۱۰ روستای ثروتساز آذربایجان شرقی؛ گنجهای پنهان اقتصاد روستایی
یازاکو- آذربایجان شرقی تنها به صنایع و تجارت شهری محدود نمیشود؛ در دل روستاهای این استان، ظرفیتهای بزرگی در تولید انگور، عسل، سیب، لبنیات، فرش و سایر محصولات ارزشآفرین شکل گرفته است. روستاهایی که با وجود چالشهای متعدد، همچنان از مهمترین کانونهای تولید ثروت و اشتغال در اقتصاد استان به شمار میروند.
به گزارش یازاکو، جعفر ساعینیا_ وقتی نام اقتصاد آذربایجان شرقی به میان میآید، ذهنها بیشتر به سمت صنایع بزرگ تبریز، شهرکهای صنعتی و تجارت مرزی میرود؛ اما در دل روستاهای این استان، کانونهای تولید ثروتی وجود دارد که هر یک به تنهایی میتوانند موتور محرک توسعه محلی باشند. از باغهای انگور ملکان تا کندوهای عسل ارسباران، از فرشهای دستباف هریس تا باغات سیب مراغه، روستاهای آذربایجان شرقی سالهاست بخش مهمی از اقتصاد استان را بر دوش میکشند. با این حال، بسیاری از این ظرفیتها هنوز از نبود صنایع تبدیلی، ضعف بازاریابی و کمبود سرمایهگذاری رنج میبرند. در این گزارش، نگاهی به ۱۰ روستای ثروتساز و ظرفیتآفرین آذربایجان شرقی داریم؛ روستاهایی که میتوانند الگوی توسعه اقتصاد روستایی در کشور باشند.
اقتصاد روستایی آذربایجان شرقی در سالهای اخیر نشان داده است که برخلاف تصور رایج، توسعه تنها در مراکز شهری شکل نمیگیرد. بسیاری از روستاهای استان توانستهاند با تکیه بر مزیتهای طبیعی، دانش بومی و تجربه نسلهای مختلف، به قطبهای تولید محصولات کشاورزی، دامی و صنایع دستی تبدیل شوند.
در جنوب استان، روستاهای شهرستان ملکان به عنوان قلب تولید انگور و کشمش آذربایجان شرقی شناخته میشوند. هزاران خانوار روستایی در این منطقه از طریق باغداری امرار معاش میکنند. کیفیت بالای انگور ملکان سبب شده بخش مهمی از کشمش صادراتی کشور از این منطقه تأمین شود. با این حال، کارشناسان معتقدند نبود صنایع فرآوری پیشرفته موجب شده بخش قابل توجهی از ارزش افزوده محصول خارج از منطقه ایجاد شود.
در شهرستان مراغه نیز باغات سیب نقش مهمی در اقتصاد روستایی دارند. روستاهای این شهرستان سالانه هزاران تن سیب تولید میکنند و بخش قابل توجهی از اشتغال روستایی به این محصول وابسته است. توسعه سردخانهها و صنایع بستهبندی میتواند درآمد باغداران را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
در منطقه قرهداغ و شهرستانهای کلیبر و خداآفرین، عسل یکی از مهمترین محصولات اقتصادی محسوب میشود. پوشش گیاهی متنوع و طبیعت بکر این منطقه شرایط مناسبی برای زنبورداری فراهم کرده است. بسیاری از خانوارهای روستایی درآمد اصلی خود را از تولید عسل تأمین میکنند. با این حال، مسئله برندسازی و صادرات همچنان یکی از چالشهای اصلی فعالان این حوزه است.
روستاهای شهرستان سراب نیز سالهاست به عنوان یکی از مراکز اصلی دامداری و تولید لبنیات در شمال غرب کشور شناخته میشوند. شیر، پنیر، ماست و سایر فرآوردههای لبنی تولید شده در این منطقه سهم قابل توجهی در بازار استان دارند. توسعه واحدهای صنعتی فرآوری لبنیات میتواند زمینه افزایش درآمد روستاییان را فراهم کند.
در شرق استان، شهرستان هریس با فرشهای مشهور خود شناخته میشود. بسیاری از روستاهای این منطقه همچنان هنر فرشبافی را حفظ کردهاند. فرش هریس نه تنها یک کالای اقتصادی بلکه بخشی از هویت فرهنگی استان محسوب میشود. با وجود شهرت جهانی این محصول، بافندگان روستایی همچنان با مشکلاتی مانند افزایش هزینه تولید و محدودیت بازارهای صادراتی روبهرو هستند.
عجبشیر نیز با باغات گردوی خود یکی از قطبهای مهم تولید این محصول در استان به شمار میرود. کیفیت گردوی این منطقه باعث شده بازار مناسبی در داخل و خارج استان داشته باشد. سرمایهگذاری در صنایع بستهبندی و فرآوری میتواند به افزایش سودآوری این بخش کمک کند.
در شهرستان چاراویماق و هشترود، تولید گندم و حبوبات ستون اصلی اقتصاد روستایی است. این مناطق از مهمترین مراکز تأمین محصولات زراعی استان محسوب میشوند. افزایش خرید تضمینی گندم در سال جاری بار دیگر اهمیت اقتصادی این مناطق را برجسته کرده است.
در هوراند نیز طی سالهای اخیر کشت محصولات با ارزش افزوده بالا از جمله زعفران مورد توجه قرار گرفته است. اگرچه سطح زیر کشت هنوز محدود است، اما تجربه کشاورزان نشان میدهد این محصول میتواند به یکی از منابع جدید درآمد روستایی تبدیل شود.
روستاهای شبستر و صوفیان نیز به واسطه باغات میوه، محصولات خشکباری و فعالیتهای وابسته به کشاورزی از ظرفیتهای اقتصادی قابل توجهی برخوردار هستند. توسعه صنایع تبدیلی در این مناطق میتواند زنجیره ارزش محصولات باغی را تکمیل کند.
کارشناسان معتقدند وجه مشترک اغلب روستاهای موفق آذربایجان شرقی وجود یک مزیت رقابتی مشخص است؛ مزیتی که اگر با سرمایهگذاری، زیرساخت مناسب، صنایع تبدیلی و بازاریابی حرفهای همراه شود، میتواند مهاجرت معکوس به روستاها را تقویت کرده و اشتغال پایدار ایجاد کند.
امروز بیش از هر زمان دیگری روشن است که آینده توسعه آذربایجان شرقی تنها در کارخانهها و شهرکهای صنعتی رقم نمیخورد؛ بلکه در روستاهایی نهفته است که با وجود تمام محدودیتها، همچنان تولید میکنند، اشتغال میآفرینند و چرخ اقتصاد استان را به حرکت درمیآورند. این روستاها گنجهای پنهان آذربایجان شرقی هستند؛ گنجهایی که برای شکوفایی، بیش از هر چیز به نگاه توسعهمحور و سرمایهگذاری هدفمند نیاز دارند.
