از باورهای نادرست تا محدودیتهای پزشکی؛ چرا زنان کمتر خون اهدا میکنند؟
گاهی فاصله میان زندگی و مرگ، به یک کیسه خون گره میخورد، کیسهای که شاید حاصل تصمیم ساده یک انسان برای کمک به انسانی دیگر باشد. اهدای خون، فراتر از یک اقدام درمانی، جلوهای از همدلی و مسئولیتپذیری اجتماعی است، فرصتی برای آنکه انسانها، بیآنکه یکدیگر را بشناسند، در حساسترین لحظات زندگی کنار هم قرار بگیرند.

به گزارش یازاکو به نقل از ایسنا،خون اهدایی برای بیماری که روزهای سخت درمان را میگذراند، مصدومی که به دنبال یک حادثه به اتاق عمل منتقل شده یا مادری که هنگام زایمان با خونریزی شدید روبهروست، تنها یک فرآورده خونی نیست، امیدی است که میتواند مسیر زندگی را تغییر دهد.
در این میان، حضور زنان در چرخه اهدای خون، اهمیتی فراتر از افزایش شمار اهداکنندگان دارد. زنان نیز به اندازه مردان میتوانند در این حرکت انساندوستانه سهیم باشند، اما گاهی باورهای نادرست درباره ضعف جسمانی، کمخونی یا عوارض اهدای خون، آنها را از این تجربه دور میکند. البته شرایط فیزیولوژیک زنان، از جمله ذخایر آهن بدن و وضعیت بارداری، ضرورت توجه دقیقتر به معیارهای پزشکی را دوچندان میکند، اما این ملاحظات به معنای ناتوانی زنان از اهدای خون نیست. بسیاری از زنان واجد شرایط میتوانند با اطمینان و پس از تأیید پزشک، بخشی از زنجیره نجات جان بیماران باشند.
شاید زیبایی اهدای خون در همین پیوند انسانی نهفته باشد، در اینکه قطرههایی از وجود یک نفر، میتوانند در رگهای انسانی دیگر جریان پیدا کنند و فرصتی دوباره برای دیدن، نفس کشیدن و زندگی کردن به او ببخشند. در چنین پیوندی، نه نام اهداکننده اهمیت دارد و نه فاصله او با دریافتکننده، آنچه باقی میماند، بخششی بیچشمداشت است که ارزش آن را نمیتوان با هیچ معیاری سنجید.

مشارکت ۲۰۷ بانوی آذربایجان شرقی در طرح افزایش اهدای خون زنان
مدیرکل انتقال خون آذربایجان شرقی،نیز با اشاره به افزایش نیاز مراکز درمانی استان به خون و فرآوردههای خونی گفت: توسعه خدمات درمانی، افزایش انجام پیوند اعضا و رشد نیازهای درمانی بیماران، ضرورت تأمین پایدار خون را بیش از گذشته افزایش داده است، با این حال، زیرساختهای انتقال خون متناسب با توسعه بخش درمان گسترش نیافته است.
یعقوب فتحالهی افزود: خون و فرآوردههای خونی جایگزین مصنوعی ندارند و تأمین آنها در تمام دنیا به مشارکت داوطلبانه و رایگان اهداکنندگان وابسته است. از این رو، تداوم خدمات درمانی بدون وجود ذخایر مطمئن خونی امکانپذیر نیست.
فتحالهی با اشاره به استاندارد هفتروزه ذخایر خون و فرآوردههای خونی اظهار کرد: میزان ذخایر خونی کشور در حال حاضر حدود پنج روز است و کاهش تعداد اهداکنندگان در ماههای اخیر، بهویژه با فرارسیدن فصل سرد سال و شرایط اقتصادی، ضرورت توجه بیشتر به این موضوع را افزایش داده است.
مدیرکل انتقال خون آذربایجان شرقی با اشاره به جایگاه این استان بهعنوان یکی از قطبهای پذیرش بیماران از سایر استانها ادامه داد: بخشی از ظرفیت درمانی استان به بیماران غیربومی اختصاص دارد و همین موضوع نیاز به خون و فرآوردههای خونی را افزایش میدهد. در برخی مقاطع حتی برای تأمین نیازهای استان نیز از سایر استانها کمک گرفته میشود.
وی با تأکید بر اهمیت ورود دانشگاهیان به عرصه اهدای خون گفت: برنامهریزی برای افزایش مشارکت دانشجویان، استادان و سایر اقشار دانشگاهی میتواند به تقویت ذخایر خونی استان کمک کند و در همین راستا، برنامههایی برای توسعه مشارکت دانشگاهیان در مناسبتهایی همچون روز دانشجو در دستور کار قرار دارد.
فتحالهی با اشاره به اجرای طرح «خاتون» برای توسعه مشارکت بانوان در اهدای خون گفت: در ششماهه نخست سال جاری، ۲۰۷ نفر از بانوان استان در قالب این طرح در امر اهدای خون مشارکت کردهاند.

چیزی به نام خون زائد یا راکد در بدن وجود ندارد
متخصص داخلی و رئیس اهداکنندگان مرکز انتقال خون آذربایجان شرقی ،با رد باور رایج درباره وجود خون زائد در بدن و خارج شدن آن از طریق حجامت، گفت: برخلاف تصور برخی افراد، در بدن چیزی به نام خون زائد یا راکد وجود ندارد چون خون دائما در بدن در حال گردش است.
وی با اشاره به تفاوت اهدای خون و حجامت اظهار کرد: در حجامت نیز مقداری خون از بدن خارج میشود، اما میزان آن از خونگیری در مراکز انتقال خون کمتر است. تفاوت مهم این دو روش در این است که خون جمعآوریشده در مراکز انتقال خون مورد استفاده قرار میگیرد، در حالی که خون خارجشده در حجامت دور ریخته میشود. همچنین حجامت میتواند با خطر ورود عفونت همراه باشد، اما در فرآیند خونگیری در مراکز انتقال خون چنین خطری به شیوه مورد اشاره وجود ندارد.
وی با بیان اینکه برخی بیماریها موجب معافیت موقت افراد از اهدای خون میشوند، افزود: هر یک از این بیماریها مدتزمان مشخصی برای معافیت دارند و پس از سپری شدن دوره تعیینشده، شرایط فرد مجدداً بررسی میشود. در مقابل، برخی افراد نیز بهطور دائم از اهدای خون معاف هستند؛ برای مثال، افرادی که سابقه جراحی قلب یا ابتلا به برخی بیماریهای عفونی را دارند، ممکن است پرونده اهدای خونشان بهصورت دائم بسته شود.
رئیس اهداکنندگان مرکز انتقال خون آذربایجان شرقی با اشاره به وضعیت اهدای خون بانوان و اهمیت بررسی میزان هموگلوبین خون آنان گفت: در زمان مراجعه بانوان، میزان هموگلوبین آنها بررسی میشود و هیچ فردی را به اجبار به اهدای خون ترغیب نمیکنیم؛ چراکه اگر فرد شرایط لازم را نداشته باشد، حفظ سلامت خود او در اولویت قرار دارد.
وی ادامه داد: پیشتر قرص آهن نیز در اختیار بانوان اهداکننده قرار میگرفت. همچنین موضوع بررسی ذخایر آهن بدن بانوان نیز مطرح شده، اما این برنامه هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.
وی با تأکید بر اینکه مرکز انتقال خون به هر قیمتی از افراد خونگیری نمیکند، اظهار کرد: بانوان ظرفیت قابلتوجهی در حوزه اهدای خون دارند، اما میزان کمخونی در میان آنان بیشتر از آقایان است. با این حال، دستورالعملها و استانداردهای اجرایی (SOP) بهگونهای تنظیم شدهاند که وضعیت سلامت اهداکنندگان بهطور دقیق مورد توجه قرار گیرد و اگر تشخیص داده شود فرد شرایط لازم برای اهدای خون را ندارد، از او خونگیری نخواهد شد.
وی شعار مرکز انتقال خون را «دریافت خون کافی و سالم» عنوان کرد و گفت: هدف اصلی، تأمین خون کافی و سالم برای بیماران است و این هدف نباید به بهای نادیده گرفتن سلامت اهداکنندگان محقق شود.
کدام بانوان مجاز به اهدای خون نیستند؟
مشاور امور بانوان ادارهکل انتقال خون آذربایجان شرقی، با تأکید بر لزوم برنامهریزی برای اهدای خون اظهار کرد: داوطلبان باید یک روز قبل از اهدا، از انجام فعالیتهای بدنی سنگین و کارهایی که موجب خستگی مفرط میشود، پرهیز کرده و شب قبل از اهدای خون، خواب کافی داشته باشند.
محبوبه شفیعی در خصوص اقدامات روز اهدای خون افزود: اهداکنندگان حتماً صبحانه ساده میل کرده و پیش از مراجعه برای اهدا، دو لیوان آب بنوشند. همچنین توصیه میشود از ایستادن طولانیمدت قبل از اهدای خون پرهیز شده و مصرف یک خوردنی شور مانند اسنک، چیپس یا ذرهای نمک قبل از اهدا را در نظر داشته باشند و قبل از اهدا همچنین استحمام (دوش گرفتن) مد نظر قرار گیرد.
شفیعی با اشاره به محدودیتهای مصرف دخانیات گفت: از یک ساعت قبل تا دو ساعت بعد از اهدای خون، مصرف سیگار ممنوع است، همچنین اهداکنندگان باید تا یک هفته پس از اهدای خون از مصرف قلیان خودداری کنند.
مشاور امور بانوان ادارهکل انتقال خون استان در خصوص مراقبتهای پس از اهدا تصریح کرد: داوطلبان پس از انجام خوندهی، حتماً باید ۱۵ دقیقه در محل مرکز استراحت کنند تا بدن با شرایط جدید و خروج ۴۵۰ سیسی خون وفق پیدا کند. همچنین مصرف مرتب مایعات تا ۴۸ ساعت پس از اهدا ضروری است.
وی تأکید کرد: تا ۲۴ ساعت پس از اهدای خون، رفتن به حمام، باشگاه ورزشی، استخر و دوچرخهسواری ممنوع است، اما پیادهروی کوتاه مانعی ندارد. همچنین توصیه میشود داوطلبان با بازویی که از آن خونگیری شده، اشیای سنگین بلند نکنند و از رفتن به ارتفاعات نیز خودداری کنند.
شفیعی به محدودیتهای اهدای خون برای بانوان اشاره کرد و گفت: بانوانی که در دوران شیردهی و بارداری هستند، افرادی که در ۶ ماه اخیر سقط جنین داشتهاند و همچنین بانوانی که دارای دوران قاعدگی دردناک هستند، شرایط اهدای خون را ندارند.
خون اهدایی برای بیماری که روزهای سخت درمان را میگذراند، مصدومی که به دنبال یک حادثه به اتاق عمل منتقل شده یا مادری که هنگام زایمان با خونریزی شدید روبهروست، تنها یک فرآورده خونی نیست، امیدی است که میتواند مسیر زندگی را تغییر دهد.
در این میان، حضور زنان در چرخه اهدای خون، اهمیتی فراتر از افزایش شمار اهداکنندگان دارد. زنان نیز به اندازه مردان میتوانند در این حرکت انساندوستانه سهیم باشند، اما گاهی باورهای نادرست درباره ضعف جسمانی، کمخونی یا عوارض اهدای خون، آنها را از این تجربه دور میکند. البته شرایط فیزیولوژیک زنان، از جمله ذخایر آهن بدن و وضعیت بارداری، ضرورت توجه دقیقتر به معیارهای پزشکی را دوچندان میکند، اما این ملاحظات به معنای ناتوانی زنان از اهدای خون نیست. بسیاری از زنان واجد شرایط میتوانند با اطمینان و پس از تأیید پزشک، بخشی از زنجیره نجات جان بیماران باشند.
شاید زیبایی اهدای خون در همین پیوند انسانی نهفته باشد، در اینکه قطرههایی از وجود یک نفر، میتوانند در رگهای انسانی دیگر جریان پیدا کنند و فرصتی دوباره برای دیدن، نفس کشیدن و زندگی کردن به او ببخشند. در چنین پیوندی، نه نام اهداکننده اهمیت دارد و نه فاصله او با دریافتکننده، آنچه باقی میماند، بخششی بیچشمداشت است که ارزش آن را نمیتوان با هیچ معیاری سنجید.

مشارکت ۲۰۷ بانوی آذربایجان شرقی در طرح افزایش اهدای خون زنان
مدیرکل انتقال خون آذربایجان شرقی، با اشاره به افزایش نیاز مراکز درمانی استان به خون و فرآوردههای خونی گفت: توسعه خدمات درمانی، افزایش انجام پیوند اعضا و رشد نیازهای درمانی بیماران، ضرورت تأمین پایدار خون را بیش از گذشته افزایش داده است، با این حال، زیرساختهای انتقال خون متناسب با توسعه بخش درمان گسترش نیافته است.
یعقوب فتحالهی افزود: خون و فرآوردههای خونی جایگزین مصنوعی ندارند و تأمین آنها در تمام دنیا به مشارکت داوطلبانه و رایگان اهداکنندگان وابسته است. از این رو، تداوم خدمات درمانی بدون وجود ذخایر مطمئن خونی امکانپذیر نیست.
فتحالهی با اشاره به استاندارد هفتروزه ذخایر خون و فرآوردههای خونی اظهار کرد: میزان ذخایر خونی کشور در حال حاضر حدود پنج روز است و کاهش تعداد اهداکنندگان در ماههای اخیر، بهویژه با فرارسیدن فصل سرد سال و شرایط اقتصادی، ضرورت توجه بیشتر به این موضوع را افزایش داده است.
مدیرکل انتقال خون آذربایجان شرقی با اشاره به جایگاه این استان بهعنوان یکی از قطبهای پذیرش بیماران از سایر استانها ادامه داد: بخشی از ظرفیت درمانی استان به بیماران غیربومی اختصاص دارد و همین موضوع نیاز به خون و فرآوردههای خونی را افزایش میدهد. در برخی مقاطع حتی برای تأمین نیازهای استان نیز از سایر استانها کمک گرفته میشود.
وی با تأکید بر اهمیت ورود دانشگاهیان به عرصه اهدای خون گفت: برنامهریزی برای افزایش مشارکت دانشجویان، استادان و سایر اقشار دانشگاهی میتواند به تقویت ذخایر خونی استان کمک کند و در همین راستا، برنامههایی برای توسعه مشارکت دانشگاهیان در مناسبتهایی همچون روز دانشجو در دستور کار قرار دارد.
فتحالهی با اشاره به اجرای طرح «خاتون» برای توسعه مشارکت بانوان در اهدای خون گفت: در ششماهه نخست سال جاری، ۲۰۷ نفر از بانوان استان در قالب این طرح در امر اهدای خون مشارکت کردهاند.

چیزی به نام خون زائد یا راکد در بدن وجود ندارد
متخصص داخلی و رئیس اهداکنندگان مرکز انتقال خون آذربایجان شرقی ، با رد باور رایج درباره وجود خون زائد در بدن و خارج شدن آن از طریق حجامت، گفت: برخلاف تصور برخی افراد، در بدن چیزی به نام خون زائد یا راکد وجود ندارد چون خون دائما در بدن در حال گردش است.
وی با اشاره به تفاوت اهدای خون و حجامت اظهار کرد: در حجامت نیز مقداری خون از بدن خارج میشود، اما میزان آن از خونگیری در مراکز انتقال خون کمتر است. تفاوت مهم این دو روش در این است که خون جمعآوریشده در مراکز انتقال خون مورد استفاده قرار میگیرد، در حالی که خون خارجشده در حجامت دور ریخته میشود. همچنین حجامت میتواند با خطر ورود عفونت همراه باشد، اما در فرآیند خونگیری در مراکز انتقال خون چنین خطری به شیوه مورد اشاره وجود ندارد.
وی با بیان اینکه برخی بیماریها موجب معافیت موقت افراد از اهدای خون میشوند، افزود: هر یک از این بیماریها مدتزمان مشخصی برای معافیت دارند و پس از سپری شدن دوره تعیینشده، شرایط فرد مجدداً بررسی میشود. در مقابل، برخی افراد نیز بهطور دائم از اهدای خون معاف هستند؛ برای مثال، افرادی که سابقه جراحی قلب یا ابتلا به برخی بیماریهای عفونی را دارند، ممکن است پرونده اهدای خونشان بهصورت دائم بسته شود.
رئیس اهداکنندگان مرکز انتقال خون آذربایجان شرقی با اشاره به وضعیت اهدای خون بانوان و اهمیت بررسی میزان هموگلوبین خون آنان گفت: در زمان مراجعه بانوان، میزان هموگلوبین آنها بررسی میشود و هیچ فردی را به اجبار به اهدای خون ترغیب نمیکنیم؛ چراکه اگر فرد شرایط لازم را نداشته باشد، حفظ سلامت خود او در اولویت قرار دارد.
وی ادامه داد: پیشتر قرص آهن نیز در اختیار بانوان اهداکننده قرار میگرفت. همچنین موضوع بررسی ذخایر آهن بدن بانوان نیز مطرح شده، اما این برنامه هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.
وی با تأکید بر اینکه مرکز انتقال خون به هر قیمتی از افراد خونگیری نمیکند، اظهار کرد: بانوان ظرفیت قابلتوجهی در حوزه اهدای خون دارند، اما میزان کمخونی در میان آنان بیشتر از آقایان است. با این حال، دستورالعملها و استانداردهای اجرایی (SOP) بهگونهای تنظیم شدهاند که وضعیت سلامت اهداکنندگان بهطور دقیق مورد توجه قرار گیرد و اگر تشخیص داده شود فرد شرایط لازم برای اهدای خون را ندارد، از او خونگیری نخواهد شد.
وی شعار مرکز انتقال خون را «دریافت خون کافی و سالم» عنوان کرد و گفت: هدف اصلی، تأمین خون کافی و سالم برای بیماران است و این هدف نباید به بهای نادیده گرفتن سلامت اهداکنندگان محقق شود.
کدام بانوان مجاز به اهدای خون نیستند؟
مشاور امور بانوان ادارهکل انتقال خون آذربایجان شرقی ، با تأکید بر لزوم برنامهریزی برای اهدای خون اظهار کرد: داوطلبان باید یک روز قبل از اهدا، از انجام فعالیتهای بدنی سنگین و کارهایی که موجب خستگی مفرط میشود، پرهیز کرده و شب قبل از اهدای خون، خواب کافی داشته باشند.
محبوبه شفیعی در خصوص اقدامات روز اهدای خون افزود: اهداکنندگان حتماً صبحانه ساده میل کرده و پیش از مراجعه برای اهدا، دو لیوان آب بنوشند. همچنین توصیه میشود از ایستادن طولانیمدت قبل از اهدای خون پرهیز شده و مصرف یک خوردنی شور مانند اسنک، چیپس یا ذرهای نمک قبل از اهدا را در نظر داشته باشند و قبل از اهدا همچنین استحمام (دوش گرفتن) مد نظر قرار گیرد.
شفیعی با اشاره به محدودیتهای مصرف دخانیات گفت: از یک ساعت قبل تا دو ساعت بعد از اهدای خون، مصرف سیگار ممنوع است، همچنین اهداکنندگان باید تا یک هفته پس از اهدای خون از مصرف قلیان خودداری کنند.
مشاور امور بانوان ادارهکل انتقال خون استان در خصوص مراقبتهای پس از اهدا تصریح کرد: داوطلبان پس از انجام خوندهی، حتماً باید ۱۵ دقیقه در محل مرکز استراحت کنند تا بدن با شرایط جدید و خروج ۴۵۰ سیسی خون وفق پیدا کند. همچنین مصرف مرتب مایعات تا ۴۸ ساعت پس از اهدا ضروری است.
وی تأکید کرد: تا ۲۴ ساعت پس از اهدای خون، رفتن به حمام، باشگاه ورزشی، استخر و دوچرخهسواری ممنوع است، اما پیادهروی کوتاه مانعی ندارد. همچنین توصیه میشود داوطلبان با بازویی که از آن خونگیری شده، اشیای سنگین بلند نکنند و از رفتن به ارتفاعات نیز خودداری کنند.
شفیعی به محدودیتهای اهدای خون برای بانوان اشاره کرد و گفت: بانوانی که در دوران شیردهی و بارداری هستند، افرادی که در ۶ ماه اخیر سقط جنین داشتهاند و همچنین بانوانی که دارای دوران قاعدگی دردناک هستند، شرایط اهدای خون را ندارند.



