۲۵ روز پشت صف تجارت؛ کامیونها در انتظار عبور از مرزهای آذربایجان
یازاکو- معطلی ۲۰ تا ۲۵ روزه کامیونها در گمرکات و مرزهای آذربایجان، یکی از چالشهایی است که فعالان حوزه حملونقل و تجارت خارجی در نشست تخصصی اتاق بازرگانی تبریز مطرح کردهاند؛ مشکلی که به گفته دبیر کمیسیون حملونقل، گمرک و لجستیک این اتاق، موجب افزایش هزینههای تجارت، کاهش بهرهوری و نارضایتی فعالان اقتصادی شده است.

به گزارش یازاکو، چالشهای حملونقل و ترانزیت جادهای در میزگرد تخصصی اتاق بازرگانی تبریز برای بررسی مسائل این بخش، از نوسازی ناوگان تا مشکلات گمرکی و مرزی، مورد بحث قرار گرفت.
سید ضیاء رضوی، دبیر کمیسیون حملونقل، گمرک و لجستیک اتاق تبریز، مهمترین چالش فعالان حملونقل بینالمللی و تجارت خارجی را مشکلات گمرکی و مرزی عنوان کرد و گفت: انتظار ۲۰ تا ۲۵ روزه کامیونها در گمرکات استان و سایر مرزهای کشور، توجیهپذیر نیست و موجب افزایش بیرویه هزینههای تجارت، کاهش بهرهوری و نارضایتی فعالان اقتصادی میشود.
این اظهارات نشان میدهد که مسئله توقف کامیونها صرفاً به زمان انتظار رانندگان محدود نیست؛ بلکه یکی از موانع عملیاتی در مسیر تجارت خارجی است. توقف طولانی ناوگان، امکان برنامهریزی منظم برای حمل کالا را دشوار میکند و هزینههای بیشتری را به شرکتهای حملونقل و صاحبان کالا تحمیل میکند.
در همین نشست، احمد فتاحزاده، رئیس کمیسیون حملونقل، گمرک و لجستیک اتاق بازرگانی تبریز، به مشکلات مرزی استان اشاره کرد. وی با بیان اینکه حدود یک ماه پیش کامیونها در مرز بازرگان تا ۱۸ روز در انتظار خروج از کشور بودند، اظهار کرد که با برگزاری جلسات مشترک و پیگیری مسئولان، این زمان به حدود سه روز کاهش یافته است.
با این حال، مسئله به معطلی کامیونهای صادراتی و ترانزیتی محدود نمیشود. فتاحزاده همچنین از توقف تعدادی از کامیونهای خریداریشده توسط فعالان این حوزه در مرز ترکیه خبر داد و نسبت به احتمال مصادره این خودروها از سوی دولت ترکیه در صورت تداوم وضعیت هشدار داد. به گفته وی، محدودیتهای ایجادشده برای صدور مجوز تردد کامیونها از کشورهای اروپایی به ترکیه، مشکلات تازهای برای واردکنندگان کشندههای کارکرده ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، مشکلات تأمین کارنهتیر نیز در این نشست مورد توجه قرار گرفت. رضوی با اشاره به محدودیتهای ناشی از تحریمهای بانکی در تأمین این سند از مقر سازمان بینالمللی حملونقل جادهای (IRU)، از دشواریهای ایجادشده برای فعالان حملونقل بینالمللی سخن گفت.
دبیر کمیسیون حملونقل اتاق تبریز، استفاده گستردهتر از سیستم تیر (TIR)، کاهش تشریفات گمرکی و مرزی و اصلاح فرآیندهای حملونقل را از مهمترین راهکارهای کاهش زمان توقف کامیونها دانست.
در بخش دیگری از این میزگرد، موضوع نوسازی ناوگان حملونقل جادهای نیز مطرح شد. فتاحزاده با اشاره به فرسودگی بخش قابل توجهی از کامیونهای فعال در آذربایجان شرقی، ارائه تسهیلات مناسب برای خرید و جایگزینی کامیونهای فرسوده را از اولویتهای مورد نیاز دولت عنوان کرد. وی همچنین از بینتیجه ماندن بخشی از پیگیریهای سالهای گذشته برای رفع موانع نوسازی ناوگان انتقاد کرد.
آنچه از مجموع اظهارات فعالان این حوزه در اتاق بازرگانی تبریز برمیآید، تعدد موانع پیش روی حملونقل بینالمللی است؛ از تشریفات گمرکی و توقفهای طولانی مرزی گرفته تا مشکلات تأمین اسناد حملونقل و دشواری نوسازی ناوگان.
برای استانی مانند آذربایجان شرقی که از موقعیت جغرافیایی و ظرفیت صنعتی و تجاری قابل توجهی برخوردار است، کارآمدی شبکه حملونقل و تسهیل عبور کالا از مرزها اهمیت ویژهای دارد. مزیت جغرافیایی زمانی میتواند به مزیت اقتصادی تبدیل شود که فعال اقتصادی بتواند زمان، هزینه و مسیر انتقال کالای خود را با اطمینان بیشتری پیشبینی کند.
اکنون انتظار میرود دستگاههای مسئول، بهویژه گمرک و سازمان راهداری و حملونقل جادهای، درباره علل توقفهای طولانی کامیونها و اقدامات عملی برای کاهش آن توضیح دهند. همچنین انتشار آمار منظم از متوسط زمان انتظار در پایانههای مرزی و میزان کامیونهای متوقفشده میتواند امکان ارزیابی عملکرد دستگاههای مسئول را فراهم کند.
تجارت خارجی فقط به تولید کالا و یافتن بازار صادراتی وابسته نیست؛ مسیر انتقال کالا نیز بخشی از هزینه و رقابتپذیری اقتصاد است. وقتی فعالان اقتصادی از انتظار چندینروزه و حتی چندهفتهای کامیونها در مرزها سخن میگویند، نمیتوان از کنار این مسئله بهعنوان یک مشکل صرفاً اداری عبور کرد. کاهش زمان توقف ناوگان باید به یکی از اولویتهای سیاستگذاری تجاری و لجستیکی کشور تبدیل شود.



