ویژه خبرییادداشت

۹ آبان ۱۳۰۴اعلان انقراض قاجاریه : موافقان و مخالفان

بحثها در مورد قاجاریه بسیار است. فرقه ضاله ایرانشهری براساس اصل چون از ما نیست پس مردار و پلید است به سیاهنمایی قاجاریه می پردازند. اینان با سو استفاده از اسامی وزرایی مانند امیرکبیر و غیره سعی در کانالیزه کردن دید تاریخی مردم می کنند و در عوض مردمان ضد ایرانشهری از محاسن قاجاریه می گویند و سعی در دفع حملات این فرقه می نمایند.

به گزارش یازاکو، ولی واقعا علم تاریخ درباره قاجاریه چه می گوید؟

قیل از هر چیز در علم تاریخ، محقق همچون دادگاه باید هم قاضی باشد و هم مجرم ، هم دادستان باشد و هم وکیل مدافع و هیئت منصفه…این چیزی است که در تاریخ نگاری ایرانی نه تنها رعایت نمی شود بلکه کسانی که این اصل بدیهی را رعایت می کنند متهم نیز می شوند.

از اوایل قرن نوزدهم ایران امروزین با قاجاریه وارد روابط بین الملل شد. به تدریج با قراردادهای تورکمنچای و گلستان و آخال مرزهایش با روسیه مشخص شد، با قراردادهای ارزنه الروم مرزهایش با عثمانی تثبیت شد و با قراردادهای پاریس و گولد اسمیت مرزهای شرقیش با افغانستان و هندوستان تحت تسلط انگلیس ( پاکستان فعلی) مشخص شد. یعنی حدود اربعه ایران فعلی در زمان قاجاریه مسخص شد.

همزمان، ایران وارد فرایند جهانی شدن اقتصاد شد. ولی در رقابت با رقبایی بین المللی چون روسیه و انگلیس و فرانسه که دهها سال قبل به تدریج وارد تجارت جهانی شده بودند باز ماند. نتایج این جهانی شدن اقتصاد استقراض شدید همراه با واگذاری منابع و ثروت ملی برای رفع ناترازی مالی بود. در جامعه ای که بیش از نود درصد آن بیسواد بوده و ده درصد باقیمانده آن سواد مکتبخانه ای در حد خواندن گلستان و بوستان دلشتند چه انتظاری برای همراهی با اقتصاد جهانی داشتیم.

به نظرم بدون برخورد مستقیم با گذشته ایران لازم است کمی تاریخ تطبیقی بخوانیم.

از مواردی که ملموس برای شماست شروع می کنم.

رمان دون کیشوت در اواسط صفویه نوشته شد. فلسفه مارکس و سیستم طبقاتی در سالهای ۱۸۵۰ ترویج شد در آن وقت ایران در اوایل دوران ناصرالدینشاه بود.رمان بینوایان در ۱۸۶۲ در اواسط دوران ناصرالدینشاه نوشته شد.نسبیت انیشتین در سال ۱۹۰۵ در اوایل دوران مشروطیت توضیح داده شد.

و هزاران مورد دیگر.اما مردم ما در آن زمان کجا بودند و چه می کردند؟ اگر بنویسم حمل بر خودزنی خواهد شد.

آن دوران قرون نوزدهم و بیستم تنها برای قاجاریه پرآشوب و پرتلاطم نبود بلکه برای عثمانی و روسیه هم پرتلاطم بود..بطوریکه این سه کشور با سرنوشتهای متفاوتی قرن بیستم را پیمودند.

روسیه بلشویکها با تاسی از اصول مارکس، سلطنت تزار را برافکنده و جمهوری شوروی سوسیالیستی را بنا نهادند.بنایی که هفتاد سال بعد نابود شد.

عثمانی در سال ۱۹۲۳ از خاکستر جنگ جهانی برآمده و به رهبری آتاتورک جمهوری ترکیه با زیربنای ترکی را بنا نهاد. ترکیه با فراز و نشیبهای فراوان به حیات خود ادامه می دهد.

اما ایران قاجاری با حکومت غیرمتمرکز و به زبان امروزین سیستم ایالتی تبدیل به ایرانی با تم فارسی و حکومت متمرکز شد. بازیگرانی چون فروغی و امثالهم سلسله پهلوی را بنا نهادند تا امیال مالیخولیایی سلطنتی خود را با به اصطلاح سلسله جلیله ایرانی (بخوانید غیر ترکی) به منصه ظهور درآورند.

قابل بحث است که چرا سه کشور همسایه عثمانی، روسیه و ایران سرنوشت متفاوتی پیدا کردند؟ برای ایران، جان فوران در کتاب مقاومت شکننده تحلیلهایی کرده است که می توانید به آن رجوع کنید.

 

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Are you human? Please solve:Captcha


دکمه بازگشت به بالا