۱۲۷ طرح صنعتی اردبیل در ایستگاه پایانی؛ وعده تولید یا انتظار برای بهرهبرداری؟
یازاکو- وجود ۱۲۷ طرح صنعتی با پیشرفت فیزیکی ۷۰ تا ۱۰۰ درصدی در استان اردبیل، در نگاه نخست از ظرفیت قابلتوجهی برای توسعه صنعتی حکایت دارد؛ اما در اقتصادی که همچنان با محدودیت تأمین مالی، مشکلات ارزی و ناتمام ماندن زنجیرههای تولید مواجه است، پرسش اصلی نه تعداد طرحهای نزدیک به تکمیل، بلکه زمان ورود آنها به چرخه واقعی تولید است.

به گزارش یازاکو، صنعت اردبیل در نقطهای قرار گرفته که فاصله میان ظرفیتهای سرمایهگذاری و تحقق تولید، به یکی از مسائل مهم اقتصاد استان تبدیل شده است. آمارهای اعلامشده از سوی مسئولان وزارت صمت و مدیریت استانی، از تعدد طرحهای صنعتی در مراحل مختلف اجرا حکایت دارد؛ طرحهایی که تکمیل آنها میتواند بر ظرفیت تولید، اشتغال و ارزش افزوده استان اثرگذار باشد، اما تا زمان بهرهبرداری، نمیتوان ظرفیت پیشبینیشده آنها را معادل دستاورد اقتصادی دانست.
در جریان سفر ۱۶ آبانماه سیدمحمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت به استان اردبیل، اعلام شد که ۱۲۷ طرح صنعتی در این استان به پیشرفت فیزیکی ۷۰ تا ۱۰۰ درصدی رسیدهاند. وزیر صمت با تأکید بر ضرورت تسریع در تکمیل این پروژهها، افزایش ارزش افزوده و توسعه زنجیرههای تولید را از اهداف اصلی بهرهبرداری از آنها عنوان کرد.
این آمار در کنار سایر اطلاعات ارائهشده از سوی مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان، ابعاد بزرگتری از وضعیت سرمایهگذاری صنعتی اردبیل را نشان میدهد. به گفته رامین صادقی، ۴۰۴ طرح تولیدی با پیشبینی سرمایهگذاری ۴۰ هزار میلیارد تومان و ایجاد اشتغال برای ۱۹ هزار نفر، قرار است طی دو سال آینده به بهرهبرداری برسند. از این تعداد، ۱۶۱ طرح با اشتغال پیشبینیشده ۸ هزار نفر برای سال جاری و ۲۴۳ طرح با اشتغال ۱۱ هزار نفر برای سال آینده هدفگذاری شدهاند.
همچنین بر اساس همین اظهارات، ۳۷ طرح پیشران صنعتی با سرمایهگذاری پیشبینیشده ۲۳ هزار میلیارد تومان و اشتغال ۱۲ هزار نفر در استان تعریف شدهاند که از جمله آنها میتوان به طرح آهن اسفنجی، تولید داروهای خون و چشم، ظروف کریستال، پنلهای خورشیدی و تولید نشاسته و گلوتن اشاره کرد.
با وجود این ارقام، مسئله اصلی اقتصاد صنعتی اردبیل همچنان پابرجاست: چه میزان از سرمایهگذاریهای اعلامشده واقعاً تأمین و هزینه شده و چه تعداد از پروژهها در زمانبندی پیشبینیشده به تولید خواهند رسید؟
سرمایهگذاری روی کاغذ تا تولید در کارخانه
آمارهای اعلامشده از سوی مسئولان استان نشان میدهد که تأمین منابع مالی همچنان یکی از موانع مهم پیشروی واحدهای تولیدی است. استاندار اردبیل در جریان سفر وزیر صمت اعلام کرد که تأمین مالی و نیازهای تولیدی حدود ۴۰۰ واحد اقتصادی و صنعتی با پیشرفت بالای ۶۰ درصد، از محورهای اصلی مطالبات استان در این سفر بوده است.
تأمین ارز برای خرید مواد اولیه، ساماندهی ثبت سفارشها و تأمین سوخت واحدهای تولیدی در آستانه فصل سرما نیز از دیگر مسائل مطرحشده در این نشست بود.
این مطالبات نشان میدهد که مسئله صنعت استان صرفاً به احداث کارخانه و پیشرفت فیزیکی پروژهها محدود نیست. حتی واحدهایی که بخش قابلتوجهی از مسیر سرمایهگذاری را طی کردهاند، برای ورود یا تداوم فعالیت اقتصادی به دسترسی پایدار به منابع مالی، مواد اولیه، انرژی و بازار فروش نیاز دارند.
از سوی دیگر، مدیرکل صمت استان از فعالیت یکهزار و ۴۵۰ واحد صنعتی با اشتغال ۴۷ هزار نفر خبر داده و اعلام کرده است که ۳۴ واحد صنعتی راکد نیز در دولت چهاردهم احیا شدهاند و برای ۸۶۰ نفر اشتغال ایجاد کردهاند.
این ارقام در کنار یکدیگر، ضرورت تفکیک میان واحدهای فعال، طرحهای در حال اجرا، پروژههای نزدیک به بهرهبرداری و واحدهای احیاشده را برجسته میکند؛ چراکه هرکدام از این شاخصها معنای متفاوتی در ارزیابی عملکرد صنعتی استان دارند.
زنجیرههای تولید؛ حلقه مفقوده صنعت اردبیل
یکی دیگر از نکات قابلتوجه در اظهارات وزیر صمت، تأکید بر تکمیل زنجیرههای تولید در استان است. به گفته اتابک، حدود ۶۷ درصد ارزش افزوده استان از سه رشته فعالیت مشخص تأمین میشود و با وجود ظرفیتهای موجود در صنایع غذایی، فلزی و سلولزی و چوبی، زنجیره تولید در برخی از این بخشها هنوز کامل و پیوسته نیست.
نمونه مشخص این مسئله را میتوان در زنجیره فولاد استان مشاهده کرد. به گفته وزیر صمت، دو واحد ذوب در اردبیل برای فعالیت به آهن اسفنجی نیاز دارند و تکمیل طرح مربوط به تولید این محصول میتواند بخشی از نیاز مواد اولیه واحدهای پاییندستی را تأمین کند. اتابک از برنامهریزی برای رساندن این پروژه به مدار تولید در کمتر از یک سال خبر داده است.
چنین وضعیتی نشان میدهد که توسعه صنعتی صرفاً با افزایش تعداد کارخانهها و صدور مجوزهای جدید محقق نمیشود. اگر واحدهای تولیدی برای تأمین مواد اولیه به خارج از زنجیره تولید استان وابسته باشند یا حلقههای تکمیلی در بخشهای مختلف شکل نگیرند، بخشی از ظرفیت ایجادشده برای تولید ارزش افزوده در داخل استان بلااستفاده خواهد ماند.
کارنامه صنعتی اردبیل با تعداد پروژهها سنجیده نمیشود
آنچه در ارزیابی وضعیت صنعت اردبیل اهمیت دارد، عبور از آمارهای مربوط به صدور مجوز، پیشرفت فیزیکی و سرمایهگذاری پیشبینیشده و حرکت به سمت سنجش نتایج واقعی است.
برای ارزیابی دقیق عملکرد سیاستگذاری صنعتی استان، لازم است وضعیت هر یک از ۱۲۷ طرح با جزئیاتی همچون میزان سرمایهگذاری مصوب و تحققیافته، درصد پیشرفت فیزیکی، موانع باقیمانده، زمانبندی بهرهبرداری و اشتغال پیشبینیشده و محققشده منتشر شود.
همچنین باید مشخص شود از ۴۰۴ طرحی که قرار است طی دو سال آینده به بهرهبرداری برسند، چه تعداد از نظر تأمین مالی، زیرساخت، تجهیزات و مواد اولیه در موقعیت مناسبی قرار دارند و چه میزان از سرمایهگذاری اعلامشده تاکنون تحقق یافته است.
صنعت اردبیل برای تبدیل ظرفیتهای بالقوه به مزیت اقتصادی، بیش از آمارسازی با ضرورت شفافیت در عملکرد پروژهها مواجه است. ۱۲۷ طرحی که به گفته وزیر صمت در مراحل پایانی اجرا قرار دارند، زمانی به کارنامه توسعه صنعتی استان تبدیل میشوند که از مرحله پروژه عبور کنند، به تولید برسند، بازار فروش پیدا کنند و اشتغال پایدار ایجاد کنند.
معیار موفقیت سیاست صنعتی استان میزان تولید، ارزش افزوده، بهرهوری و اشتغالی است که از محل این سرمایهگذاریها در اقتصاد اردبیل شکل میگیرد.



