ویژه خبرییادداشت
صادرات بدون برند؛ سودی که از استان آذربایجان غربی خارج میشود
یازاکو- آذربایجان غربی یکی از قطبهای تولید محصولات کشاورزی کشور است؛ از سیب و انگور گرفته تا عسل، کشمش و انواع فرآوردههای باغی. با این حال، بخش عمده این محصولات نه با نام استان، بلکه بهصورت فلهای یا با برند دیگر استانها و حتی کشورهای همسایه راهی بازارهای داخلی و خارجی میشود. نتیجه این چرخه، خروج ارزش افزوده از استانی است که بار اصلی تولید را بر دوش میکشد.
به گزارش یازاکو، جعفر ساعینیا_ اقتصاد امروز تنها به تولید وابسته نیست؛ آنچه سود نهایی را تعیین میکند، زنجیره ارزش است. در این زنجیره، بستهبندی، برندسازی، بازاریابی و شبکه توزیع، گاه ارزشی بیشتر از خود محصول ایجاد میکنند. آذربایجان غربی اگرچه در تولید بسیاری از محصولات کشاورزی جایگاه ممتازی دارد، اما در حلقههای پایانی این زنجیره هنوز با ضعفهای جدی روبهرو است.
سالانه صدها هزار تن محصول باغی از استان برداشت میشود، اما بخش قابل توجهی از آن بهصورت فلهای به استانهای دیگر منتقل شده و پس از بستهبندی، با برندهای جدید یا حتی با نام کشورهای دیگر صادر میشود. در چنین شرایطی، سود ناشی از فرآوری، بستهبندی و اعتبار برند نصیب تولیدکننده آذربایجان غربی نمیشود و تنها درآمد حاصل از فروش ماده خام به استان بازمیگردد.
این مسئله تنها به کشاورزی محدود نیست. عسل، گیاهان دارویی و برخی محصولات دامی نیز با چالش مشابهی مواجه هستند. نبود برندهای شناختهشده ملی و بینالمللی، کمبود صنایع بستهبندی مدرن، ضعف بازاریابی و حضور کمرنگ در بازارهای جهانی موجب شده است ظرفیت اقتصادی استان کمتر از توان واقعی آن باشد.
همجواری با ترکیه، عراق و جمهوری آذربایجان میتواند مزیتی بزرگ برای توسعه برندهای صادراتی باشد، اما این مزیت زمانی به فرصت اقتصادی تبدیل میشود که تولیدکننده بتواند محصول خود را با هویت مشخص، کیفیت استاندارد و بستهبندی رقابتی به بازار عرضه کند. در غیر این صورت، استان تنها نقش تأمینکننده مواد اولیه را ایفا خواهد کرد.
کارشناسان معتقدند ایجاد شهرکهای تخصصی صنایع غذایی، حمایت از شرکتهای بستهبندی، توسعه نشانهای تجاری بومی و آموزش بازاریابی بینالمللی به تولیدکنندگان، میتواند سهم آذربایجان غربی را از ارزش افزوده صادرات افزایش دهد. همچنین حضور منسجم در نمایشگاههای بینالمللی و ایجاد کنسرسیومهای صادراتی، راهی برای ورود قدرتمندتر برندهای استان به بازارهای هدف خواهد بود.
آذربایجان غربی برای تبدیل شدن به یک قطب صادراتی، بیش از آنکه به افزایش تولید نیاز داشته باشد، به تکمیل زنجیره ارزش نیازمند است. تا زمانی که محصولات استان بدون هویت تجاری از مرزها عبور کنند، بخش مهمی از سود صادرات نیز از مرزهای استان خارج خواهد شد.
