بار اسیدی رژیم غذایی؛ آیا آنچه می‌خوریم با خطر سرطان ارتباط دارد؟
آنچه در طول روز می‌خوریم، تنها به رفع گرسنگی و تأمین انرژی محدود نمی‌شود؛ ترکیب مواد غذایی و سهم هر گروه خوراکی در برنامه روزانه، ابعاد مختلفی از سلامت را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در این میان، بار اسیدی رژیم غذایی یکی از مفاهیمی است که پرسش‌هایی درباره ارتباط الگوی تغذیه با سلامت بدن مطرح می‌کند.
به گزارش یازاکو به نقل از ایسنا، عادت‌های غذایی روزانه فقط بر وزن و انرژی بدن تأثیر نمی‌گذارند؛ آنچه در طول روز می‌خوریم، می‌تواند در سلامت بلندمدت نیز نقش داشته باشد. توجه به تنوع مواد غذایی، مصرف متعادل گروه‌های مختلف خوراکی و پرهیز از عادت‌های غذایی نامناسب، از جمله نکاتی است که در توصیه‌های تغذیه‌ای همواره مورد تأکید قرار می‌گیرد.
در کنار میزان مصرف غذاها، ترکیب آن‌ها نیز اهمیت دارد. یکی از موضوعاتی که در بررسی‌های تغذیه‌ای مورد توجه قرار گرفته، بار اسیدی رژیم غذایی است؛ مفهومی که به میزان اسیدزایی بالقوه رژیم غذایی اشاره دارد و ارتباط احتمالی آن با خطر ابتلا به برخی بیماری‌ها، از جمله سرطان، بررسی شده است.
سالم یا ناسالم بودن غذا را نمی‌توان تنها با بار اسیدی آن سنجید
دکتر ثریا خیروری، متخصص علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی تبریز، اظهار کرد: الگوی غذایی متعادل یکی از عوامل مهم در حفظ سلامت بدن است و مصرف مداوم غذاهای کم‌ارزش از نظر تغذیه‌ای، به‌ویژه زمانی که جایگزین مواد غذایی متنوع و مغذی شوند، می‌تواند در بلندمدت سلامت فرد را تحت تأثیر قرار دهد. ازاین‌رو، توجه به کیفیت مواد غذایی و رعایت تعادل در برنامه روزانه اهمیت دارد.
وی افزود: ترکیب مواد غذایی مصرفی می‌تواند بر میزان بار اسیدی بالقوه رژیم غذایی اثر بگذارد. برخی مواد غذایی، به‌ویژه بر اساس میزان پروتئین و ترکیب مواد معدنی آن‌ها، بار اسیدی بیشتری ایجاد می‌کنند؛ درحالی‌که بسیاری از میوه‌ها و سبزیجات به کاهش بار اسیدی رژیم غذایی کمک می‌کنند. بااین‌حال، میزان اسیدزایی غذا به‌تنهایی معیار کافی برای سالم یا ناسالم دانستن آن نیست و باید ارزش تغذیه‌ای کلی مواد غذایی را نیز در نظر گرفت.
وی خاطرنشان کرد: برای داشتن برنامه غذایی مناسب، بهتر است افراد به‌جای تمرکز بر یک ماده غذایی یا حذف خودسرانه گروهی از خوراکی‌ها، به تنوع و تعادل رژیم غذایی توجه کنند. انتخاب مواد غذایی بر اساس نیازهای بدن و شرایط هر فرد، در کنار رعایت توصیه‌های تغذیه‌ای، اهمیت بیشتری از قضاوت درباره غذاها تنها بر مبنای بار اسیدی آن‌ها دارد.
حذف گروه‌های غذایی به دلیل بار اسیدی، بدون مشورت تخصصی توصیه نمی‌شود
دکتر ولی موسی‌زاده، متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی دانشگاه علوم پزشکی تبریز نیز ،تشریح کرد: عادت‌های غذایی یکی از عوامل قابل‌توجه در سلامت بلندمدت هستند و نوع غذاهای مصرفی می‌تواند با خطر ابتلا به برخی بیماری‌ها ارتباط داشته باشد. در مورد سرطان نیز رژیم غذایی در کنار عواملی مانند سابقه خانوادگی، فعالیت بدنی، مصرف دخانیات و دیگر عوامل محیطی و فردی بررسی می‌شود؛ بنابراین، نمی‌توان خطر ابتلا به این بیماری را تنها به یک عامل غذایی نسبت داد.
وی اظهار کرد: مصرف متنوع میوه‌ها، سبزیجات و دیگر منابع غذایی گیاهی می‌تواند به تأمین فیبر، ویتامین‌ها و ترکیبات مفید موردنیاز بدن کمک کند. قرار دادن این مواد غذایی در برنامه روزانه و توجه به تعادل میان گروه‌های مختلف غذایی، بخشی از الگوی تغذیه سالم است؛ الگویی که باید متناسب با نیازهای فرد تنظیم شود.
وی گفت: اصلاح عادت‌های غذایی بهتر است بر پایه توصیه‌های معتبر تغذیه‌ای و با در نظر گرفتن شرایط هر فرد انجام شود. حذف کامل یک گروه غذایی یا پیروی از رژیم‌های محدودکننده صرفاً به دلیل نگرانی درباره بار اسیدی غذا، بدون دریافت راهنمایی تخصصی توصیه نمی‌شود؛ زیرا ارزش کلی رژیم غذایی و تأمین مواد مغذی موردنیاز بدن نیز باید حفظ شود.
یافته یک پژوهش؛ بار اسیدی بالاتر رژیم غذایی با افزایش خطر سرطان همراه بود
در همین زمینه، نتایج یک مطالعه پژوهشی که توسط دکتر خیروری و دکتر موسی‌زاده در دانشگاه علوم پزشکی تبریز انجام شده است، با بررسی مجموعه‌ای از مطالعات انسانی، ارتباط میان بار اسیدی رژیم غذایی و خطر ابتلا به سرطان را ارزیابی کردند. این مرور نظام‌مند با جست‌وجو در پایگاه‌های اطلاعاتی PubMed، Scopus، Cochrane Library، Web of Science و Google Scholar انجام شد و نتایج بر اساس عواملی مانند سن، جنسیت، نوع سرطان و شاخص مورد استفاده برای ارزیابی بار اسیدی رژیم غذایی مورد بررسی قرار گرفت.
نتایج این بررسی نشان داد افرادی که بالاترین بار اسیدی رژیم غذایی را داشتند، در مقایسه با افرادی که در گروه دارای کمترین بار اسیدی قرار گرفته بودند، با ۶۶ درصد خطر بیشتر ابتلا به سرطان همراه بودند. همچنین، بار اسیدی بالاتر رژیم غذایی با ۳۲ درصد افزایش خطر سرطان پستان و ۷۹ درصد افزایش خطر سرطان کولورکتال ارتباط داشت.
بررسی نتایج بر اساس جنسیت نیز نشان داد بار اسیدی بالاتر رژیم غذایی با ۳۲ درصد افزایش خطر ابتلا به سرطان در زنان و ۷۶ درصد افزایش این خطر در مردان همراه بوده است.
این تحقیق که جزئیات کامل آن در مقاله با شناسه https://doi.org/10.3389/fnut.2022.816797 منتشر شده است، برآیند یافته‌ها از وجود ارتباط میان بار اسیدی رژیم غذایی و خطر بروز سرطان حکایت دارد؛ بااین‌حال، این نتایج به‌تنهایی رابطه علت و معلولی را اثبات نمی‌کنند و برای تفسیر آن‌ها باید سایر عوامل مؤثر بر خطر ابتلا به سرطان و محدودیت‌های مطالعات بررسی‌شده نیز در نظر گرفته شوند.
