افت آموزش در ایران؛ خانه از پایبست ویران است /نظام آموزشی ایران سالهاست با ضعفهای ساختاری روبهروست
دانشآموزی که در سالهای ابتدایی، خواندن، نوشتن و مهارتهای ارتباطی را درست یاد نگیرد، در سالهای بعد هم با مشکل مواجه میشود.
به گزارش یازاکو به نقل از تجارت نیوز، افت کیفیت آموزش در ایران مربوط به دوران کرونا و جنگ و مجازی شدن مدارس نیست. سال هاست که رتبه آموزش ایران در جهان و حتی خاورمیانه بسیار پایین است. در روزهای گذشته مرتضی نظری، تحلیلگر مسایل آموزشی با اشاره به رتبه ۲۸ ایران در جهان و رتبه ۱۲ در خاورمیانه، مجازی شدن مدارس را دلیلی بر نمایان شدن ضعفی قدیمی در سیستم آموزشی کشور دانست. تغییر مداوم در سیستم آموزشی کشور شاید یکی از دلایلی است که باعث شده جایگاه ایران در بین کشورهای جهان و حتی خاورمیانه تا این حد سقوط کند.
در سالهای اخیر بارها گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد بخشی از دانشآموزان متوسطه اول در خواندن روان، درک مطلب و حتی نوشتن جملات ساده با مشکل روبهرو هستند. این مساله تنها یک ضعف درسی ساده نیست، بلکه نشانهای از اختلال در فرآیند یادگیری پایهای است؛ فرآیندی که اگر در سالهای ابتدایی آموزش دچار نقص شود، اثرات آن تا سالها باقی میماند.
از سوی دیگر برخی کارشناسان معتقدند هرچند ریشههای افت آموزشی در ایران به دههها قبل بازمیگردد، اما آموزش غیرحضوری و تعطیلی مکرر مدارس در سالهای اخیر، سرعت این سقوط را بیشتر کرده است؛ از کرونا گرفته تا ناترازی انرژی، آلودگی هوا، اعتراضات اجتماعی و حتی تنشهای امنیتی، همگی باعث شدند آموزش حضوری بارها متوقف شود و دانشآموزان از فضای واقعی یادگیری دور بمانند.
فهرست
نسلی که مهارتهای پایه را ناقص یاد گرفت / کیفیت آموزشی در ایران با چالشهای جدی روبهرو است
عاطفه امامی، پژوهشگر و کارشناس آموزش در اینباره به تجارتنیوز میگوید: ما امروز با نسلی روبهرو هستیم که بخشی از مهارتهای پایه را ناقص آموخته است. دانشآموزی که در سالهای ابتدایی، خواندن، نوشتن و مهارتهای ارتباطی را درست یاد نگیرد، در سالهای بعد هم با مشکل مواجه میشود.
او میافزاید: این مساله فقط مربوط به نمره درسی نیست، بلکه روی اعتمادبهنفس، تعامل اجتماعی و حتی آینده شغلی این نسل اثر میگذارد. ضمن اینکه پیش از کرونا هم کیفیت آموزشی در ایران با چالشهای جدی روبهرو بود. کلاسهای پرتراکم، روشهای آموزشی حافظهمحور، کمبود امکانات و شکاف آموزشی میان مناطق مختلف وجود داشت.
این پژوهشگر و کارشناس آموزش اظهار میدارد: یکی از مهمترین آسیبهای آموزش غیرحضوری، از بین رفتن تعامل انسانی در فرآیند آموزش بود. کودکان در سالهای ابتدایی نیاز دارند معلم را ببینند، سؤال بپرسند، اشتباه کنند و بازخورد بگیرند.
کرونا نشان داد که عدالت آموزشی در ایران تا چه اندازه شکننده است
امامی یکی از مهمترین پیامدهای آموزش غیرحضوری را تشدید نابرابری آموزشی میداند و میگوید: در حالی که دانشآموزان برخی مدارس غیردولتی یا خانوادههای برخوردار به اینترنت پرسرعت، کلاس خصوصی و تجهیزات آموزشی دسترسی داشتند، بسیاری از دانشآموزان مناطق محروم حتی امکان اتصال منظم به کلاسها را نداشتند.
او میافزاید: کرونا نشان داد که عدالت آموزشی در ایران تا چه اندازه شکننده است. دانشآموزان مناطق روستایی و حاشیهای بیشترین آسیب را از تعطیلی مدارس دیدند. برخی از آنها عملاً از چرخه آموزش خارج شدند و بازگشت دوبارهشان به مدرسه نیز با دشواری همراه بود.
این پژوهشگر تاکید میکند: در بسیاری از مناطق محروم، مدرسه فقط محل آموزش نبود؛ بلکه یک فضای اجتماعی و حمایتی محسوب میشد. تعطیلی مدارس برای برخی کودکان به معنای قطع ارتباط با نظام آموزشی بود. بخشی از افت تحصیلی امروز، نتیجه همین گسست آموزشی است.
نظام آموزشی حافظهمحور و فرسوده است / وقتی نظام آموزشی انعطافپذیر نباشد، در برابر بحرانها آسیبپذیرتر میشود
برخی کارشناسان تأکید میکنند که مشکل افت کیفیت آموزشی فقط به کرونا محدود نمیشود. به باور آنها، نظام آموزشی ایران سالهاست با ضعفهای ساختاری روبهروست؛ از محتوای غیرکاربردی کتابها گرفته تا روشهای تدریس سنتی و فشار بیش از حد آزمونها.
عاطفه امامی در این باره میگوید: مدرسه در ایران بیش از آنکه مهارتآموز باشد، حافظهمحور است. دانشآموزان حجم زیادی از مطالب را حفظ میکنند، اما در مهارتهایی مثل تحلیل، حل مساله، گفتوگو و خلاقیت ضعف دارند.
او میافزاید: بخشی از بحران فعلی به فرسودگی ساختار آموزشی بازمیگردد. وقتی نظام آموزشی انعطافپذیر نباشد، در برابر بحرانها آسیبپذیرتر میشود. ما هنوز نتوانستهایم آموزش را متناسب با نیازهای نسل جدید بازطراحی کنیم.
