میراث صنعتی تبریز زیر آوار فرسودگی
یازاکو- آذربایجان شرقی زمانی یکی از ستونهای صنعتی ایران بود؛ شهری که نامش با ماشینسازی، بلبرینگسازی، تراکتورسازی و دهها واحد تولیدی بزرگ گره خورده بود. اما امروز بخشی از این میراث صنعتی نه در مسیر توسعه، بلکه درگیر فرسودگی، سوءمدیریت و بحرانهای پیدرپی است؛ از خط تولیدی که در جنگ اخیر از حرکت ایستاد تا کارخانههایی که سالهاست با ظرفیت واقعی خود فاصله دارند.
به گزارش یازاکو، جعفر ساعینیا_ تبریز را نمیتوان بدون صنعت تعریف کرد. این شهر یکی از نخستین قطبهای صنعتی ایران بود؛ جایی که کارخانههایی با فناوری روز ایجاد شدند و نیروی انسانی متخصصی شکل گرفت که بعدها موتور محرک توسعه صنعتی کشور شد.
اما امروز بخشی از آن شکوه صنعتی در معرض فرسایش قرار گرفته است. داستان بلبرینگسازی تبریز نمونهای روشن از سرنوشت بسیاری از صنایع مادر کشور است؛ مجموعهای که قرار بود تأمینکننده یکی از حیاتیترین قطعات صنعت باشد، اما سالها با مشکلات مدیریتی و تولیدی دستوپنجه نرم کرد و حالا آسیبهای ناشی از جنگ اخیر، چالشهای آن را پیچیدهتر کرده است.
مشکل اصلی فقط توقف یک خط تولید نیست. مسئله، از دست رفتن زنجیرهای است که پشت یک کارخانه قرار دارد؛ مهندسان، کارگران ماهر، تأمینکنندگان قطعات، دانش فنی و بازاری که طی چند دهه ساخته شده است.
اقتصاد صنعتی با افتتاح چند کارخانه جدید ساخته نمیشود؛ حفظ کارخانههای مادر اهمیت بیشتری دارد. کشوری که صنایع پایه خود را از دست بدهد، مجبور خواهد شد برای تولید سادهترین قطعات نیز وابسته به واردات باشد.
ماشینسازی تبریز نیز نمونه دیگری از همین وضعیت است. کارخانهای که زمانی نماد توان مهندسی ایران بود، امروز با چالشهایی مانند فرسودگی ماشینآلات و مشکلات مدیریتی مواجه است.
چرا شهری با این سابقه صنعتی نتوانسته نسل جدیدی از برندهای جهانی ایجاد کند؟ چرا سرمایهگذاری صنعتی به جای حرکت به سمت فناوریهای جدید، همچنان درگیر نجات کارخانههای قدیمی است؟
پاسخ را باید در چند عامل جستوجو کرد؛ از خصوصیسازیهای دولتی(خصولتیسازی) گرفته تا نبود استراتژی صنعتی، بیتوجهی به نوسازی تجهیزات و نگاه کوتاهمدت به تولید.
آذربایجان شرقی هنوز ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطبهای صنعتی کشور را دارد؛ اما این مسیر از احیای واقعی صنایع مادر میگذرد، نه از گزارشهای آماری و وعدههای تکراری.
تراکتورسازی و ماشینسازی فقط ساختمان و دستگاه نیستند؛ بخشی از حافظه صنعتی تبریزند. اگر این سرمایهها از بین بروند، احیای دوباره آنها هزینهای چند برابر خواهد داشت.
