کشاورزی هایتک؛ آیا تغییر الگوی تولید در آذربایجانشرقی ممکن است؟
یازاکو- آذربایجانشرقی در مسیر توسعه گلخانههای مدرن و هایتک قرار گرفته است؛ مسیری که میتواند الگوی تولید کشاورزی استان را از اتکای بیشتر به کشت سنتی به سمت تولید کنترلشده و فناوریمحور تغییر دهد. با برنامه توسعه ۴۰۰ هکتار گلخانه جدید، اکنون پرسش اصلی این است که آیا این تغییر میتواند به افزایش بهرهوری، کاهش مصرف آب و ایجاد ارزش افزوده بیشتر در بخش کشاورزی استان منجر شود؟
به گزارش یازاکو، جعفر ساعینیا_ کشاورزی آذربایجانشرقی در سالهای اخیر با مجموعهای از چالشها از جمله محدودیت منابع آب، تغییرات اقلیمی، افزایش هزینه نهادهها و نوسانات تولید مواجه بوده است. در چنین شرایطی، توسعه کشت گلخانهای بهعنوان یکی از مسیرهای حرکت به سمت کشاورزی مدرن، مورد توجه قرار گرفته است.
بر اساس اعلام سازمان جهاد کشاورزی آذربایجانشرقی، استان در توسعه گلخانههای هایتک جایگاه نخست کشور را دارد و برنامهریزی برای احداث ۴۰۰ هکتار گلخانه جدید نیز در دستور کار قرار گرفته است.
اهمیت گلخانههای هایتک تنها در افزایش سطح تولید نیست. فناوریهای مورد استفاده در این واحدها امکان کنترل دقیقتر شرایط محیطی، مدیریت مصرف آب، تنظیم تغذیه گیاه و افزایش بهرهوری تولید را فراهم میکنند. به همین دلیل، توسعه این واحدها میتواند بخشی از پاسخ به محدودیت منابع در کشاورزی سنتی باشد.
با این حال، تغییر الگوی تولید صرفاً با احداث گلخانه اتفاق نمیافتد. سرمایهگذاری اولیه بالا، هزینه تجهیزات و انرژی، دسترسی به فناوری، تأمین مالی، انتخاب محصول مناسب و دسترسی به بازار از جمله عواملی هستند که بر توجیه اقتصادی این واحدها اثر میگذارند.
از سوی دیگر، توسعه گلخانهای زمانی میتواند به یک مزیت اقتصادی برای استان تبدیل شود که به زنجیره کامل تولید متصل باشد. تولید محصول بدون برنامه مشخص برای بستهبندی، فرآوری، حملونقل و بازاررسانی، لزوماً به افزایش درآمد تولیدکننده منجر نمیشود.
موقعیت جغرافیایی آذربایجانشرقی و دسترسی آن به بازار کشورهای همسایه نیز میتواند ظرفیت دیگری برای این بخش ایجاد کند. در صورت توسعه زیرساختهای لازم، بخشی از تولید گلخانهای استان میتواند با هدف بازارهای صادراتی انجام شود و ارزش افزوده بیشتری ایجاد کند.
در این میان، سنجش موفقیت توسعه گلخانهها نیز باید فراتر از تعداد واحدهای احداثشده یا میزان سطح زیرکشت باشد. میزان مصرف آب به ازای تولید، سرمایهگذاری واقعی، اشتغال ایجادشده، ارزش تولید، درآمد تولیدکننده و سهم محصولات گلخانهای در صادرات، شاخصهایی هستند که میتوانند میزان موفقیت این تغییر الگو را مشخص کنند.
توسعه ۴۰۰ هکتار گلخانه جدید میتواند فرصت مهمی برای بازتعریف مدل کشاورزی آذربایجانشرقی باشد؛ اما تحقق آن به این بستگی دارد که فناوری صرفاً به ساخت سازههای جدید محدود نماند و در کنار آن، تأمین مالی، بازار، زنجیره ارزش و دسترسی به فناوری نیز توسعه پیدا کند.
