شهرستانصنعت و معدنکشاورزیگزارش
منطقه ویژه تاکستان؛ حلقه مفقوده زنجیره تولید و صادرات استان قزوین
منطقه ویژه اقتصادی تاکستان پس از سال‌ها پیگیری وارد مرحله اجرایی شده است. طرحی که با تکیه بر ظرفیت‌های صنعتی و کشاورزی، دسترسی به شبکه ریلی و جاده‌ای و مزیت‌های قانونی مناطق ویژه، می‌تواند حلقه اتصال تولید قزوین به فرآوری، بسته‌بندی، لجستیک و بازارهای صادراتی باشد و نقش مهمی در تکمیل زنجیره ارزش استان ایفا کند.
به گزار یازاکو به نقل از فارس، منطقه ویژه اقتصادی تاکستان پس از سال‌ها پیگیری، سرانجام از مرحله وعده و مصوبه عبور کرده و وارد فاز اجرایی شده است. پروژه‌ای که قرار است با تکیه بر موقعیت جغرافیایی، دسترسی به شبکه ریلی و جاده‌ای و ظرفیت‌های صنعتی و کشاورزی، بخشی از بار توسعه صادرات و جذب سرمایه‌گذاری استان قزوین را بر عهده بگیرد.اما اکنون که عملیات اجرایی آغاز شده، سؤال اصلی دیگر این نیست که منطقه ویژه چه زمانی اجرا می‌شود، بلکه این است که این منطقه دقیقاً قرار است چه چیزی به اقتصاد قزوین اضافه کند؟منطقه ویژه اقتصادی تاکستان در محدوده‌ای بیش از ۴۰۰ هکتار و در مجاورت شهرک صنعتی حیدریه قرار گرفته و دسترسی به آزادراه و شبکه ریلی از مهم‌ترین مزیت‌های آن محسوب می‌شود. در آخرین اقدامات اجرایی، عملیات حصارکشی پیرامونی منطقه با سرمایه‌گذاری ۳۰۰ میلیارد ریالی آغاز شده و آماده‌سازی و جدول‌گذاری بخشی از معابر فاز نخست نیز با ۵۰۰ میلیارد ریال در آستانه اجرا قرار گرفته است. همزمان، با رفع موانع محیط‌زیستی، اجرای پروژه در فازهای اجرایی وارد مرحله عملیاتی شده و این یعنی منطقه ویژه تاکستان دیگر صرفاً یک طرح روی کاغذ نیست. اما تا تبدیل شدن به یک منطقه اقتصادی فعال، فاصله قابل‌توجهی باقی مانده است.ظرفیت‌های استان قزوین در حوزه‌های صنعتی و کشاورزیقزوین امروز یکی از استان‌های مهم کشور در حوزه تولید است. به گفته علی رحمانی رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان قزوین، استان سالانه حدود ۴ میلیون تن انواع محصولات کشاورزی در سطح حدود ۳۷۵ هزار هکتار تولید می‌کند و بیش از ۴ هزار واحد صنعتی نیز در آن فعال است.
با وجود این ظرفیت تولید، به گفته رحمانی، «تجارت، ترانزیت و بسته‌بندی» حلقه مفقوده اقتصاد قزوین است؛ یعنی استان تولید می‌کند، اما بخشی از زنجیره‌ای که باید این تولید را به بازار، صادرات و ارزش افزوده بیشتر متصل کند، همچنان نیازمند توسعه است.رحمانی معتقد است بسته‌بندی مناسب و صادرات محصولات کشاورزی می‌تواند ارزش افزوده‌ای چند برابر فروش خام ایجاد کند و همزمان از بخشی از ضایعات محصولات در فرآیند برداشت و توزیع جلوگیری کند.اینجاست که منطقه ویژه اقتصادی تاکستان می‌تواند اهمیت پیدا کند، به شرط آنکه مأموریت آن فقط استقرار چند واحد صنعتی نباشد و در کنار تولید، فرآوری، بسته‌بندی، انبارداری، سردخانه، حمل‌ونقل و صادرات نیز در آن شکل بگیرد.تفاوت منطقه ویژه با یک شهرک صنعتی چیست؟یکی از پرسش‌های مهم درباره این پروژه آن است که منطقه ویژه اقتصادی چه تفاوتی با یک شهرک صنعتی دارد؟ به گفته رحمانی، محل منطقه ویژه تاکستان در ابتدا برای ایجاد شهرک صنعتی در نظر گرفته شده بود، اما به دلیل مزیت‌های قانونی و گمرکی، تبدیل به منطقه ویژه اقتصادی شد.تسهیل ورود ماشین‌آلات و خطوط تولید، فرآیندهای گمرکی و امکان استفاده از برخی ظرفیت‌های قانونی مناطق ویژه، از جمله مزیت‌هایی است که می‌تواند برای سرمایه‌گذاران جذاب باشد.بنابراین اگر قرار باشد منطقه ویژه تاکستان همان کارکرد شهرک صنعتی را داشته باشد، فلسفه ایجاد آن تا حد زیادی زیر سؤال می‌رود. مزیت اصلی این منطقه باید در پیوند دادن تولید با تجارت و صادرات خود را نشان دهد.
چرا تاکستان؟موقعیت جغرافیایی تاکستان، مهم‌ترین برگ برنده این پروژه است. دسترسی به آزادراه، راه‌آهن و مسیرهای اصلی حمل‌ونقل، این امکان را فراهم می‌کند که منطقه ویژه فقط محل استقرار واحدهای تولیدی نباشد و بتواند در آینده به محلی برای تجمیع، نگهداری، بسته‌بندی و ارسال کالا تبدیل شود.عباس بیگدلی نماینده مردم تاکستان در مجلس، منطقه ویژه اقتصادی تاکستان را یک «ظرفیت ملی»دانسته و بر ضرورت ایجاد بارانداز صادراتی در کنار آن تأکید کرده است.از نگاه وی، این موقعیت می‌تواند امکان صادرات محصولات کشاورزی و صنعتی تاکستان و حتی استان‌های همجوار را فراهم کند.این نگاه در صورتی که با ایجاد زیرساخت‌های واقعی همراه شود، می‌تواند تعریف منطقه ویژه را از یک محدوده صنعتی صرف به یک هاب لجستیکی و صادراتی تغییر دهد.استاندار: منطقه ویژه باید پیشران اقتصاد قزوین شودمحمد نوذری استاندار قزوین نیز منطقه ویژه اقتصادی تاکستان را یکی از طرح‌های پیشران اقتصادی استان دانسته و بر ورود سریع آن به فاز اجرایی تأکید کرده است.
او همچنین بر نقش منطقه ویژه در توسعه صادرات، جذب سرمایه‌گذاری و استقرار صنایع دانش‌بنیان تأکید کرده است.در واقع، اگر قرار باشد این منطقه نقش «پیشران» را ایفا کند، باید خروجی آن در شاخص‌های قابل اندازه‌گیری مانند سرمایه‌گذاری، اشتغال، صادرات و کاهش هزینه‌های لجستیکی دیده شود.عملیات حصارکشی و آماده‌سازی معابر اگرچه نشانه آغاز حرکت پروژه است، اما بخش سخت‌تر کار از همین‌جا شروع می‌شود. آب، برق، گاز، راه‌های دسترسی، ارتباطات، انبار، سردخانه، خدمات گمرکی و لجستیکی، از جمله زیرساخت‌هایی هستند که باید همزمان با توسعه منطقه فراهم شوند.از سوی دیگر، ایجاد بارانداز صادراتی و اتصال مؤثر حمل‌ونقل جاده‌ای و ریلی می‌تواند تعیین کند که منطقه ویژه تاکستان واقعاً به یک مرکز صادراتی تبدیل می‌شود یا صرفاً یک محدوده جدید برای استقرار واحدهای صنعتی خواهد بود.منطقه ویژه تاکستان؛ از وعده تا آزمون عملکردمنطقه ویژه اقتصادی تاکستان در حال حاضر وارد مرحله اجرا شده است. حصارکشی آغاز شده، آماده‌سازی معابر در دستور کار قرار گرفته و بخشی از موانع پیش‌روی پروژه نیز برطرف شده است. اما آغاز عملیات عمرانی، پایان مسیر نیست، بلکه تازه نقطه شروع سنجش عملکرد این پروژه است.اکنون باید مشخص شود چه میزان سرمایه‌گذاری واقعی جذب خواهد شد، چه تعداد واحد تولیدی و صادراتی در منطقه مستقر می‌شوند، چه میزان اشتغال ایجاد خواهد شد و مهم‌تر از همه، چه مقدار از ظرفیت کشاورزی و صنعتی قزوین از طریق این منطقه به بازارهای داخلی و خارجی متصل می‌شود.
استان قزوین ظرفیت‌های بسیار ارزشمندی در حوزه‌های کشاورزی و صنعتی دارد، بنابراین مسئله استان دیگر صرفاً تولید بیشتر نیست، بلکه تکمیل زنجیره‌ای است که تولید را به فرآوری، بسته‌بندی، لجستیک و صادرات متصل کند.از این منظر، منطقه ویژه اقتصادی تاکستان یک فرصت مهم است، اما ارزش واقعی آن زمانی مشخص می‌شود که از حصار و جدول‌گذاری عبور کند و در عمل، تولید قزوین را به بازار و صادرات متصل کند.اگر چنین اتفاقی بیفتد، تاکستان می‌تواند از یک پروژه عمرانی و صنعتی فراتر رفته و به یکی از محورهای تجارت و صادرات قزوین تبدیل شود. در غیر این صورت، خطر آن وجود دارد که منطقه ویژه نیز به محدوده‌ای دیگر برای استقرار واحدهای صنعتی تبدیل شود، بدون آنکه «حلقه مفقوده» اقتصاد استان را تکمیل کرده باشد.
