وقتی ۷۰ درصد اشتغال در کشاورزی است؛ صنعت آذربایجانغربی کجاست؟
یازاکو- اظهار رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجانغربی مبنی بر اینکه بیش از ۷۰ درصد اشتغال استان در بخش کشاورزی قرار دارد، بیش از آنکه یک دستاورد باشد، زنگ خطری جدی برای ساختار اقتصادی استان است. این آمار نشان میدهد آذربایجانغربی همچنان از ضعف مزمن صنعتیسازی رنج میبرد؛ ضعفی که نهتنها فرصتهای شغلی پایدار را از بین برده، بلکه فشار سنگینی بر منابع آبی وارد کرده و در کنار عوامل دیگر، به تشدید بحران دریاچه اورمیه دامن زده است.
به گزارش یازاکو، جعفر ساعینیا_ در ادبیات توسعه اقتصادی، هیچ منطقهای با اتکا به یک بخش اقتصادی به توسعه پایدار دست پیدا نکرده است. زمانی که رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجانغربی اعلام میکند بیش از ۷۰ درصد اشتغال استان در بخش کشاورزی متمرکز است، این آمار باید بهعنوان یک هشدار جدی برای مدیران و سیاستگذاران تلقی شود، نه یک مزیت اقتصادی.
اقتصادهای توسعهیافته بر پایه تنوعبخشی به فعالیتهای اقتصادی شکل گرفتهاند. صنعت، خدمات پیشرفته، فناوری و اقتصاد دانشبنیان سهم عمده اشتغال و تولید را بر عهده دارند و کشاورزی با وجود اهمیت راهبردی، تنها بخشی از ساختار اقتصادی را تشکیل میدهد. اما در آذربایجانغربی، همچنان بار اصلی اشتغال بر دوش کشاورزی قرار دارد؛ بخشی که بیشترین وابستگی را به منابع آب دارد.
واقعیت این است که وابستگی گسترده اشتغال به کشاورزی نتیجه دههها کمتوجهی به توسعه صنعتی استان است. استانی که از موقعیت ممتاز مرزی، دسترسی به بازارهای بینالمللی، ظرفیتهای معدنی، نیروی انسانی جوان و فرصتهای لجستیکی برخوردار بوده، میتوانست امروز به یکی از قطبهای صنعتی منطقه آذربایجان و کشور ایران تبدیل شود. اما ضعف سرمایهگذاری صنعتی، کمبود زیرساختها و نبود سیاستهای توسعهای مؤثر باعث شده بخش بزرگی از جمعیت فعال استان ناگزیر به فعالیت در کشاورزی روی بیاورند.
پیامد این وضعیت این است که هرچه سهم اشتغال در کشاورزی بیشتر باشد، فشار بر منابع آب نیز افزایش مییابد. برای حفظ معیشت صدها هزار بهرهبردار، سطح زیرکشت توسعه پیدا میکند، برداشت از سفرههای آب زیرزمینی افزایش مییابد و مصرف آب در حوضه آبریز دریاچه اورمیه بیشتر میشود. در چنین شرایطی، هرگونه بحران آبی مستقیماً به بحران معیشتی تبدیل میشود و امکان اصلاح الگوی مصرف آب نیز دشوارتر خواهد شد.
کارشناسان سالهاست تأکید میکنند که نجات دریاچه اورمیه تنها با پروژههای انتقال آب یا اقدامات فنی ممکن نیست. راهکار اصلی، اصلاح ساختار اقتصادی منطقه و کاهش وابستگی اشتغال به کشاورزی آببر است. به بیان دیگر، توسعه صنعتی و ایجاد مشاغل جایگزین، نه فقط یک ضرورت اقتصادی بلکه یک الزام زیستمحیطی محسوب میشود.
امروز آمار ۷۰ درصدی اشتغال کشاورزی در آذربایجانغربی بیش از هر چیز نشان میدهد که توسعه در این استان نامتوازن بوده است. استانی که باید از مزیتهای مرزی و صنعتی خود بهره میبرد، همچنان بخش عمده فرصتهای شغلی خود را در حوزهای متمرکز کرده که با محدودیت شدید منابع آب روبهروست.
اگر قرار است دریاچه اورمیه احیا شود، باید همزمان اقتصاد استان نیز احیا شود. تا زمانی که صنعت در آذربایجانغربی در حاشیه قرار داشته باشد و کشاورزی تنها پناهگاه اشتغال باقی بماند، فشار بر منابع آب ادامه خواهد یافت و بحران دریاچه اورمیه نیز به اشکال مختلف تداوم پیدا خواهد کرد. آمار ۷۰ درصدی اشتغال کشاورزی، در واقع آینهای است که سالها عقبماندگی صنعتی و توسعه نامتوازن استان را به نمایش میگذارد.
