آذربایجان میخواهد موقعیت جغرافیایی خود را به یک دارایی اقتصادی جدید تبدیل کند
یازاکو- جمهوری آذربایجان میخواهد موقعیت جغرافیایی خود را به یک دارایی اقتصادی جدید تبدیل کند.
به گزارش واحد ترجمه پایگاه خبری یازاکو به نقل از آذرنیوز، دومین مجمع بینالمللی سرمایهگذاری جمهوری آذربایجان که در باکو برگزار شد، به بستری مهم برای بحث و تبادل نظر درباره اولویتهای اقتصادی این کشور در چارچوبی گستردهتر تبدیل شده است. این مجمع که روزهای ۲۵ و ۲۶ سپتامبر برگزار میشود، زیر نظر رئیسجمهور آذربایجان و با سازماندهی وزارت اقتصاد و آژانس توسعه صادرات و سرمایهگذاری جمهوری آذربایجان و با مشارکت «خانه اروپایی – آمبروستی» بهعنوان شریک راهبردی برگزار شده است. موضوع اصلی رویداد امسال نیز با هدفی مشخص انتخاب شده است: «بازسازی اعتماد در جهانی چندپاره: قفقاز جنوبی بهعنوان یکی از ارکان اتصالپذیری جهانی و ثبات سرمایهگذاری».
دستور کار این مجمع تا حدودی بازتابدهنده دیدگاه جمهوری آذربایجان نسبت به اقتصاد خود و نقش آن در منطقه نیز هست. بررسی موضوعاتی همچون کریدور میانی، انرژی و گذار سبز، هوش مصنوعی و تحول دیجیتال، صنعت، مناطق آزاد اقتصادی، مواد خام حیاتی، کسبوکارهای کشاورزی، همکاریهای مالی، گردشگری و سرمایه انسانی در یک بستر مشترک نشان میدهد که دستور کار سرمایهگذاری این کشور بسیار فراتر از چارچوب سنتی نفت و گاز گسترش یافته است.
نخستین مجمع بینالمللی سرمایهگذاری جمهوری آذربایجان که در سال ۲۰۲۵ برگزار شد، بیش از هزار شرکتکننده را گرد هم آورد و در جریان آن توافقنامههای سرمایهگذاری به ارزش بیش از ۱۰ میلیارد دلار به امضا رسید. بیش از ۷ میلیارد دلار از این توافقنامهها به بخش غیرنفتی مربوط میشد. در مقابل، تمرکز مجمع امسال بر پروژههای مشخص و مشارکتهای اقتصادی بلندمدت است.
سخنرانی الهام علیئو رئیسجمهور خطاب به شرکتکنندگان مجمع نیز رویکرد در حال تغییر جمهوری آذربایجان را توضیح میدهد. محورهای اصلی سخنان او عبارتاند از تنوعبخشی به اقتصاد جمهوری آذربایجان، رشد بخش غیرنفتی، گسترش نقش کشور در اتصالپذیری حملونقل و انرژی و تبدیل سرمایه خارجی به ارزش افزوده بیشتر برای اقتصاد.
آمار ارائهشده از ابعاد این تحول را برجسته میکند. از سال ۲۰۲۰ تاکنون میانگین رشد سالانه تولید ناخالص داخلی واقعی در بخش غیرنفتی ۵ درصد بوده است؛ در همین مدت حجم صنعت غیرنفتی ۱.۵ برابر شده و صادرات غیرنفتی تقریباً دو برابر شده است. در نتیجه سهم بخش غیرنفتی از تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۲۵ به ۷۲ درصد رسید.
این آمارها نشاندهنده تغییر ساختاری قابلتوجهی در الگوی اقتصادی جمهوری آذربایجان است: حفظ فرصتهای اقتصادی و مالی ایجادشده بهواسطه بخش نفت و گاز، در کنار فراهم کردن شرایط برای رشد سریعتر سایر بخشهای اقتصاد.
رئیسجمهور آذربایجان در سخنرانی خود مزیتهای این کشور برای سرمایهگذاران را در همین چارچوب گستردهتر مطرح کرد. موقعیت جغرافیایی کشور، توانمندیهای حملونقل و لجستیک، زیرساختهای موجود در مناطق اقتصادی، مشوقهای مالیاتی و گمرکی، سازوکارهای مشارکت عمومی و خصوصی و صندوقهای سرمایهگذاری مشترک تأسیسشده با کشورهای شریک از جمله فرصتهایی هستند که برای جذب سرمایه خارجی مورد تأکید قرار گرفتند.
با این حال یکی از برجستهترین نکات سخنرانی تأکید بر این موضوع است که رویکرد جمهوری آذربایجان به سرمایهگذاری فراتر از جذب صرف سرمایه مالی است.
این رویکرد برای مرحله بعدی توسعه اقتصادی جمهوری آذربایجان اهمیت ویژهای دارد. تأثیر سرمایهگذاری خارجی بر اقتصاد صرفاً با میزان سرمایه واردشده سنجیده نمیشود. مسئله اصلی این است که آن سرمایه چه فناوریهایی را وارد کشور میکند، چه ظرفیتهای تولیدی ایجاد میکند، تا چه اندازه بهرهوری را افزایش میدهد و چگونه دسترسی شرکتهای آذربایجانی به بازارهای جدید را گسترش میدهد.
به بیان دیگر الگوی سرمایهگذاری جمهوری آذربایجان وارد مرحلهای پیشرفتهتر میشود؛ مرحلهای که در آن علاوه بر خود سرمایه، فناوری، تخصص مدیریتی، دانش و ارتباطات با بازارهای بینالمللی که همراه آن سرمایه وارد کشور میشوند نیز به داراییهای اقتصادی تبدیل خواهند شد.
این رویکرد همچنین با هدف جمهوری آذربایجان برای ادغام عمیقتر در زنجیرههای ارزش جهانی ارتباط دارد. در سخنرانی رئیسجمهور بهطور ویژه بر تولید، تجارت، انرژی، تحول دیجیتال، هوش مصنوعی و فناوریهای پیشرفته تأکید شده است؛ موضوعاتی که نشاندهنده عزم این کشور برای توسعه اقتصاد خود بهعنوان بخشی از زنجیرههای تولید و خدمات منطقهای است.
یکی دیگر از محورهای مهم تبدیل موقعیت جغرافیایی جمهوری آذربایجان به فرصتی برای سرمایهگذاری است. این کشور در محل تقاطع مسیرهای شرق ـ غرب و شمال ـ جنوب قرار دارد.
توسعه کریدور میانی، ایجاد ارتباط میان آسیای مرکزی و قفقاز جنوبی و اروپا از طریق دریای خزر و همچنین چشماندازهای مرتبط با مسیر تریپ میتوانند نقش این کشور را بهعنوان یک مرکز لجستیکی منطقهای بیش از پیش تقویت کنند. در دستور کار مجمع نیز نشست ویژهای به بررسی ظرفیتهای تجاری، صنعتی و اتصالپذیری کریدور میانی اختصاص یافته است که اهمیت این مسیر را در دستور کار سرمایهگذاری نشان میدهد.
انرژی نیز از چشماندازی گستردهتر مورد توجه قرار گرفته است. جمهوری آذربایجان اکنون نهتنها بهعنوان تأمینکننده سنتی انرژی بلکه بهعنوان یکی از مشارکتکنندگان در اتصالپذیری انرژی سبز معرفی میشود.
در عین حال صنعت و تولید نیز جایگاه پررنگتری در دستور کار سرمایهگذاری جمهوری آذربایجان پیدا میکنند. زیرساختهای مدرن، شهرکهای صنعتی، منطقه آزاد اقتصادی آلات و سازوکارهای مشارکت عمومی و خصوصی بهعنوان ابزارهایی برای جذب پروژههای بلندمدت معرفی شدهاند. مواد خام حیاتی و معدنکاری نیز اهمیت بیشتری یافتهاند؛ موضوعی که در نشست اختصاصی مجمع با عنوان «مواد خام حیاتی و امنیت اقتصادی جهانی» بازتاب پیدا کرده است.
با توجه به این موارد اهمیت دومین مجمع بینالمللی سرمایهگذاری جمهوری آذربایجان را نباید صرفاً بر اساس ارزش اسناد و توافقنامههای جدیدی که قرار است امضا شوند، سنجید. آنچه اهمیت بیشتری دارد، نحوه معرفی جمهوری آذربایجان به سرمایهگذاران بینالمللی است.
در این معرفی جمهوری آذربایجان صرفاً اقتصادی نیست که به دنبال جذب سرمایه باشد. این کشور در تلاش است با پیوند دادن منابع انرژی، زیرساختهای حملونقل، موقعیت جغرافیایی، رشد بخش غیرنفتی، ظرفیتهای انرژی سبز و فرصتهای اتصالپذیری منطقهای خود، بستری اقتصادی با ابعادی گستردهتر ایجاد کند.
در نتیجه دومین مجمع بینالمللی سرمایهگذاری جمهوری آذربایجان پرسشی گستردهتر را درباره مرحله بعدی توسعه اقتصادی این کشور مطرح میکند: چه میزان سرمایه وارد کشور خواهد شد؟ این موضوع مهم است، اما پرسش اساسیتر این است که این سرمایه چه میزان ارزش افزوده برای اقتصاد جمهوری آذربایجان ایجاد خواهد کرد.
فناوری، بهرهوری، تأسیسات تولیدی جدید، مشاغل تخصصی، فرصتهای صادراتی و دسترسی به بازارهای جدید، به عوامل کلیدی تعیینکننده تأثیر بلندمدت سرمایهگذاری تبدیل شدهاند. به نظر میرسد سیاست سرمایهگذاری کنونی جمهوری آذربایجان به سمت تحقق این هدف گستردهتر در حال حرکت است.
از این منظر مجمع باکو چیزی فراتر از یک رویداد دوروزه سرمایهگذاری است. این مجمع بستری است که نشان میدهد جمهوری آذربایجان چگونه در پی شکل دادن به آینده اقتصادی خود است: حفظ قدرت بخش انرژی، گسترش اقتصاد غیرنفتی، تبدیل موقعیت جغرافیایی به مزیت اقتصادی و پیوند دادن سرمایه خارجی با فناوری، دانش و دسترسی به بازارهای جدید در اقتصاد جمهوری آذربایجان.
