروه‌های مختلف حضور داشته باشند. اگر همه دست به دست هم بدهیم و کارها را پیش ببریم، نتیجه برای همه مفید خواهد بود.
وی با اشاره به شرایط جنگی و نابسامانی اقتصادی، درآمد پایدار را از نیازهای مهم موسسه دانست و گفت: ساختمان فعلی استیجاری است و مشخص نیست شهرداری چه زمانی آن را پس خواهد گرفت.
پرداخت ۲ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان وام به اعضا
مدیرعامل موسسه نابینایان بصیر تبریز با اشاره به فعالیت صندوق قرض‌الحسنه مهر بصیر، اظهار کرد: این صندوق در سومین دوره فعالیت خود قرار دارد و در ۲ دوره گذشته، ۲ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان وام پرداخت کرده است. در دوره سوم نیز با حمایت خیران، یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان وام اختصاص یافته است.
وی افزود: خیران با فراهم کردن بستری برای کمک به اعضا، زمینه ایجاد صندوق وام ضروری را فراهم کرده‌اند. مبالغی جمع‌آوری شده و به‌صورت ماهانه به افرادی که نیازهای ضروری دارند، کمک مالی پرداخت می‌شود.
فعالیت ۱۲۰ ورزشکار حرفه‌ای در موسسه بصیر
پورعلی با اشاره به فعالیت‌های ورزشی موسسه، گفت: ۱۲۰ ورزشکار حرفه‌ای در این مجموعه فعالیت دارند و بیش از ۴۰۰ نفر نیز در ورزش‌های همگانی شرکت می‌کنند. این هفته مسابقات ورزش همگانی در رشته شطرنج برگزار می‌شود و مسابقات گلبال نیز با حضور ۶ تیم در برنامه قرار دارد.
وی ادامه داد: در گذشته تیم‌های ورزشی بصیر در لیگ‌های مختلف و حتی لیگ برتر حضور داشتند، اما به دلیل افزایش هزینه‌ها دیگر نتوانستیم تیم‌داری در عرصه حرفه‌ای را ادامه دهیم و فعالیت ورزشی موسسه را در سطح همگانی نگه داشتیم تا بیشترین تاثیرگذاری را داشته باشد.
روایت یک عمر خدمت به جامعه نابینایان
جواد پاکیزه، پدر نمونه کم‌بینا که ۲ دخترش دندانپزشک و روانشناس هستند، نیز اظهار کرد: ۵۶ سال دارم و ۱۵ سال است که در این موسسه عضو هیات مدیره هستم. پیش از این نیز به صورت رایگان در آموزش و پرورش خدمت کرده‌ام و کارمند بهزیستی بوده‌ام.
وی با اشاره به تجربه فعالیت خود در پارس‌آباد، گفت: سال ۱۳۷۳ به پارس‌آباد، شهری پدری رفتم و برای فعالیت به بهزیستی مراجعه کردم. در آن زمان به من گفتند که نابینایی در آن منطقه وجود ندارد و فقط سه نابینا در آنجا زندگی می‌کنند.
پاکیزه افزود: با هماهنگی رئیس وقت بهزیستی، مجوز گرفتیم و خانه‌به‌خانه به دنبال شناسایی افراد دارای معلولیت رفتیم. پس از حدود ۶ ماه فعالیت در پارس‌آباد و مناطق اطراف، ۸۳ فرد نابینا شناسایی کردیم و حتی تعداد قابل توجهی افراد دارای دیگر معلولیت‌ها هم شناسایی کردیم.
وی ادامه داد: پس از آن برایم قرارداد بستند و رئیس گفته بود حقوق پرداخت می‌شود، اما از سه هزار تومان حقوق، ۲ هزار و ۸۰۰ تومان بابت مالیات کسر کردند. به همین دلیل تصمیم گرفتم به تبریز برگردم.
این فعال حوزه نابینایان گفت: تعدادی دختر بچه نابینا در آن منطقه بودند که تمام پول حقوقشان را جمع کرده و به من دادند تا از آنجا نروم. همان زمان گفتم که رایگان کار می‌کنم و تا زمانی که نفس دارم، به همنوعان خود خدمت خواهم کرد.
نگاه برابر، زمینه‌ساز حضور اجتماعی نابینایان
محمدهادی، از نخبگان کم‌بینا و دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه شناسی نیز با تاکید بر نقش رسانه‌ها در حمایت از جامعه نابینایان، اظهار کرد: انتظار داریم اصحاب رسانه حمایت خود را از جامعه نابینایان داشته باشند.
وی افزود: نابینایان و کم‌بینایان برای برخورداری از حق حضور در جامعه تلاش می‌کنند و موسسه بصیر نیز تمام توان خود را به کار می‌گیرد تا موانع حضور و فعالیت آنان در جامعه برطرف شود.
این نخبه کم‌بینا با اشاره به نقش فرهنگسازی در افزایش پذیرش اجتماعی افراد دارای معلولیت، گفت: بخشی از این موضوع به فرهنگسازی مربوط است، اما جامعه‌پذیری و اجتماعی شدن نیز به خود جامعه بازمی‌گردد و به این بستگی دارد که جامعه تا چه اندازه آماده پذیرش افراد دارای معلولیت باشد.
وی ادامه داد: ممکن است توانمندی‌های زیادی داشته باشیم، اما در فرصت‌های شغلی، در مرحله نخست به ما به چشم سربار نگاه کنند.
محمدهادی با بیان اینکه رسانه‌ها می‌توانند در طول سال و به مناسبت‌های مختلف به مسائل نابینایان بپردازند، اظهار کرد: اگر نگاه جامعه به ما مشکل داشته باشد، در رفتارهای اجتماعی، ازدواج و اشتغال نیز با مشکل مواجه می‌شویم.
توانمندی نابینایان در گویندگی و فعالیت‌های هنری
آنیتا سرتیپی، فعال در حوزه گزارش‌های رادیویی و تئاتر و دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات انگلیسی نیز با اشاره به توانایی‌های نابینایان در حوزه صدا و گویندگی، گفت: نابینایان که از نظر بینایی با محدودیت مواجه هستند، در زمینه گویندگی و صدا توانمندی‌های بسیاری دارند.
وی افزود: متاسفانه امروز در حوزه فرهنگ و هنر امکاناتی برای فعالیت نابینایان وجود ندارد و اگر موسسه بصیر استودیو تهیه نکرده بود، در زمینه ضبط کتاب‌های صوتی و جزوه‌های درسی صوتی نمی‌توانستیم فعالیتی انجام دهیم.
سرتیپی ادامه داد: موسسه بصیر همچنین حمایت کرده است تا به‌عنوان کارگردان تئاتر، جمعی از نابینایان توانمند در عرصه هنر را گرد هم بیاوریم و گروه نمایش تشکیل دهیم.
وی با تاکید بر اینکه خواسته نابینایان برخورداری از نگاه برابر است، گفت: تقاضای ما این است که با نگاهی برابر به ما توجه شود همان‌طور که تفاوت قد کوتاه و بلند نباید موجب تفاوت در نگاه به افراد شود، نابینایی نیز نباید زمینه برخورد متفاوت با افراد را فراهم کند.
