ثبت جهانی ژئوپارکها؛ سپر میراث طبیعی ایران در بحران
بررسی وضعیت سه ژئوپارک جهانی یونسکو در ایران نشان میدهد که این پهنههای ثبتشده بینالمللی در جریان بحران اخیر، هر یک با شرایط متفاوتی روبهرو شدند؛ ژئوپارک قشم با حساسیت و پیگیری جامعه علمی جهان مواجه شد، ژئوپارک ارس با وجود شرایط منطقهای روند فعالیتهای مدیریتی و گردشگری خود را حفظ کرد و ژئوپارک طبس اگرچه از آسیب جدی به ژئوسایتها و زیرساختهای اصلی مصون ماند، اما پیامدهای غیرمستقیم بحران، گردشگری و اقتصاد محلی آن را تحت تأثیر قرار داد.
به گزارش یازاکو، ژئوپارکهای جهانی یونسکو در ایران شامل قشم، ارس و طبس، در سالهای اخیر بهعنوان بخشی از میراث طبیعی، زمینشناختی، فرهنگی و سرزمینی کشور در شبکه جهانی ژئوپارکها جای گرفتهاند؛ پهنههایی که ثبت آنها در یونسکو، جایگاه این مناطق را از یک مقصد محلی یا ملی فراتر برده و آنها را در معرض توجه نهادهای تخصصی، شبکههای علمی و افکار عمومی جهانی قرار داده است.
در جریان بحران اخیر، این جایگاه بینالمللی بار دیگر اهمیت خود را نشان داد.
به گفته کارشناسان و مدیران ژئوپارکها، ثبت جهانی این مناطق در یونسکو، علاوه بر تقویت رویکردهای حفاظتی، سبب شد هرگونه تهدید، آسیب یا اختلال در این پهنهها با حساسیت بیشتری در سطح داخلی و بینالمللی دنبال شود.
فهرست
ثبت جهانی، لایهای از حساسیت و نظارت بینالمللی ایجاد میکند
عضو هیات اجرایی شبکه ژئوپارکهای جهانی یونسکو با اشاره به جایگاه ژئوپارکهای ایران در شبکه جهانی گفت: ژئوپارکهای جهانی یونسکو در ایران، صرفاً جاذبههایی محلی یا منطقهای نیستند، بلکه بخشی از میراث زمینشناختی جهان به شمار میروند که در چارچوب یونسکو و شبکه جهانی ژئوپارکها ثبت و معرفی شدهاند.
«علیرضا امری کاظمی»اظهار داشت: همین ماهیت بینالمللی سبب میشود حفاظت از این مناطق تنها یک موضوع داخلی تلقی نشود، بلکه به دغدغهای مشترک برای جامعه علمی، متخصصان زمینشناسی، فعالان حوزه گردشگری پایدار و اعضای شبکه جهانی ژئوپارکها تبدیل شود.
وی افزود: از منظر تخصصی، تأثیر حفاظتی ثبت جهانی ژئوپارکها اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا در این نوع ثبت، برخلاف بسیاری از پروندههای میراثی که ممکن است بر یک بنای تاریخی، یک محوطه محدود یا یک اثر مشخص متمرکز باشد، با یک گستره وسیع سرزمینی روبهرو هستیم.
این گستره، مجموعهای از ژئوسایتها، چشماندازهای طبیعی، زیستبومها، روستاها، جوامع محلی، مسیرهای گردشگری، میراث ناملموس و ظرفیتهای اقتصادی را در بر میگیرد.
امری کاظمی ادامه داد: به همین دلیل هرگونه بحران، تهدید یا آسیب احتمالی در یک ژئوپارک جهانی، تنها به یک نقطه جغرافیایی محدود نمیشود، بلکه میتواند بر مجموعهای از ارزشهای طبیعی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی اثر بگذارد و از این منظر واکنش جامعه جهانی را برانگیزد.
عضو هیات اجرایی شبکه ژئوپارکهای جهانی یونسکو تأکید کرد: ثبت جهانی این مناطق، دستکم یک لایه مهم از حساسیت، نظارت و توجه بینالمللی ایجاد میکند و همین موضوع میتواند هزینه هرگونه آسیب به این میراث طبیعی و سرزمینی را در عرصه جهانی افزایش دهد.
قشم؛ واکنش جامعه علمی جهان به نگرانی درباره میراث طبیعی جزیره
امری کاظمی با اشاره به وضعیت ژئوپارک جهانی قشم در جریان بحران اخیر گفت: یکی از نمونههای روشن حساسیت بینالمللی نسبت به ژئوپارکهای ایران، واکنش و پیگیری متخصصان ژئوپارک در کشور مکزیک نسبت به اخبار منتشرشده درباره جزیره قشم بود.
وی اظهار داشت: پس از انتشار گزارشهایی درباره اصابتها و بروز نگرانی نسبت به وضعیت جزیره قشم، همکاران ژئوپارکی در مکزیک بهطور مستمر موضوع را پیگیری کردند و درصدد برآمدند از میزان آسیبهای احتمالی به ژئوپارک جهانی قشم، پدیدههای طبیعی و همچنین جامعه محلی این جزیره اطلاع پیدا کنند.
عضو هیات اجرایی شبکه ژئوپارکهای جهانی یونسکو افزود: این پیگیریها صرفاً در سطح تماسهای تخصصی یا ارتباطات دوجانبه باقی نماند، بلکه پژوهشگران مکزیکی مطالبی را در رسانهها و نشریات علمی و عمومی کشور خود منتشر کردند و موضوع وضعیت ژئوپارک قشم در رسانههای رسمی مکزیک نیز مورد توجه و تحلیل قرار گرفت.
وی ادامه داد: نگرانی اصلی جامعه علمی جهان در چنین شرایطی، احتمال آسیب دیدن پدیدههای طبیعی کمنظیر، چشماندازهای زمینشناختی، ژئوسایتها و نیز پیامدهای اجتماعی و اقتصادی بحران برای جامعه محلی است؛ زیرا ژئوپارکها بر اساس پیوند میان حفاظت، آموزش، توسعه پایدار و مشارکت مردم محلی تعریف میشوند.
امری کاظمی گفت: ژئوپارک قشم به دلیل برخورداری از پدیدههای شاخص زمینشناختی، چشماندازهای طبیعی، ظرفیتهای زیستی و فرهنگی و نقش مهم جوامع محلی در مدیریت و بهرهبرداری پایدار از این ظرفیتها، برای شبکه جهانی ژئوپارکها اهمیت ویژهای دارد.
وی تصریح کرد: واکنشهای بینالمللی نسبت به وضعیت قشم نشان داد که ثبت جهانی یک ژئوپارک، در شرایط بحران میتواند توجه افکار عمومی و نهادهای تخصصی جهان را به وضعیت میراث طبیعی یک کشور جلب کند و این موضوع در عمل، نوعی پشتوانه حفاظتی و اعتباری برای آن منطقه به شمار میرود.
ارس؛ استمرار مدیریت ژئوپارک در شرایط بحران
در بخش دیگری از بررسی وضعیت ژئوپارکهای ایران، مدیر اداره ژئوپارک جهانی یونسکو ارس با تشریح عملکرد این ژئوپارک در دوران بحران گفت: مدیریت ژئوپارک جهانی ارس با همکاری بخشها و مدیریتهای مختلف سازمان منطقه آزاد ارس، در چارچوبی منسجم و سازمانیافته، فعالیتهای خود را ادامه داد و در مسیر تحقق اهداف ترسیمی یونسکو عملکرد قابل قبولی داشت.
«میثم نجفزاده»اظهار داشت: با وجود تأثیر منفی شرایط اخیر بر صنعت گردشگری در بسیاری از نقاط کشور، بررسی آمار رسمی نشان میدهد منطقه آزاد ارس و به تبع آن ژئوپارک جهانی ارس، برخلاف روند عمومی برخی مقاصد گردشگری، شاهد افزایش ورود گردشگران داخلی و خارجی بوده است.
وی افزود: این موضوع نیازمند تحلیل چندبعدی است؛ زیرا از یک سو شرایط بحرانی بهطور طبیعی میتواند موجب کاهش سفر، احتیاط گردشگران، لغو تورها و توقف بخشی از برنامههای گردشگری شود، اما از سوی دیگر موقعیت جغرافیایی، زیرساختهای گردشگری، دسترسی مناسب، ظرفیت بازارهای متنوع خرید و تصویر امنیتی منطقه ارس، سبب شد این محدوده در دوره یادشده همچنان مقصد سفر بخشی از گردشگران باقی بماند.
مدیر اداره ژئوپارک جهانی یونسکو ارس ادامه داد: با وجود افزایش نگرانیها و ناامنیهای منطقهای در ماههای گذشته، فعالیت مدیریت ژئوپارک دچار اختلال اساسی نشد و این مجموعه تلاش کرد با تکیه بر زیرساختهای گردشگری، برنامههای نوروزی، تبلیغات هدفمند و معرفی ظرفیتهای منطقه، تصویر واقعیتری از وضعیت امنیت و آمادگی ارس برای میزبانی از گردشگران ارائه کند.
نجفزاده تصریح کرد: یکی از نکات قابل توجه در این دوره، استمرار حضور گردشگران در ژئوسایتهای منطقه ارس، بهویژه در ایام نوروز بود؛این مسئله نشان داد که مدیریت منسجم، همکاری دستگاههای مختلف و وجود ظرفیتهای متنوع گردشگری میتواند بخشی از آثار منفی شرایط بحرانی بر گردشگری را کنترل کند.
وی گفت: در ژئوپارک ارس، موضوع گردشگری صرفاً به بازدید از چشماندازهای طبیعی محدود نیست، بلکه با بازارهای محلی، خدمات اقامتی، حملونقل، راهنمایان گردشگری، فعالیتهای فرهنگی، صنایعدستی و اقتصاد جوامع محلی ارتباط مستقیم دارد.
وی افزود: حفظ جریان سفر در این منطقه، برای پایداری اقتصادی و اجتماعی محدوده ژئوپارک اهمیت قابل توجهی داشت.
افزایش سفر به ارس در مقایسه با برخی مقاصد کشور
نجفزاده با اشاره به شرایط متفاوت ارس نسبت به بسیاری از مقاصد گردشگری کشور افزود: در دورهای که برخی مناطق با کاهش محسوس سفر و محدودیتهای گردشگری روبهرو بودند، ارس به دلیل مجموعهای از عوامل از جمله موقعیت جغرافیایی، زیرساختهای خدماتی، بازارهای خرید، برنامههای مناسبتی و دسترسی قابل قبول، توانست بخشی از تقاضای سفر داخلی را جذب کند.
وی اظهار داشت: با وجود فضای عمومی ناشی از بحران، منطقه آزاد ارس و ژئوپارک جهانی ارس تلاش کردند روند ارائه خدمات به گردشگران را حفظ کنند و از ظرفیتهای موجود برای تداوم فعالیتهای گردشگری بهره بگیرند.
مدیر اداره ژئوپارک جهانی یونسکو ارس تأکید کرد: البته این موضوع به معنای نبود تأثیر منفی بحران بر برنامهها نیست، بلکه نشان میدهد ارس در مقایسه با برخی مقاصد، وضعیت متفاوتی را تجربه کرد و توانست با استفاده از مزیتهای منطقهای خود، بخشی از جریان گردشگری را حفظ و حتی در برخی دورهها افزایش دهد.
ارزیابی دورهای ژئوپارک ارس به شهریور موکول شد
مدیر اداره ژئوپارک جهانی یونسکو ارس در ادامه با اشاره به روند ارزیابی دورهای ژئوپارکهای جهانی گفت: بر اساس ضوابط شبکه جهانی ژئوپارکها، ژئوپارکهای عضو هر چهار سال یکبار برای تمدید عضویت در شبکه جهانی ژئوپارکهای یونسکو مورد ارزیابی قرار میگیرند.
نجفزاده افزود: ژئوپارک جهانی ارس نیز برای نوبت ارزیابی خود در خرداد ۱۴۰۵ آماده شده بود و برنامهریزیهای لازم برای حضور ارزیابان، تکمیل مستندات، ارائه گزارش عملکرد و هماهنگی با بخشهای مختلف انجام شده بود.
وی ادامه داد: با وجود این آمادگی، حضور ارزیابان برای انجام فرآیند ارزیابی و تمدید عضویت در شبکه جهانی ژئوپارکها، تحت تأثیر شرایط اخیر، فعلاً به شهریورماه موکول شده است.
مدیر اداره ژئوپارک جهانی یونسکو ارس تأکید کرد: تعویق زمان ارزیابی به معنای توقف فعالیتهای ژئوپارک نیست. مدیریت ژئوپارک ارس همچنان برنامههای مرتبط با آمادهسازی، تکمیل مستندات، هماهنگیهای اجرایی، حفاظت از ژئوسایتها، ارتباط با جوامع محلی و استمرار فعالیتهای آموزشی و ترویجی را دنبال میکند.
وی افزود: مدیریت ژئوپارک ارس در سال گذشته با اجرای برنامهها و رویدادهای مختلف و جمعبندی عملکرد خود در بازه زمانی ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، گزارشهایی از اقدامات انجامشده، دستاوردها و برنامههای مدیریتی خود را به مراجع بالادستی و شبکه جهانی ژئوپارکها ارائه کرده است.
نجفزاده گفت: با این حال، برخی برنامهها و رویدادهای پیشبینیشده برای ماههای اخیر، همانند بسیاری از دستگاههای اجرایی و نهادهای دولتی، تحت تأثیر شرایط حاکم بر کشور لغو شد یا به زمان دیگری موکول شد.
وی خاطرنشان کرد: مسیر اصلی ژئوپارک ارس در حوزه حفاظت، آموزش، توسعه گردشگری پایدار، تقویت مشارکت جوامع محلی و آمادهسازی برای ارزیابی یونسکو ادامه دارد و تلاش میشود این ژئوپارک جایگاه خود را در شبکه جهانی ژئوپارکها حفظ و تقویت کند.
طبس؛ خسارتهای مستقیم محدود، پیامدهای غیرمستقیم گستردهتر
مدیر ژئوپارک جهانی یونسکو طبس نیز در تشریح وضعیت این ژئوپارک در جریان بحران اخیر گفت: ژئوپارک جهانی طبس با برخی خسارتهای محدود و پراکنده مواجه شد، اما این خسارتها تأثیر قابل توجهی بر ژئوسایتها، زیرساختهای اصلی، ارزشهای زمینشناسی و عملکرد مدیریتی ژئوپارک نداشت.
«وصال یحیی شیبانی
»اظهار داشت: آنچه بیش از همه بر ژئوپارک جهانی طبس اثر گذاشت، پیامدهای غیرمستقیم ناشی از شرایط بحرانی بود؛ پیامدهایی که بهطور مشخص بخش گردشگری، سفرهای آموزشی و پژوهشی، طبیعتگردی، زمینگردشگری و اقتصاد محلی منطقه را تحت تأثیر قرار داد.
وی افزود: در طول دوره بحران، محدودیتها و اختلالات ایجادشده در شبکه حملونقل کشور، بهویژه لغو یا کاهش پروازها، محدودیت در جابهجایی مسافران و کاهش سفرهای بینشهری، موجب افت محسوس تعداد گردشگران ورودی به منطقه شد.
مدیر ژئوپارک جهانی یونسکو طبس ادامه داد: بسیاری از تورهای گردشگری، برنامههای بازدید، سفرهای آموزشی و پژوهشی، برنامههای طبیعتگردی و زمینگردشگری که برای این منطقه پیشبینی شده بود، لغو شد یا به زمان دیگری موکول شد. این مسئله بر روند بازدید از ژئوسایتها و فعالیت فعالان گردشگری منطقه اثر گذاشت.
شیبانی گفت: فضای روانی ناشی از بحران و افزایش نگرانیهای عمومی نیز در کاهش سفرها نقش مهمی داشت. در چنین شرایطی، بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی از انجام سفرهای غیرضروری خودداری کردند و همین موضوع به کاهش بازدید از ژئوپارک جهانی طبس منجر شد.
وی تأکید کرد: کاهش گردشگری در ژئوپارک طبس صرفاً به معنای کم شدن تعداد بازدیدکنندگان نیست، بلکه این مسئله بر زنجیرهای از کسبوکارهای محلی و خدمات وابسته به گردشگری تأثیر میگذارد.
اقتصاد محلی طبس زیر سایه کاهش سفر
مدیر ژئوپارک جهانی یونسکو طبس با اشاره به پیامدهای اقتصادی کاهش سفر در این منطقه گفت: افت فعالیتهای گردشگری بر اقامتگاههای بومگردی، راهنمایان گردشگری، فعالان صنایعدستی، مراکز پذیرایی، ارائهدهندگان خدمات محلی، حملونقل گردشگری و سایر مشاغل وابسته اثر گذاشت.
شیبانی اظهار داشت: ژئوپارکها بر پایه پیوند میان میراث طبیعی، جامعه محلی و توسعه پایدار شکل گرفتهاند و هرگونه کاهش در جریان گردشگری، میتواند درآمد و فعالیت اقتصادی جوامع محلی را کاهش دهد.
وی افزود: در ژئوپارک طبس، بسیاری از ظرفیتهای گردشگری با مشارکت مستقیم مردم محلی، راهنمایان بومی، صاحبان اقامتگاهها و فعالان فرهنگی و اقتصادی منطقه پیوند خورده است. بنابراین افت سفر میتواند بر پایداری اقتصادی این گروهها اثرگذار باشد و ضرورت برنامهریزی برای بازیابی گردشگری در دوره پسابحران را افزایش دهد.
مدیر ژئوپارک جهانی یونسکو طبس ادامه داد: برخی برنامههای آموزشی، ترویجی و همکاریهای ملی و بینالمللی ژئوپارک جهانی طبس نیز به دلیل شرایط حاکم بر کشور با تأخیر یا تغییر در زمانبندی اجرا مواجه شد.
وی با این حال تأکید کرد: فعالیتهای حفاظتی، مدیریتی و اجرایی ژئوپارک بدون وقفه ادامه یافت و ارتباط این مجموعه با جوامع محلی و شبکه جهانی ژئوپارکهای یونسکو حفظ شد.
شیبانی تصریح کرد: در مجموع، هرچند ژئوپارک جهانی یونسکو طبس آسیبهای مستقیم محدودی را تجربه کرد، اما عمده پیامدهای بحران برای این مجموعه در قالب آثار غیرمستقیم و موقتی بروز یافت؛ آثاری که بیشتر ناشی از اختلال در حملونقل، لغو پروازها، کاهش سفرها و افت فعالیتهای گردشگری بود و نه آسیب به ظرفیتها، ارزشها و میراث طبیعی ژئوپارک.
تفاوت تجربه سه ژئوپارک ایران در بحران اخیر
بررسی اظهارات مدیران و کارشناسان ژئوپارکهای جهانی ایران نشان میدهد که سه ژئوپارک قشم، ارس و طبس در جریان بحران اخیر تجربهای یکسان نداشتند و هر یک با نوع متفاوتی از پیامدها روبهرو شدند.
در قشم، اهمیت بینالمللی ژئوپارک و جایگاه آن در شبکه جهانی ژئوپارکها سبب شد اخبار مربوط به احتمال آسیب به این جزیره، واکنش و پیگیری جامعه علمی جهان را به دنبال داشته باشد. این واکنش نشان داد که ثبت جهانی میتواند توجه فرامرزی به وضعیت میراث طبیعی ایران ایجاد کند.
در ارس، با وجود شرایط نگرانکننده منطقهای و اثرات عمومی بحران بر گردشگری کشور، مدیریت ژئوپارک با همکاری سازمان منطقه آزاد ارس توانست روند فعالیتها را حفظ کند و این منطقه حتی با افزایش حضور گردشگران داخلی و خارجی روبهرو شد. همچنین با وجود تعویق ارزیابی یونسکو، روند آمادهسازی و ارائه گزارش عملکرد ژئوپارک ادامه یافت.
در طبس، خسارتهای مستقیم محدود و پراکنده بود و به ژئوسایتها، زیرساختهای اصلی و ارزشهای زمینشناسی آسیب جدی وارد نشد؛ اما کاهش پروازها، اختلال در حملونقل، لغو تورها، کاهش سفرهای بینشهری و نگرانیهای عمومی، گردشگری و اقتصاد محلی منطقه را تحت تأثیر قرار داد.
ژئوپارکها؛ از حفاظت میراث زمینشناختی تا تابآوری جوامع محلی
کارشناسان حوزه ژئوپارک معتقدند تجربه اخیر نشان داد که ژئوپارکها فقط مجموعهای از پدیدههای زمینشناختی یا جاذبههای طبیعی نیستند، بلکه نظامی چندلایه از حفاظت، آموزش، گردشگری پایدار، اقتصاد محلی، مشارکت اجتماعی و ارتباطات بینالمللی را شکل میدهند.
در چنین چارچوبی، بحرانها میتوانند هم بهصورت مستقیم و هم غیرمستقیم بر ژئوپارکها اثر بگذارند. آسیب مستقیم ممکن است متوجه ژئوسایتها، مسیرهای دسترسی، زیرساختها یا چشماندازهای طبیعی شود؛ اما آثار غیرمستقیم، مانند کاهش سفر، لغو برنامههای آموزشی و پژوهشی، افت درآمد جوامع محلی، کاهش فعالیتهای خدماتی و اختلال در همکاریهای بینالمللی نیز میتواند برای مدیریت ژئوپارکها چالشبرانگیز باشد.
از این منظر، تداوم فعالیتهای حفاظتی، حفظ ارتباط با جوامع محلی، ارائه گزارشهای مستند به شبکه جهانی ژئوپارکها، برنامهریزی برای بازیابی گردشگری و تقویت تصویر ایمن و واقعی از مقاصد ژئوگردشگری، از مهمترین اقداماتی است که میتواند تابآوری ژئوپارکها را در دورههای بحرانی افزایش دهد.
لزوم برنامهریزی برای دوره پسابحران
با توجه به آثار متفاوت بحران اخیر بر ژئوپارکهای جهانی ایران، به نظر میرسد برنامهریزی برای دوره پسابحران باید یکی از اولویتهای اصلی در مدیریت این مناطق باشد. این برنامهریزی میتواند شامل بازاریابی مجدد گردشگری، حمایت از کسبوکارهای محلی، تقویت آموزش و ترویج، توسعه مسیرهای ایمن گردشگری، بهروزرسانی مستندات مدیریتی و توسعه همکاریهای بینالمللی باشد.
در ژئوپارکهایی مانند طبس که بیشترین آسیب را از کاهش سفر و افت فعالیتهای گردشگری تجربه کردهاند، حمایت از اقامتگاههای بومگردی، راهنمایان گردشگری، فعالان صنایعدستی و خدمات محلی اهمیت بیشتری دارد.
در ژئوپارک ارس نیز استمرار روند آمادهسازی برای ارزیابی یونسکو و حفظ کیفیت خدمات گردشگری میتواند به تثبیت جایگاه این منطقه در شبکه جهانی ژئوپارکها کمک کند. در قشم نیز مستندسازی دقیق وضعیت ژئوسایتها و ارتباط فعال با شبکه جهانی ژئوپارکها، میتواند نقش مهمی در تقویت پشتوانه بینالمللی این ژئوپارک داشته باشد.
ژئوپارکهای جهانی ایران در شبکه یونسکو
ژئوپارکها یا زمینپارکها مناطقی دارای میراث زمینشناختی با اهمیت بینالمللی هستند که بر پایه چهار محور اصلی حفاظت، آموزش، توسعه پایدار و مشارکت جوامع محلی مدیریت میشوند.
سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد، یونسکو، نهاد ناظر بر ثبت، ارزیابی و تأیید این مناطق در سطح جهانی است.
ایران در حال حاضر دارای سه ژئوپارک ثبتشده در شبکه جهانی ژئوپارکهای یونسکو است.
ژئوپارک جهانی قشم بهعنوان نخستین ژئوپارک خاورمیانه، با پدیدههای شاخصی همچون دره ستارهها، جنگلهای حرا، چشماندازهای فرسایشی، سواحل، غارها و ظرفیتهای فرهنگی و بومی، از مهمترین پهنههای زمینشناختی و گردشگری ایران به شمار میرود.
ژئوپارک جهانی ارس در شمال غرب کشور و محدوده منطقه آزاد ارس قرار دارد و به دلیل برخورداری از چشماندازهای طبیعی، تنوع زمینشناختی و زیستی، ظرفیتهای فرهنگی، موقعیت مرزی و دسترسی به بازارهای متنوع گردشگری، جایگاه ویژهای در میان ژئوپارکهای کشور دارد.
ژئوپارک جهانی طبس نیز در استان خراسان جنوبی واقع شده و با گسترهای وسیع از بیابانها، درهها، سازندهای زمینشناختی، چشماندازهای کویری و ظرفیتهای علمی و زمینگردشگری، یکی از مهمترین مقاصد ژئوتوریسم ایران و از پهنههای ارزشمند زمینشناسی کشور محسوب میشود.
ثبت این مناطق در شبکه جهانی ژئوپارکهای یونسکو، آنها را از محدودههایی صرفاً جغرافیایی فراتر برده و به بخشی از میراث طبیعی و زمینشناختی مورد توجه جامعه جهانی تبدیل کرده است؛ جایگاهی که در شرایط بحران میتواند به افزایش حساسیت، نظارت و حمایت بینالمللی از میراث طبیعی ایران کمک کند.
