به گزارش یازاکو، جعفر ساعینیا_ مهاجرت روستا به شهر در آذربایجان شرقی فقط یک جابهجایی جمعیتی نیست. پشت این حرکت، تفاوت در فرصتهای اقتصادی میان روستا و شهر قرار دارد. پژوهشهای انجامشده درباره مهاجرت در استان، عواملی مانند بیکاری، کاهش جمعیت روستایی، نبود منابع آبی پایدار و ضعف شبکه حملونقل را از پیشرانهای مهم این روند معرفی کردهاند.
در طرف مقابل، تبریز تمرکز بخش قابلتوجهی از فعالیتهای صنعتی، خدماتی، تجاری، آموزشی و اداری استان را در خود دارد و همین تمرکز، بازار کار متنوعتری نسبت به بسیاری از مناطق روستایی ایجاد میکند. آمار بازار کار نیز نشان میدهد در زمستان ۱۴۰۴ نرخ مشارکت اقتصادی آذربایجان شرقی ۴۱.۴ درصد و نسبت اشتغال ۳۸.۴ درصد بوده است؛ ارقامی که نشاندهنده اندازه قابلتوجه بازار کار استان است. این در حالی است که اقتصاد بسیاری از روستاها همچنان به کشاورزی وابسته است؛ بخشی که با مشکلاتی مانند خرد بودن اراضی و تنش آبی روبهروست. طبق آمار اعلامشده در شهریور ۱۴۰۵، کشاورزی حدود ۱۷ درصد اشتغال استان را در اختیار دارد و سالانه نزدیک به ۵ میلیون تن محصول کشاورزی در آذربایجان شرقی تولید میشود، اما مسئولان بر ضرورت عبور از کشاورزی سنتی، یکپارچهسازی اراضی و توسعه صنایع فرآوری تأکید کردهاند. از سوی دیگر، سیاستهای حمایتی برای ایجاد شغل در روستاها نیز ادامه دارد. در سال گذشته بیش از ۷۳۰ پرونده اشتغال روستایی با اعتباری بالغ بر ۱۰۰ میلیارد تومان تأمین مالی شده و استانداری اعلام کرده است که تسهیلات جدید باید به سمت طرحهایی برود که زنجیره تولید و ارزش افزوده را در روستا تکمیل میکنند. با این حال، مسئله اصلی همچنان پابرجاست، اگر یک جوان روستایی برای یافتن شغل، درآمد بالاتر، تحصیل یا دسترسی بهتر به خدمات ناچار باشد به تبریز مهاجرت کند، بخشی از ظرفیت تولیدی روستا نیز همراه او خارج میشود. رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی آذربایجان شرقی نیز در سال ۱۴۰۴ اعلام کرده بود که ۲۴ درصد جمعیت تبریز در مناطق حاشیهنشین زندگی میکنند و بسیاری از روستاهای استان تحت تأثیر مهاجرت خالی از سکنه شدهاند.
در واقع، پرسش اقتصادی فقط این نیست که چرا روستاییان به تبریز میآیند؟ پرسش مهمتر این است که چرا بخشی از فرصتهای اقتصادی، شغلی و خدماتی به اندازهای در روستاها شکل نگرفته که ماندن در روستا از نظر اقتصادی انتخابی قابل اتکا باشد؟
آینده جمعیتی روستاهای آذربایجان شرقی تا حد زیادی به پاسخ همین سؤال وابسته است؛ زیرا توسعه روستایی زمانی میتواند مهاجرت را کاهش دهد که از پرداخت تسهیلات و اجرای پروژههای عمرانی فراتر رفته و برای تولیدکننده روستایی، بازار، درآمد و ارزش افزوده پایدار ایجاد کند.
