چرا جوانان خداآفرین هنوز مهاجرت میکنند؟
یازاکو- با وجود برخورداری خداآفرین از ظرفیتهایی مانند سد بزرگ، شبکههای آبیاری، اراضی حاصلخیز، مرز بینالمللی، شیلات، دامداری و گردشگری، مهاجرت جوانان همچنان یکی از مهمترین چالشهای این شهرستان است. پرسش اساسی اینجاست که چرا منطقهای با این حجم از منابع طبیعی و اقتصادی هنوز نتوانسته اشتغال پایدار و انگیزه ماندن را برای نسل جوان فراهم کند؟
به گزارش یازاکو، جعفر ساعینیا_ طی سالهای اخیر، اجرای طرحهای توسعهای مانند شبکه پایاب سد خداآفرین، توسعه اراضی کشاورزی و حمایت از طرحهای اشتغال روستایی در دستور کار قرار گرفته است، اما فاصله میان ظرفیتهای بالقوه و فرصتهای واقعی اشتغال همچنان محسوس است. بخش عمده اقتصاد شهرستان بر کشاورزی سنتی استوار است و صنایع تبدیلی، بستهبندی، فرآوری محصولات کشاورزی و واحدهای صنعتی کوچک متناسب با ظرفیت تولید رشد نکردهاند. در نتیجه، بسیاری از جوانان تحصیلکرده یا جویای کار، آینده شغلی خود را در شهرهای بزرگتر جستوجو میکنند.
کارشناسان توسعه روستایی معتقدند که مهاجرت تنها نتیجه کمبود شغل نیست؛ مجموعهای از عوامل مانند محدود بودن درآمد، کمبود امکانات آموزشی، فرهنگی و رفاهی، ضعف حملونقل و نبود چشمانداز روشن برای پیشرفت حرفهای، تصمیم جوانان برای ترک زادگاه را تقویت میکند. مطالعات انجامشده در مناطق روستایی کشور نیز نشان میدهد اشتغال پایدار، سطح درآمد و کیفیت خدمات عمومی از مهمترین عوامل ماندگاری جوانان در روستاها هستند.
در چنین شرایطی، توسعه کشاورزی بهتنهایی پاسخگوی نیاز بازار کار نیست. آنچه خداآفرین به آن نیاز دارد، تکمیل زنجیره ارزش اقتصادی است؛ از ایجاد صنایع فرآوری و سردخانهها گرفته تا توسعه شیلات، گردشگری، خدمات مرزی و حمایت از سرمایهگذاری بخش خصوصی. در غیر این صورت، حتی افزایش تولید محصولات کشاورزی نیز نمیتواند مانع خروج سرمایه انسانی از شهرستان شود.
خداآفرین امروز بیش از آنکه با کمبود ظرفیت اقتصادی روبهرو باشد، با کمبود فرصتهای شغلی متناسب با این ظرفیتها مواجه است. اگر برنامههای توسعهای بتوانند منابع طبیعی و زیرساختهای موجود را به اشتغال پایدار و درآمد مولد تبدیل کنند، شاید بتوان روند مهاجرت جوانان را متوقف کرد؛ اما در غیر این صورت، خطر خالی شدن تدریجی روستاها از نیروی کار جوان همچنان پابرجا خواهد بود.
