تبریز هنوز خانه‌ای در شأن هنر عاشیقی ندارد
پژوهشگر و مدرس ادبیات شفاهی آذربایجان و رئیس فرهنگی و هنری انجمن عاشیقلار آذربایجان شرقی، با اشاره به فعالیت‌های گسترده این انجمن در زمینه حفظ، احیا و معرفی هنر عاشیقی گفت: با وجود برخورداری انجمن از حدود ۸۰۰ عضو فعال، ثبت و گردآوری بیش از هزار و ۲۰۰ قطعه موسیقایی و برگزاری ده‌ها برنامه ملی و بین‌المللی، نبود فضای فیزیکی مناسب و کمبود حمایت‌های رسانه‌ای، همچنان از مهم‌ترین موانع توسعه و ماندگاری این میراث فرهنگی است.
به گزارش یازاکو، عاشیقی فراتر از موسیقی؛ میراثی برخوردار از ادبیات، تاریخ و فرهنگ
محمد عبادی، متخلص به آلیشیق، با معرفی خود به‌عنوان دارنده مدرک دکتری ادبیات شفاهی آذربایجان و مدرس ادبیات ترکی در دانشکده زبان و ادبیات دانشگاه تبریز، اظهار کرد: تاکنون بیش از ۷۰ جلد کتاب در حوزه‌های مرتبط با ادبیات و فرهنگ منتشر کرده‌ام و بخش مهمی از فعالیت‌های علمی و فرهنگی‌ام به شناخت، معرفی و صیانت از هنر عاشیقی اختصاص دارد.
وی افزود: بسیاری از مردم هنر عاشیقی را صرفاً با موسیقی می‌شناسند، در حالی که موسیقی تنها بخشی از این هنر گسترده است. عاشیقی مجموعه‌ای از ادبیات، شعر، داستان، تاریخ، روایت، موسیقی و هویت فرهنگی آذربایجان را در بر می‌گیرد و باید با نگاهی علمی و جامع به جامعه معرفی شود.
انجمن عاشیقلار آذربایجان شرقی با ۸۰۰ عضو فعال
رئیس فرهنگی و هنری انجمن عاشیقلار آذربایجان شرقی با اشاره به آغاز فعالیت این مجموعه از سال ۱۳۹۶ و دریافت مجوز از اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: امروز حدود ۸۰۰ عضو فعال در انجمن حضور دارند که از این تعداد، ۵۰۰ نفر از طریق صندوق اعتباری هنر تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی قرار گرفته‌اند.
عبادی ادامه داد: در طول فعالیت انجمن، حدود ۴۰ برنامه در سطوح منطقه‌ای، ملی و بین‌المللی، از جمله جشنواره‌ها، همایش‌ها و مراسم بزرگداشت برگزار شده است. در این مسیر، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی و حوزه هنری استان نیز در برگزاری برخی برنامه‌ها همکاری و حمایت داشته‌اند.
وی با اشاره به ساختار تشکیلاتی انجمن بیان کرد: هفت نمایندگی در شهرستان‌های استان پس از تبریز فعالیت دارند و هر نمایندگی یک تا چند شهرستان را پوشش می‌دهد. همچنین انجمن دارای کمیته‌های تخصصی بانوان، مربیان سازهای عاشیقی، شاعران و ادیبان عاشیقی، سازسازان و محققان تاریخ و ادبیات عاشیقی است.
ثبت ۱۲۰۰ قطعه عاشیقی برای جلوگیری از فراموشی نغمه‌های اصیل
این پژوهشگر ادبیات شفاهی آذربایجان با اشاره به خطر فراموشی بخشی از نغمه‌ها و روایت‌های کهن عاشیقی اظهار کرد: بسیاری از «عاشیق هاوالاری» و داستان‌های شفاهی در معرض فراموشی قرار گرفته بودند. در همین راستا، با حمایت علی پولاد، موفق شدیم یک‌هزار و ۲۰۰ قطعه موسیقایی بدون تکرار را جمع‌آوری و ثبت کنیم.
وی تأکید کرد: هدف ما تنها گردآوری این آثار نیست، بلکه تلاش داریم داستان‌ها و روایت‌های عاشیقی را با روش‌های علمی بررسی، مستندسازی و منتشر کنیم تا این میراث ارزشمند به نسل‌های آینده منتقل شود.
عبادی با اشاره به برگزاری کلاس‌های هفتگی ادبیات عاشیقی در حوزه هنری استان گفت: آموزش و آشنایی نسل جوان با ادبیات عاشیقی از اولویت‌های انجمن است و این کلاس‌ها با هدف تربیت نسل جدیدی از علاقه‌مندان و فعالان این عرصه برگزار می‌شود.
مطالبه ۱۰ ساله برای اختصاص خانه‌ای در شأن هنر عاشیقی
رئیس فرهنگی و هنری انجمن عاشیقلار آذربایجان شرقی، نبود مکان مناسب را اساسی‌ترین مشکل این انجمن عنوان کرد و گفت: بیش از ۱۰ سال است که از شهرداری و اداره کل میراث فرهنگی درخواست کرده‌ایم فضایی در شأن هنرمندان و پیشکسوتان عاشیقی در اختیار این مجموعه قرار گیرد، اما با وجود پیگیری‌های مکرر و ارائه اسناد و مدارک، هنوز در شهر بزرگی مانند تبریز حتی یک دفتر مناسب برای فعالیت‌های انجمن نداریم.
وی افزود: در برخی شهرها و حتی کشورهای دیگر، خانه هنر عاشیقی وجود دارد و این هنر از جایگاه مشخصی برخوردار است؛ اما در تبریز، با وجود پیشینه و اهمیت فرهنگی این میراث، امکانات موجود پاسخگوی نیازهای انجمن نیست.
عبادی با انتقاد از اختصاص یک اتاق کوچک به انجمن اظهار کرد: اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فضایی در ابعاد حدود سه در چهار متر در اختیار ما قرار داده است که به هیچ عنوان پاسخگوی فعالیت‌های گسترده انجمن با صدها عضو و کمیته‌های تخصصی آن نیست.
وی ادامه داد: چگونه ممکن است هنری که ادعای برخورداری از پیشینه‌ای چند هزارساله و پیوند عمیق با هویت تاریخی تبریز دارد، از داشتن یک مکان مناسب برای فعالیت‌های فرهنگی و هنری محروم باشد؟ درخواست‌ها و مکاتبات ما در این زمینه مستند است و اسناد پیگیری‌ها و پاسخ‌های دریافت‌شده نیز وجود دارد.
ضرورت اختصاص زمان در صداوسیما برای معرفی هنر عاشیقی
عبادی با تأکید بر نقش رسانه ملی در حفظ و معرفی میراث فرهنگی گفت: صداوسیما باید فرصت بیشتری برای معرفی هنر عاشیقی اختصاص دهد. درخواست ما این است که دست‌کم هفته‌ای یک یا دو ساعت برنامه تخصصی درباره تاریخ، ادبیات، داستان‌ها و موسیقی عاشیقی تولید و پخش شود.
وی افزود: در برنامه‌های کارشناسی صداوسیما تلاش کرده‌ام تاریخ و ادبیات عاشیقی را معرفی کنم، اما این فعالیت‌ها کافی نیست. جامعه باید با ابعاد مختلف این هنر آشنا شود و رسانه ملی می‌تواند در جذب مخاطبان جوان و دور کردن آنان از محتوای سطحی و نامناسب نقش مؤثری داشته باشد.
تجلیل از ۴۰ پیشکسوت و هنرمند عاشیقی
این فعال فرهنگی با اشاره به برنامه‌های پیش‌روی انجمن گفت: در اواخر آبان‌ماه، با همراهی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی، مراسم تجلیل از ۴۰ هنرمند و پیشکسوت هنر عاشیقی برگزار خواهد شد.
وی افزود: تجلیل از پیشکسوتان تنها یک برنامه تشریفاتی نیست، بلکه اقدامی برای پاسداشت سال‌ها تلاش کسانی است که عمر خود را صرف حفظ و انتقال این هنر کرده‌اند.
فعالیت ۴۵ بانوی عاشیق در چارچوب قانونی
عبادی با اشاره به فعالیت کمیته بانوان انجمن اظهار کرد: پیش از این، بخشی از استعدادهای بانوان عاشیق به دلیل نبود بستر مناسب، در فضای مجازی یا خارج از چارچوب‌های رسمی فعالیت می‌کردند. با تشکیل کمیته بانوان، زمینه حضور قانونی و سازمان‌یافته این هنرمندان فراهم شد و تاکنون ۴۵ بانوی عاشیق به عضویت انجمن درآمده‌اند.
وی ادامه داد: در تهران نیز کنسرتی برای بانوان برگزار شده است و امیدواریم بتوانیم زمینه برگزاری کنسرت ویژه بانوان عاشیق را در استان فراهم کنیم تا زنان هنرمند بتوانند استعدادهای خود را در فضایی رسمی، قانونی و متناسب با ظرفیت‌های فرهنگی جامعه به نمایش بگذارند.
تبدیل انجمن عاشیقلار به بنیاد عاشیقی؛ چشم‌انداز آینده
رئیس فرهنگی و هنری انجمن عاشیقلار آذربایجان شرقی با اشاره به برنامه‌های بلندمدت این مجموعه گفت: تلاش داریم انجمن عاشیقلار را به بنیاد عاشیقی تبدیل کنیم و در این زمینه اقداماتی نیز انجام شده است.
عبادی خاطرنشان کرد: چاپ کتاب‌ها و مقالات علمی، برگزاری جشنواره‌های بین‌المللی، راه‌اندازی مسابقات تخصصی و معرفی دستاوردهای کمتر شناخته‌شده هنر عاشیقی از جمله برنامه‌هایی است که برای آینده در نظر گرفته‌ایم.
وی در پایان تأکید کرد: حفظ هنر عاشیقی تنها وظیفه اعضای انجمن نیست، بلکه مسئولیتی فرهنگی و تاریخی است که نهادهای دولتی، مدیریت شهری، رسانه‌ها، دانشگاه‌ها و مراکز فرهنگی باید در قبال آن احساس مسئولیت کنند. ما طی این سال‌ها با وجود محدودیت امکانات و حمایت‌های مالی، فعالیت‌های خود را ادامه داده‌ایم؛ اما برای آنکه این میراث ارزشمند از خطر فراموشی نجات پیدا کند، حمایت عملی و پایدار مسئولان ضروری است.
