معادن زنجان؛ ثروتی که باید به توسعه پایدار تبدیل شود
یازاکو- استان زنجان سالهاست به عنوان یکی از قطبهای معدنی کشور شناخته میشود. وجود دهها نوع ماده معدنی، ذخایر ارزشمند سرب و روی، طلا، سیلیس و سنگهای تزئینی، ظرفیت کمنظیری را برای رشد اقتصادی و اشتغال در این استان فراهم کرده است. با این حال، پرسش اصلی این است که آیا این ثروت خدادادی توانسته به توسعه پایدار و رفاه عمومی در استان منجر شود یا همچنان بخش مهمی از ارزش افزوده معادن در خارج از زنجان ایجاد میشود؟
به گزارش یازاکو، جعفر ساعینیا_ بخش معدن یکی از مزیتهای اصلی اقتصاد زنجان محسوب میشود. این استان با برخورداری از دهها نوع ماده معدنی و صدها معدن فعال، جایگاه مهمی در اقتصاد معدنی کشور دارد. آمارهای رسمی نشان میدهد زنجان دارای تنوع بالایی از مواد معدنی شامل سرب، روی، طلا، سیلیس، سنگهای تزئینی، آهک، گچ و سایر ذخایر معدنی است و بخش معدن سهم قابل توجهی در تولید و اشتغال استان دارد.
در این میان، نام معدن انگوران بیش از هر معدن دیگری با اقتصاد زنجان گره خورده است. این معدن که در شهرستان ماهنشان قرار دارد، یکی از مهمترین معادن سرب و روی کشور و خاورمیانه به شمار میرود و سالها تأمینکننده اصلی مواد اولیه صنایع روی کشور بوده است. بسیاری از واحدهای تولید شمش روی کشور و به ویژه واحدهای مستقر در زنجان، فعالیت خود را مدیون ذخایر این معدن هستند.
اما واقعیت این است که توسعه معدنی تنها به استخراج محدود نمیشود. تجربه کشورهای موفق معدنی نشان میدهد که ارزش واقعی معدن در زنجیره فرآوری، صنایع پاییندستی، فناوریهای نوین و صادرات محصولات با ارزش افزوده بالا نهفته است. هر تن ماده معدنی خام که بدون فرآوری از استان خارج میشود، در واقع بخشی از فرصتهای اشتغال، درآمد و توسعه زنجان را نیز با خود میبرد.
یکی از چالشهای مهم بخش معدن زنجان، خامفروشی و انتقال بخشی از فرآوری مواد معدنی به سایر استانهاست. در حالی که زنجان از ظرفیت بالایی در استخراج برخوردار است، هنوز بخشی از سود نهایی این زنجیره در خارج از استان محقق میشود. این موضوع ضرورت سرمایهگذاری بیشتر در صنایع فرآوری و تکمیل زنجیره ارزش را دوچندان میکند.
در کنار مسائل اقتصادی، موضوعات زیستمحیطی و مسئولیت اجتماعی معادن نیز اهمیت فراوانی دارد. مردم مناطق معدنی انتظار دارند در کنار برداشت از منابع طبیعی، سهم بیشتری از اشتغال، زیرساختها، خدمات عمومی و پروژههای توسعهای دریافت کنند. توسعه معدن زمانی موفق خواهد بود که منافع آن به طور ملموس در زندگی جوامع محلی مشاهده شود.
امروز زنجان در نقطهای قرار گرفته است که میتواند با اتکا به ذخایر معدنی خود، به یکی از قطبهای صنایع معدنی کشور تبدیل شود. تحقق این هدف نیازمند برنامهریزی برای جذب سرمایهگذاری، توسعه فناوری، تکمیل زنجیره ارزش، حمایت از صنایع پاییندستی و توجه جدی به ملاحظات محیطزیستی است.
معادن زنجان یک فرصت بزرگ برای اقتصاد استان هستند؛ اما این فرصت زمانی به توسعه واقعی تبدیل خواهد شد که ثروت استخراجشده از دل زمین، به اشتغال پایدار، تولید ثروت محلی و ارتقای کیفیت زندگی مردم استان منجر شود.
