تاب‌آوری اقتصاد آذربایجان شرقی از بنگاه‌های کوچک می‌گذرد
یازاکو- بنگاه‌های کوچک و متوسط، اگرچه در مقایسه با صنایع بزرگ سرمایه و نیروی کار کمتری در اختیار دارند، اما در مجموع بخش بزرگی از فعالیت اقتصادی جهان را بر دوش می‌کشند؛ واقعیتی که نشان می‌دهد تاب‌آوری یک اقتصاد فقط به تعداد کارخانه‌های بزرگ آن وابسته نیست و شبکه‌ای متنوع از بنگاه‌های کوچک نیز می‌تواند یکی از پایه‌های اصلی مقاومت اقتصاد در برابر شوک‌ها باشد.
به گزارش یازاکو، جعفر ساعی‌نیا_ در اقتصاد جهانی، بنگاه‌های خرد، کوچک و متوسط بیش از ۹۰ درصد بنگاه‌ها را تشکیل می‌دهند و سهم قابل‌توجهی از اشتغال و تولید را به خود اختصاص داده‌اند. بانک جهانی و OECD نیز بر نقش این بنگاه‌ها در اشتغال، نوآوری، رقابت‌پذیری و تاب‌آوری اقتصادی تأکید دارند. اهمیت آنها دقیقاً در همین گستردگی است؛ اقتصادی که فعالیت آن میان تعداد زیادی بنگاه توزیع شده، در برابر اختلال در یک بنگاه یا یک بخش مشخص، ظرفیت بیشتری برای ادامه فعالیت دارد.
این مسئله برای آذربایجان شرقی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. ساختار صنعتی استان تنها بر چند بنگاه بزرگ استوار نیست و بخش قابل‌توجهی از واحدهای تولیدی را بنگاه‌های کوچک و متوسط تشکیل می‌دهند. این واحدها در شهرک‌های صنعتی، زنجیره‌های تأمین، صنایع تبدیلی، خدمات فنی و مهندسی و فعالیت‌های صادراتی حضور دارند و بخشی از اشتغال و تولید استان را به صورت پراکنده ایجاد می‌کنند.
مزیت بنگاه‌های کوچک فقط در تعداد آنها نیست. یک بنگاه کوچک می‌تواند با سرعت بیشتری بازار یا محصول خود را تغییر دهد، در زنجیره تأمین بنگاه‌های بزرگ قرار گیرد و در صورت فراهم بودن محیط کسب‌وکار، به تدریج مقیاس فعالیت خود را افزایش دهد. بنابراین، وجود تعداد زیادی بنگاه کوچک و متوسط می‌تواند به معنای تنوع بیشتر اقتصادی و کاهش وابستگی به چند واحد بزرگ باشد.
اما همین بنگاه‌ها در برابر شوک‌ها نیز آسیب‌پذیرترند. افزایش هزینه انرژی، نوسان نرخ ارز، دشواری تأمین سرمایه در گردش، تغییر مکرر مقررات، مشکلات بیمه و مالیات و اختلال در دسترسی به بازار می‌تواند برای یک بنگاه کوچک بسیار سنگین‌تر از یک بنگاه بزرگ باشد. در نتیجه، اگر قرار است از «تاب‌آوری اقتصاد آذربایجان شرقی» صحبت کنیم، وضعیت این بنگاه‌ها باید بخشی از مرکز توجه سیاست‌گذاری اقتصادی استان باشد.
البته بها دادن به بنگاه‌های کوچک نباید به معنای توزیع دائمی تسهیلات یا حمایت‌های دستوری باشد. مسئله اصلی ایجاد محیطی است که بنگاه بتواند بقا پیدا کند، رشد کند و بزرگ شود. ثبات مقررات، دسترسی به تأمین مالی، زیرساخت مناسب شهرک‌های صنعتی، کاهش هزینه مبادله، دسترسی به بازارهای صادراتی و اتصال بنگاه‌های کوچک به زنجیره تأمین صنایع بزرگ، از جمله عواملی است که می‌تواند ظرفیت واقعی این بخش را افزایش دهد.
اقتصاد آذربایجان شرقی برای افزایش تاب‌آوری خود به بنگاه‌های بزرگ نیاز دارد، اما نباید از این واقعیت غافل شود که بخش بزرگی از انعطاف‌پذیری اقتصاد در شبکه‌ای از بنگاه‌های کوچک و متوسط شکل می‌گیرد. اگر این شبکه تقویت شود، اقتصاد استان نه‌تنها در زمان رونق ظرفیت بیشتری برای رشد خواهد داشت، بلکه در زمان بحران نیز امکان بیشتری برای حفظ تولید و اشتغال خواهد داشت.
مسئله بنگاه‌های کوچک در آذربایجان شرقی صرفاً مسئله چند هزار واحد تولیدی نیست؛ مسئله، ساختار و کیفیت تاب‌آوری اقتصاد استان است. هرچه این ساختار متنوع‌تر، رقابتی‌تر و متصل‌تر به بازارهای داخلی و خارجی باشد، اقتصاد استان نیز در برابر شوک‌های بعدی انعطاف‌پذیرتر خواهد بود.
