منطقه آزاد مشترک خوی و ترکیه؛ فرصتی برای بازتعریف اقتصاد مرزی
یازاکو- راهاندازی منطقه آزاد مشترک میان خوی و ترکیه میتواند از یک طرح صرفاً مرزی به یک الگوی جدید برای توسعه تجارت، سرمایهگذاری و پیوند اقتصادی ایران و ترکیه تبدیل شود؛ مشروط بر آنکه این منطقه با رویکردی فراتر از تسهیل مبادلات مرزی طراحی و به شبکهای برای تولید، لجستیک، صادرات و جذب سرمایه تبدیل شود.
به گزارش یازاکو، جعفر ساعینیا_ منطقه آزاد مشترک خوی و ترکیه، در صورت نهایی شدن، میتواند یکی از مهمترین ظرفیتهای جدید اقتصاد مرزی ایران در شمالغرب کشور باشد. قرار گرفتن خوی در مسیر ارتباطی ایران و ترکیه و برخورداری از مرز رازی، این شهرستان را به نقطهای مناسب برای توسعه تعاملات اقتصادی میان دو کشور تبدیل کرده است.
با توجه به اینکه اقدامات قانونی و هماهنگیهای لازم از سوی ایران انجام شده و مصوبه هیئت دولت نیز برای اجرای طرح اخذ شده است، اکنون باید مسیر همکاریهای دوجانبه با هدف نهاییسازی این پروژه دنبال شود. منطقه آزاد مشترک زمانی میتواند اثرگذاری واقعی داشته باشد که از ابتدا بر اساس یک مدل اقتصادی روشن و متناسب با ظرفیتهای دو طرف طراحی شود.
این منطقه میتواند بستری برای توسعه تجارت، ایجاد مراکز لجستیکی، فرآوری و صادرات کالا، جذب سرمایهگذاری مشترک و شکلگیری زنجیرههای تولید میان ایران و ترکیه باشد. در چنین مدلی، مرز دیگر صرفاً محل عبور کالا نخواهد بود، بلکه به یک نقطه مولد ارزش اقتصادی تبدیل میشود.
در این میان، توسعه زیرساختهای مرز رازی اهمیت اساسی دارد. ایجاد پسکرانه، انتقال و ساماندهی گمرک، توسعه مسیرهای حملونقل و فراهم کردن زیرساختهای انبارداری و لجستیکی، پیشنیاز آن است که افزایش مبادلات تجاری به شکل پایدار و اقتصادی مدیریت شود. محدوده ۵۰ هکتاری ایواوغلی نیز میتواند در این چارچوب به یکی از پایههای زیرساختی توسعه تجارت منطقه تبدیل شود.
از سوی دیگر، مزیت اصلی خوی تنها در موقعیت جغرافیایی آن خلاصه نمیشود. نیروی انسانی، سرمایهگذاران و ظرفیتهای اقتصادی شهرستان میتوانند در صورت ایجاد مشوقهای مناسب، در شکلگیری فعالیتهای جدید اقتصادی نقشآفرین باشند. بنابراین سیاستگذاری منطقه آزاد باید به گونهای باشد که سرمایهگذار را از مسیرهای پیچیده اداری دور و به سمت فعالیت مولد هدایت کند.
نکته مهم دیگر، نگاه استانی به این طرح است. منطقه آزاد مشترک خوی و ترکیه نباید در تقابل با سایر ظرفیتهای اقتصادی و مناطق آزاد آذربایجانغربی تعریف شود. برعکس، در یک سیاست توسعهای منسجم، میتوان میان ظرفیتهای مختلف استان تقسیم کار ایجاد کرد؛ بهگونهای که هر منطقه بر مزیت نسبی خود تمرکز کند و مجموع این ظرفیتها به تقویت جایگاه اقتصادی آذربایجانغربی در تجارت ایران و ترکیه منجر شود.
در نهایت، موفقیت این طرح به تعداد مصوبات و تفاهمنامهها وابسته نیست؛ معیار موفقیت، میزان سرمایهگذاری، افزایش تجارت، ایجاد اشتغال و شکلگیری فعالیتهای اقتصادی پایدار در دو سوی مرز خواهد بود. اگر منطقه آزاد مشترک خوی و ترکیه بر چنین مبنایی طراحی شود، میتواند مرز رازی را از یک گذرگاه تجاری به یک کریدور واقعی توسعه اقتصادی تبدیل کند.
