مراغه؛ گنجینهای که هنوز به ایران معرفی نشده است
یازاکو- مراغه، شهری با قدمتی چند هزار ساله، روزگاری پایتخت ایلخانان و یکی از مهمترین مراکز علمی جهان اسلام بود. امروز نیز با برخورداری از یکی از ارزشمندترین مناطق فسیلی جهان و پروژه ملی موزه و مرکز تحقیقات دیرینهشناسی، ظرفیت آن را دارد که به یکی از قطبهای گردشگری علمی ایران تبدیل شود؛ ظرفیتی که سالها در سایه کمتوجهی و ضعف معرفی، کمتر از آنچه شایسته است دیده شده است.
به گزارش یازاکو، جعفر ساعینیا_ نام مراغه برای بسیاری از ایرانیان با رصدخانه خواجه نصیرالدین طوسی گره خورده است؛ اما حقیقت آن است که این شهر تاریخی بسیار فراتر از یک بنای علمی یا چند اثر ثبتشده در فهرست میراث فرهنگی است. مراغه یکی از کهنترین شهرهای آذربایجان و ایران به شمار میرود که پیشینه سکونت در آن به هزاران سال قبل بازمیگردد. این شهر در دوران ایلخانیان به عنوان پایتخت حکومت انتخاب شد و در همان دوران به یکی از مراکز مهم علم، فرهنگ و تمدن جهان اسلام تبدیل گردید.
امروز نیز مراغه از موهبتهای کمنظیر طبیعی و علمی برخوردار است. منطقه فسیلی مراغه که در میان پنج منطقه مهم فسیلی جهان قرار دارد، گنجینهای ارزشمند از تاریخ حیات میلیونها ساله زمین را در خود جای داده است. وجود فسیل گونههایی همچون فیل، زرافه، کرگدن، اسبهای باستانی و ببر دندانشمشیری، این منطقه را به یکی از مهمترین سایتهای مطالعاتی دیرینهشناسی در جهان تبدیل کرده است.
اکنون با شتاب گرفتن عملیات اجرایی مرکز تحقیقات و موزه دیرینهشناسی مراغه و رسیدن پیشرفت فیزیکی آن به حدود ۷۰ درصد، امیدها برای بهرهبرداری از این مجموعه ملی و بینالمللی افزایش یافته است. مجموعهای که میتواند نه تنها به قطب علمی کشور در حوزه دیرینهشناسی تبدیل شود، بلکه سالانه هزاران گردشگر داخلی و خارجی را نیز به سوی مراغه جذب کند.
اما در کنار این خبر امیدوارکننده، یک پرسش جدی نیز مطرح است؛ چرا با وجود چنین ظرفیتهای عظیم تاریخی، طبیعی و علمی، مراغه هنوز جایگاه واقعی خود را در صنعت گردشگری ایران پیدا نکرده است؟
واقعیت این است که مشکل اصلی کمبود جاذبه نیست؛ بلکه ضعف در معرفی و برندسازی گردشگری است. کافی است نگاهی به برخی استانهای مرکزی کشور بیندازیم که چگونه با استفاده از تبلیغات گسترده، تولید محتوا، برگزاری رویدادها و بهرهگیری از ظرفیت رسانهها توانستهاند جاذبههای خود را به مقصد گردشگری ملی تبدیل کنند. در حالی که مراغه با مجموعهای از آثار تاریخی، گنبدهای منحصر به فرد، رصدخانه جهانی، طبیعت بکر سهند، درههای زیبا، منطقه فسیلی کمنظیر و دهها ظرفیت دیگر، هنوز آنگونه که باید در سطح ملی معرفی نشده است.
اگر برای معرفی مراغه همان میزان برنامهریزی، سرمایهگذاری رسانهای و تبلیغاتی انجام میشد که در برخی استانهای دیگر صورت گرفته است، امروز این شهر میتوانست یکی از اصلیترین مقاصد گردشگری ایران باشد. شهری که نه تنها علاقهمندان تاریخ و فرهنگ، بلکه پژوهشگران، دانشجویان، طبیعتگردان و گردشگران علمی را از سراسر کشور و حتی خارج از ایران به خود جذب کند.
تکمیل موزه دیرینهشناسی مراغه میتواند نقطه آغاز یک تحول بزرگ باشد؛ اما موفقیت این پروژه تنها به ساخت ساختمان و تجهیز آزمایشگاهها محدود نمیشود. آنچه اهمیت دارد تدوین یک برنامه جامع برای معرفی ظرفیتهای مراغه در سطح ملی و بینالمللی است. بدون روایتسازی، تبلیغات هدفمند و حضور مؤثر در رسانهها، حتی بزرگترین پروژههای گردشگری نیز نمیتوانند به نتایج مطلوب دست یابند.
مراغه شهری با اصالت، تمدن و هویت تاریخی است. شهری که هم گذشته پرافتخار دارد و هم ظرفیت ساختن آیندهای درخشان. اکنون زمان آن رسیده است که این گنجینه ارزشمند از حاشیه خارج شود و جایگاه شایسته خود را در نقشه گردشگری، علمی و فرهنگی ایران به دست آورد.
