تبریز چقدر برای جبران فقر فضای سبز هزینه میکند؟
یازاکو- تبریز طی سالهای اخیر برای توسعه فضای سبز شهری منابع قابلتوجهی اختصاص داده است؛ بهطوری که بر اساس دادههای اعلامشده در گزارشی از خبرگزاری مهر، مجموع سرمایهگذاری در توسعه فضای سبز شهر در دوره ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ به ۲ هزار و ۹۰۵ میلیارد تومان رسیده است. در بودجه پیشنهادی سال ۱۴۰۵ شهرداری تبریز نیز ردیف «احداث، توسعه و نگهداری پارکها» نسبت به سال قبل ۲۰۱ درصد افزایش یافته است. با این حال، گزارشهای شهری همچنان از پایین بودن فضای سبز مفید و توزیع نامتوازن آن در تبریز حکایت دارند.
به گزارش یازاکو، جعفر ساعینیا_ فضای سبز یکی از حوزههایی است که مدیریت شهری تبریز در سالهای اخیر سرمایهگذاری بیشتری را به آن اختصاص داده است؛ موضوعی که با توجه به وضعیت فضای سبز شهر، صرفاً یک انتخاب زیباسازی نیست و میتواند بخشی از نیازهای زیستمحیطی و خدمات عمومی شهر را پاسخ دهد.
بر اساس گزارشی که ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ خبرگزاری مهر منتشر کرده، سرمایهگذاری در فضای سبز شهری تبریز در دوره چهارم مدیریت شهری ۲۱۷ میلیارد تومان بوده و در دوره پنجم با رشد ۶۱ درصدی به ۳۵۰ میلیارد تومان رسیده است. همین گزارش میگوید در دوره ششم مدیریت شهری، یعنی بازه ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴، مجموع سرمایهگذاری در توسعه فضای سبز ۲ هزار و ۹۰۵ میلیارد تومان بوده است.
این ارقام نشان میدهد فضای سبز در سیاست سرمایهگذاری شهری تبریز جایگاه پررنگتری پیدا کرده است. البته باید توجه داشت که ارقام فوق، اعداد اعلامشده در گزارش مهر بر پایه دادههای عملکرد مدیریت شهری هستند و نباید آنها را بدون دسترسی به صورتهای مالی و گزارش تفریغ بودجه، معادل هزینه قطعی و حسابرسیشده دانست.
روند افزایش اعتبارات در سال ۱۴۰۵ نیز ادامه پیدا کرده است. بر اساس گزارش خبرگزاری تسنیم در ۵ بهمن ۱۴۰۴ درباره لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ شهرداری تبریز، بودجه پیشنهادی شهرداری و مجموعههای وابسته ۵۵ هزار میلیارد تومان اعلام شده و شهردار تبریز گفته است ردیف «احداث، توسعه و نگهداری پارکها» نسبت به سال ۱۴۰۴ ۲۰۱ درصد افزایش یافته است.
با این حال، رشد هزینهها و سرمایهگذاری به معنای پایان مسئله فضای سبز تبریز نیست. بر اساس گزارشی که ۲۶ اوت ۲۰۲۴ در آناج منتشر شده، سرانه مفید فضای سبز در شهر تبریز کمتر از ۵ مترمربع عنوان شده و در همان گزارش بر ضرورت مکانیابی و احداث فضاهای سبز در داخل شهر و لبههای آن تأکید شده است.
همین تفاوت میان «فضای سبز موجود» و «فضای سبز مفید و قابل استفاده» اهمیت زیادی دارد. ممکن است مجموع مساحت فضای سبز یک شهر با احتساب انواع پهنههای سبز عدد قابلتوجهی باشد، اما این عدد الزاماً به معنای دسترسی برابر شهروندان محلههای مختلف به پارک و فضای سبز نیست.
از طرف دیگر، توسعه فضای سبز فقط هزینه احداث ندارد. نگهداری، آبیاری و تأمین زیرساخت آب نیز بخشی از هزینه واقعی فضای سبز شهری است. در گزارشی که ۲۵ آوریل ۲۰۲۳ نصر نیوز منتشر کرده، سرپرست وقت سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری تبریز گفته بود فضای سبز شهری تبریز سالانه به حدود ۱۱ میلیون مترمکعب آب نیاز دارد.
بنابراین توسعه فضای سبز در تبریز یک تصمیم صرفاً عمرانی نیست؛ یک تعهد مالی بلندمدت نیز ایجاد میکند. هر پارک جدید پس از افتتاح باید آبیاری، نگهداری و تجهیز شود و این هزینهها در سالهای بعد نیز ادامه پیدا میکنند.
از همین منظر، مسئله اصلی اقتصاد فضای سبز تبریز فقط این نیست که شهرداری چقدر هزینه میکند؛ بلکه این است که این منابع با چه الگویی هزینه میشوند. سرمایهگذاری در مناطقی که از کمبود فضای سبز رنج میبرند، میتواند اثر اجتماعی بیشتری نسبت به توسعه فضاهای سبز در مناطقی داشته باشد که از قبل دسترسی مناسبتری دارند.
بودجه سال ۱۴۰۵ نیز بر «توسعه فضای سبز و پارکهای محلهای» و توجه به مناطق کمبرخوردار تأکید کرده است. بنابراین اگر این رویکرد در تخصیص منابع نیز دنبال شود، میتوان انتظار داشت بخشی از سرمایهگذاریهای جدید مستقیماً به کاهش شکاف دسترسی محلههای مختلف به فضای سبز کمک کند.
آمارهای موجود نشان میدهد شهرداری تبریز در سالهای اخیر منابع بیشتری را به فضای سبز اختصاص داده است؛ ۲ هزار و ۹۰۵ میلیارد تومان سرمایهگذاری اعلامشده در دوره ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ و رشد ۲۰۱ درصدی ردیف احداث، توسعه و نگهداری پارکها در لایحه بودجه ۱۴۰۵، نشانه همین تغییر رویکرد است.
اما سنجش موفقیت این سیاست را نباید فقط با تعداد پارکهای ساختهشده یا میزان اعتبار اختصاصیافته انجام داد. معیار مهمتر این است که این منابع تا چه اندازه فضای سبز مفید، قابلدسترسی و متوازن برای شهروندان ایجاد کردهاند و آیا توسعه جدید با محدودیتهای آبی و هزینههای نگهداری شهر سازگار است یا نه.
