سگهای ولگرد و تهدید بهداشت عمومی مراغه
معضل سگهای ولگرد و بلاصاحب از چالشهای پیچیده و چندوجهی مدیریت شهری است که سلامت فردی، بهداشت عمومی و محیطزیست شهرها را به شدت تهدید میکند و آمارهای تکان دهنده از آسیبهای حیوان گزیدگی لزوم برنامه ریزی فوری برای مقابله با آن را ضروری می نماید.
به گزارش یازاکو به نقل از ایرنا، خطر سلامت و بهداشت عمومی از مهمترین نگرانی های شهروندان مراغه ای به دلیل ازدیاد روزافزون سگ های ولگرد در معابر و خیابان های شهر است که احتمال انتقال بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان مانند هاری را تشدید می کند؛ بیماری کشنده ای که در صورت عدم درمان به موقع پس از گزیدگی، میتواند منجر به مرگ فرد شود.
رژه گله ای سگ های ولگرد در شبانه روز، امنیت جانی و روانی شهروندان مراغه ای را بر هم زده و انتشار اخبار گزش سگها موجب ایجاد رعب و وحشت در بین کودکان و سالمندان شده است که می تواند سلامت روحی شهروندان را نیز دچار چالش کند.
تغذیه دستی و غذا دادن غیر اصولی شهروندان از جمله دلایل اصلی ازدیاد جمعیت سگ های ولگرد است که این رویه طی سال های اخیر در محیطهای شهری بیشتر به چشم می خورد و باعث ماندگاری آنها در شهر، افزایش نرخ زاد و ولد و تغییر رفتار غریزی سگ میشود.
بر همین اساس آگاه سازی عمومی و ارایه تذکرهای بهداشتی و توصیه های سلامت عمومی به شهروندان از سوی مدیریت های شهری، مراکز بهداشتی و درمانی و نهادهای متولی فرهنگی امری لازم و ضروری است که در این میان رسانه ها می توانند نقش تعیین کننده و اثرگذاری ایفا کنند.
البته نباید از نظر دور داشت که مدیریت ناقص پسماند شهری، وجود زبالههای شهری و عدم مدیریت صحیح دفع پسماند می تواند منبع غذایی در دسترس و پایداری برای این حیوانات فراهم کند که منجر به راحتی حیوان و ماندگاری آنها ر محیط های شهری خواهد شد.
با توجه به شکست شیوه های سنتی مثل جمعآوری و معدومسازی جمعیت سگ ها در شهرها، باید از روشهای نوین شمل عقیمسازی، واکسیناسیون و رهاسازی استفاده شود که البته به دلیل هزینههای بالای آن، این روش ها نیز شای نتیجهبخش نباشد.
گزارش اخیر کارگروه سلامت و امنیت غذایی دانشکده علوم پزشکی مراغه حاوی مطالب و آمارهایی از آخرین وضعیت حیوان گزیدگی و به خصوص تهاجم سگ های ولگرد در این شهرستان است که می تواند هشداری برای مدیران شهری و شهروندان باشد تا نسبت به این موضوع مهم بهداشت عمومی توجه بیش از پیشی داشته باشند.
در آغاز این گزارش آمده است: هاری یک بیماری حاد ویروسی و یکی از مهمترین و قدیمیترین بیماریهای قابل انتقال از حیوان به انسان است و اهمیت بیماری به دلایل میزان کشندگی بالا (صد در صد)، افزایش روند موارد حیوانگزیدگی در جوامع مختلف، تلفات و خسارات اقتصادی در دامها می باشد.
ویروس هاری از زخم های ناشی از حمله حیوان هار وارد بدن شده و از طریق گاز گرفتن به حیوان دیگر یا به انسان ها منتقل می گردد و در صورت ظهور علائم هاری، درمان امکان ندارد و مرگ این بیماران حتمی است.
ناقل اصلی هاری سگ سانان وحشی و بسیاری از حیوانات وحشی خانواده سگ سانان از جمله سگ، روباه، گرگ و شغال هستند، اما ۸۰ درصد موارد هار گزیدگی در ایران توسط سگ ها صورت می گیرد.
بر اساس گزارش فوق، تعداد حیوان گزیدگی در شهرستان مراغه طی سال گذشته با افزابش ۲۰ درصدی نسبت به سال ۱۴۰۳ همراه بوده است، در حالیکه طبق برنامه ریزی ها باید این آمار با کااهش ۱۵ درصدی همراه می شد که نه تنها این هدف محقق نشد، بلکه به دلیل افزایش جمعیت سگ های ولگرد، آمار به افزایش ۲۰ درصدی نیز رسید.
نمودار فوق نشان می دهد در ۱۰ سال اخیر روند صعودی در بروز حیوان گزیدگی و همچنین تعداد بیماران را شاهدیم؛ به گونه ای که در سال ۱۳۹۵ تعداد ۱۹۸ مورد بروز حیوان گزیدگی در مراغه ثبت شده بود که این رقم در سال ۱۴۰۴ به عدد ۴۹۷ مورد رسید و تعداد بیماران نیز در سال ۱۳۹۵ ۵۲۷ نفر بود که این آمار نیز در سال گذشته به عدد یکهزار و ۳۵۹ نفر افزایش پیدا کرد.
فهرست
خرداد و تیر بیشترین میزان حیوان گزیدگی/ سبقت مراکز شهری از مناطق روستایی
گزارش کارگروه سلامت و امنیت غذایی دانشکده علوم پزشکی مراغه حاکی است، ماه های خرداد و تیر هر سال و به خصوص در چهار سال اخیر بیشترین میزان حیوان گزیدگی در این شهرستان ثبت شده است و ماه های اردیبهشت، مرداد و شهریور در رده های بعدی این فهرست قرار دارند.
برخلاف سال های گذشته که بیشترین میزان حیوان گزیدگی در مناطق روستایی مراغه اتفاق می افتاد، در دهه اخیر این معادله برهم خورده و مراکز شهری با ۵۵ درصد کل حوادث مربوط به حیوان گزیدگی، از مناطق روستایی پیش افتاده است.
همچنین در این وقایع مردان با ۷۵ درصد بیشتر از بانوان مراغه ای آسیب حیوان گزیدگی دیده اند.
نقطه تکان دهنده آمارهای منتشره از سوی دانشکده علوم پزشکی مراغه آسیب ۹ درصدی کودکان و ۱۶ درصدی زنان خانه دار از سوی سگ های مهاجم است که نشان دهنده افزایش آسیب پذیری روحی و روانی خانوارها در سال های آتی است.
بر این اساس ۲۴ درصد آسیب دیدگان حیوان گزیدگی در مراغه را صاحبان مشاغل آزاد، ۲۱ درصد را دانش آموزان و ۲۱ درصد را دامداران و کشاورزان شامل می شود.
کدام مناطق مراغه مستعد سگ گزیدگی است؟
کارگروه سلامت و امنیت غذایی دانشکده علوم پزشکی مراغه فهرستی از مناطق روستایی و مراکز شهری مستعد برای حیوان گزیدگی تهیه کرده است که برای آگاهی عمومی و اطلاع رسانی می تواند موثر باشد.
در این فهرست محلاتی همچون هاشم آباد، شهپوری، شمیران، امین نیا، مرزپور، رازی، میکائیل آباد و سراه مسجد در محیط شهری مراغه و روستاهای داش آتان، علویان، کهجوق، خداجو، کرم جوان، طالیب خان، گل تپه و ورجوی از مراکز اصلی تجمع سگ های ولگرد و محل حیوان گزیدگی اعلام شده است.
طبق اعلام دانشکده علوم پزشکی مراغه، ۸۳ درصد از حیوان گزیدگی های این شهرستان ناشی از تهاجم سگ، ۱۵ درصد گربه و ۲ درصد نیز سایر بوده است.
با توجه به گستردگی حیوان گزیدگی و افزایش جمعیت سگ های ولگرد و بدون صاحب، شهرداری مراغه در نشستی کارشناسی و هم اندیشی میزبان شهرداریهای جنوب آذربایجان شرقی به منظور مدیریت اصولی این مسئله شهری بود که در آن معاونان و مدیران خدمات شهری شهرداریهای عجبشیر، ملکان، لیلان، نظرکهریزی، خوشه مهر، خداجو، قرهآغاج، چاراویماق، هشترود، مبارکشهر و بناب، دیدگاهها و تجربیات خود را درباره چالشهای موجود در مدیریت و کنترل جمعیت سگهای بلاصاحب و راهکارهای کاهش مخاطرات ناشی از آن مطرح کردند.
در این نشست ضمن بررسی ابعاد اجرایی و اجتماعی مدیریت سگهای بلاصاحب، بر ایجاد سازوکاری مشترک برای مدیریت و ساماندهی جمعیت سگهای بلاصاحب و ضرورت همکاری میان شهرداریهای جنوب استان تاکید شد.
حاضران با تأکید بر ضرورت همکاری منطقهای، تبادل تجربیات، بهرهگیری از ظرفیتهای اجتماعی و مردمی و هماهنگی میان دستگاههای مرتبط، ایجاد شبکهای مشترک میان شهرداریهای جنوب آذربایجانشرقی را گامی مؤثر برای دستیابی به رویکردی منسجمتر و اصولیتر در مدیریت و ساماندهی سگهای بلاصاحب دانستند.
این نشست، آغاز یک گفتوگوی منطقهای برای نزدیکتر شدن دیدگاهها و تبدیل تجربههای پراکنده به راهکارهای مشترک بود؛ رویکردی که میتواند با تداوم همکاری میان شهرداریها و بهرهگیری از ظرفیتهای اجتماعی، مسیر مدیریت هماهنگتر و مؤثرتر این مسئله را در جنوب آذربایجانشرقی هموار کند.
مبارزه با سگ های ولگرد با اقدامات جزیره ای میسر نیست
شهردار مراغه در این نشست با اشاره به اینکه محور اصلی این گردهمایی بررسی دستورالعمل اجرایی مدیریت جمعیت و ساماندهی سگهای بلاصاحب و الزامات اجرای آن است، گفت: برای اجرای دقیق این موضوع و مدیریت جمعیت سگ های شهری، باید از اقدامات جزیرهای عبور کرد.
شهرام مروتی اظهار کرد: مدیریت های شهری باید برای مقابله با این پدیده شهری، به سمت همکاری منطقهای، تبادل تجربه و طراحی راهکارهای هماهنگ و عملیاتی رفته و با فهم مشترک به نتایجی قابل قبول رسید.
وی معاونت خدمات شهری شهرداری ها را خط مقدم مواجهه با مسائل روزمره شهری عنوان و اظهار کرد: با توجه به شرای کنونی شهر و گستردگی شهرنشینی جایگاه خدمات شهری در مدیریت روزمره شهرها نیز ارتقا یافته است.
مروتی ادامه داد: خدمات شهری، پیشانی مدیریت اجرایی شهرداریهاست و نیروهای این حوزه به صورت مستقیم با بخش قابل توجهی از مسائل و نیازهای روزمره شهروندان مواجه هستند که یکی از مهمترین این مسایل مبارزه با سگ های ولگرد و بدون صاحب است.
وی موضوع پسماند را نیز از چالشهای مهم شهرها دانست و بر ضرورت توجه همزمان به اقدامات اجرایی، آموزش و اصلاح فرهنگ شهروندی برای مدیریت جمعیت سگ های بدون صاحب تأکید کرد.
مروتی افزود: جلوگیری از رهاسازی پسماند در جویها و معابر، علاوه بر کاهش آلودگیهای زیستمحیطی و بصری، میتواند از ایجاد زمینههای تجمع جوندگان و حیوانات در سطح شهر جلوگیری کرده و به مدیریت بهتر برخی مسائل شهری کمک کند.
ضرورت ورود تشکل های مردمی به مدیریت سگ های ولگرد
رییس شورای اسلامی شهر مدیریت سگ های بدون صاحب را مقوله ای چندوجهی دانست و گفت: این رسالت تنها از عهده شهرداری ها بر نمی آید و باید همه ارکان شهری اعم از شهروندان و دستگاه های اجرایی و خدماتی وارد کارزار شوند.
رضا عسگری خواستار ورود تشکل های مردمی و سمن ها برای مدیریت جمعیت سگ های ولگرد شد و با اشاره به فعالیت مناسب نهادهای مردمی، یادآور شد: با مشارکت عمومی و حضور شهروندان می توان در این زمینه به دستاوردهای مناسب رسید.
وی با تأکید بر اهمیت هماندیشی و انتقال تجربه میان مدیریتهای شهری، افزود: همکاری و تبادل تجربیات میتواند زمینهساز دستیابی به نتایج مطلوبتر در حل مسائل شهری باشد و در این میان، آموزش و مشارکت شهروندان نباید مورد غفلت قرار بگیرد، چون بدون آگاهی عمومی از آسیب های ناشی از تردد سگ های ولگرد در معابر، با اقدامات هیجانی نمی توان نتیجه گرفت.
عسگری استفاده از ظرفیت سازمانهای مردمنهاد و تشکلهای مردمی در مدیریت موضوعاتی مانند سگهای بلاصاحب را مهم خواند و بهرهگیری از ظرفیت اجتماعی و مشارکت تشکلها را یکی از مسیرهای قابل توجه برای مدیریت این مسئله دانست.
وی با اشاره به تجربه بسیاری از کشورهای پیشرفته در استفاده از ظرفیت تشکلهای اجتماعی، بهرهگیری هدفمند از توان سمنها، انجمنهای مردمی و گروههای اجتماعی را بسیار مهم برشمرد و یادآور شد: توجه به این امر میتواند در کنار اقدامات شهرداری، در حوزه آموزش، فرهنگسازی و اجرای بهتر برنامههای ساماندهی نقشآفرین باشد.
