آئدس در استان اردبیل، خطر بیخ گوش سهلانگاران
پشه آئدس که میتواند ناقل چندین بیماری خطرناک و کشنده باشد، در چند سال اخیر در نقاط مختلف استان اردبیل نیز مشاهده شده و افزایش آگاهی عمومی و مشارکت شهروندان در حذف محلهای تکثیر این پشه بهترین راه پیشگیری و مقابله است.
به گزارش یازاکو به نقل از ایرنا، آئدس آلبوپیکتوس یک گونه از پشهها است که از نظر ظاهری به واسطه علایم سیاه و سفید قابل توجهی که روی بدن و پاهای خود دارد، از سایر پشهها متمایز است و برخلاف دیگر گونه ها که شبها فعالتر هستند، اوج گزش آئدس در اوایل صبح و پیش از غروب آفتاب میباشد.
آئدس به خودی خود عامل و ناقل بیماری نیست و گزش این پشه در ۸۰ درصد موارد هیچ آسیب و خطری ایجاد نمیکند؛ انتقال بیماری تنها به واسطه پشههای آلوده به انگل صورت میگیرد که میتواند به ابتلا به بیماریهای خطرناکی همچون تب دنگی، تب زرد، ویروس زیکا و چیکونگونیا منجر شود.
پشه آئدس که ابتدا در مناطق مدارگان و جنبمدارگان یافت میشد، اکنون در همه قارهها به جز قطب جنوب یافت میشود و در ایران بیشترین فراوانی آن پیشتر مربوط به استانهای جنوبی بود اما در پی کمتوجهی به هشدارها پای آن به تدریج به نقاط شمالی کشور هم باز شد.
این پشه تابستان ۱۴۰۳ برای نخستین بار در شهرستان بیلهسوار از توابع استان اردبیل مشاهده گردید و سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۰ مورد صید آئدس در اسدکندی از توابع شهرستان اصلاندوز انجام شد که به گفته سعید صادقیه اهری، معاون بهداشت رییس دانشگاه علوم پزشکی اردبیل هیچ یک از پشههای صید شده، آلوده به بیماری نبودند و زمینه انتقال بیماری را به افراد فراهم نکردند.
امسال هم بر اساس رصد مستمر تیمهای حشرهشناسی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل و شبکههای بهداشت و درمان شهرستانها پشه مهاجم آئدس تا کنون تنها در شهرستانهای بیلهسوار و اصلاندوز شناسایی شده و اقدامهای کنترلی با مشارکت سازمانهای مرتبط با این موضوع در حال اجرا است.
به گفته متخصصان البته در صورت گزش پشه تنها در پنج درصد افراد علایم خفیف بروز پیدا میکند، در یک درصد نیز با ایجاد شوک و یا خونریزی میتواند به مرگ منجر شود و تا کنون هیچ موردی از ابتلای انسانی به تب دنگی در استان اردبیل گزارش نشده است اما با حاکم شدن موج گرما در استان، احتمال تکثیر آن میتواند افزایش یابد.
علایم شایع بیماری تب دنگی شامل سر درد، درد پشت چشم و فشارهای عضلانی در کنار علایم پوستی، گوارشی و تب بالا است و افرادی که در معرض گزش آئدس و بروز چنین علایمی قرار میگیرند، باید برای درمان و مراقبت تخصصی در اولین فرصت به مرکزهای بهداشتی و درمانی مراجعه کنند.
بیماری ناشی از گزش آئدس واکسن و درمان قطعی ندارد
به دلیل نبود واکسن موثر و درمان قطعی بیماریهایی که از گزش آئدس ناقل انتقال مییابد، پیشگیری و کنترل جمعیت این پشه اهمیتی حیاتی دارد؛ زیرا در صورت اپیدمی شدن بیماریای مانند تب دانگی، خطر کشندگی آن به دلیل نبود واکسن و درمان قطعی میتواند تا ۵۰ درصد افزایش یابد.
اهمیت موضوع از این رو است که اگرچه تب دنگی جزو بیماریهای ویروسی به شمار میرود که در مناطق گرمسیری شایعتر است، اما در صورت گرمای هوا و انتقال آئدس به سایر نقاط، این پشه به عنوان عامل اصلی انتقال بیماری در دمای زیر صفر هم از بین نمیرود.
بر همین اساس است که رعایت موارد مرتبط با بهداشت فردی و بهداشت محیط به ویژه در مناطق مسکونی و حاشیه شهرها میتواند نقش موثری در جلوگیری از تکثیر آئدس ایفا کند که از جمله آن میتوان به شناسایی و سمپاشی کانونهای آلوده اشاره داشت.
محل زندگی و تخمگذاری آئدس بیشتر نقاط مرطوب و تاریک از جمله کیسههای زباله و یا لاستیکهای رها شده در طبیعت است که احتمال جمع شدن آب باران در آنها وجود دارد؛ همچنین آبشخور حیوانها، زیرگلدانیها، ظرفهای کوچک نگهداری آب که به طور معمول زیر کولرها یا سیستمهای خنک کننده قرار داده میشود، از جمله نقاط محبوب این پشه است.
با توجه به الگوی تکثیر و زندگی آئدس، پیشگیری بهترین راه محسوب میگردد و تخلیه منظم ظرفهای نگهدارنده آب، جلوگیری از تجمع آب در حیاط و باغچه، جمعآوری لاستیکها و ظرفهای بلا استفاده و مدیریت صحیح پسماندها میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش جمعیت این پشه ایفا کند.
متخصصان همچنین استفاده از لباسهای آستین بلند و رنگ روشن، بهکارگیری مواد دورکننده حشرهها، استفاده از پشهبند به هنگام خواب، نصب توری بر روی پنجرهها و دربها را از مهمترین راهکارهای محافظت فردی در برابر گزش پشه آئدس عنوان میکنند.
پشهها در مجموع یکی از عاملهای گسترش تهدیدهای زیستی به شمار میروند و آئدس هم یکی از گونههای خطرآفرین است که به دلیل سازگاری با اقلیم، در صورت آلوده بودن میتواند با تخمگذاری ویروس را به نسل بعد از خود نیز منتقل کند.
